Улстөр нийгэм
Сэлбэ дэд төвийг орон сууцжуулах төслийн талаар мэдээлэл өгөх нэг цэгийн үйлчилгээ ажиллаж байна
Азийн хөгжлийн банк болон Уур амьсгалын Ногоон сангийн санхүүжилтээр “Ногоон орон сууц төсөл”-ийг нийслэлээс хэрэгжүүлж байна.
Энэ хүрээнд Баянхошуу, Сэлбэ дэд төвд гэр хорооллыг орон сууцжуулахаар төлөвлөөд байгаа юм. Үүнтэй холбоотойгоор Сэлбэ дэд төвийг орон сууцжуулах төслийн талаар мэдээлэл өгөх, хамрагдаж буй өрхүүдийн судалгаа, санал асуулгыг цуглуулах, газар болон үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээг хийх зориулалт бүхий төв Сүхбаатар дүүргийн 14 дүгээр хороо, 35 дугаар сургуулийн баруун талд “Лили” /Жасмин/ төвийн хоёр давхарт өдөр бүр 09:00-18:00 цагийн хооронд ажиллаж байна. Нийслэлийн Засаг даргын Нийгмийн салбар, ногоон хөгжил болон агаар, орчны бохирдлын асуудал хариуцсан орлогч О.Номинчимэг өнөөдөр тус байршилд ажиллав.
Сэлбэ дэд төвийг орон сууцжуулах төслийн талбарт Чингэлтэй дүүргийн 14, 18 дугаар хороо, Сүхбаатар дүүргийн 13, 14 дүгээр хорооны 2206 нэгж талбар өртөж байгаагаас 1203 өрх санал асуулгад оролцож, 96 хувь нь тус төслийг дэмжиж буйгаа илэрхийлжээ. Одоогоор иргэд, айл өрхүүдээс нийгэм, эдийн засгийн судалгааг авч, газар болон хөрөнгийн үнэлгээг гаргах ажлууд үргэлжилж байна.
Нийслэлийн Засаг даргын орлогч О.Номинчимэг:
-Нийслэл Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах, гэр хорооллыг орон сууцжуулах хуулийн дагуу энэ сарын 6-нд Засгийн газрын тогтоолоор Газар чөлөөлөлтийн журам батлагдсан. Нийслэлийн зүгээс энэ онд Сэлбэ дэд төвийг түшиглэн гэр хорооллыг орон сууцжуулах төслийн бүтээн байгуулалтыг эхлүүлэхээр төлөвлөж байгаа. Тодруулбал, Зургаан буудал орчимд 28 МВт-н дулааны цахилгаан станцыг байгуулж, дэд бүтцийг шийдсэн тул 158 га газрыг чөлөөлөн, орчин үеийн жишигт нийсэн 12 мянган айлын орон сууц, худалдаа үйлчилгээ, төрийн байгууллага, нийгмийн байгууламжуудыг стандартын дагуу байгуулах цогц бүтээн байгуулалтыг эхлүүлнэ. Бид газар чөлөөлөлт хийхдээ иргэдтэй зөвшилцөн, газрыг газраар, орон сууцаар, бэлэн мөнгөөр солих нөхцөлийг тавьж буй. Сүүлийн арван жилд гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн ажил 11 хувийн биелэлттэй хэрэгжсэн байна. Учир нь газар чөлөөлөлт, дахин төлөвлөлтийн ажилд төрийн оролцоо бага байсан. Төрийн зүгээс дахин төлөвлөлт хийх байршлыг нь зааж өгөөд, төсөл хэлбэрээр аж ахуйн нэгжүүдэд даатгаад үлдээчихдэг байсан. Барилгын компаниуд өөрсдөө иргэдтэй тохиролцож, хэлэлцээр хийдэг байснаас үүдэн төлөвлөлтийн хувьд хяналтгүй явж, хувийн компани болон иргэдийн дунд үнэлгээн дээрээ тохиролцоогүй, хугацаа нь хойшилдог зэрэг асуудал үүсэж, эцэст нь иргэд хохироод үлддэг байсан. Энэ бүх алдааг давтахгүйн тулд төрийн оролцоог нэмэгдүүлж, төлөвлөлт, хяналтыг нь цогц байдлаар хийнэ.
Орон сууцжуулах төслийг хэрэгжүүлэхдээ 60 хувьд нь барилга байгууламж, 40 хувьд нь ногоон байгууламж, нийтийн эзэмшлийн талбай байгуулахаар төлөвлөж буй. Уг төслийг жишиг болгон хэрэгжүүлснээр бусад дэд төвийн бүтээн байгуулалтыг хувийн хэвшлээр гүйцэтгүүлэх юм.
Нийслэлийн Газар зохион байгуулалтын албаны Газар чөлөөлөх хэлтсийн дарга Н.Мөнхбаяр:
-Иргэдэд ойр, нэг цэгийн үйлчилгээ үзүүлэхийн тулд Нийслэлийн Газар зохион байгуулалтын алба, “Нийслэлийн Орон сууцны корпораци” ХК-иас нийт 32 албан хаагч Сэлбэ дэд төвд байрлан ажиллаж байна. Тодруулбал, өнгөрсөн долоо хоногийн даваа гарагаас иргэдээс санал асуулга, нийгэм, эдийн засгийн судалгаа авч эхэлсэн. Иргэдэд мэдээллийг хүртээмжтэй хүргэх үүднээс өнгөрсөн долоо хоногт айл бүрд очин, тодорхой мэдээллүүдийг хүргэхийн зэрэгцээ хорооноос албан ёсны мэдээлэл гаргах, цахим орчинд мэдээлэл түгээх, аман байдлаар зар тараах зэрэг олон сувгаар ажиллаж байна. Санал асуулгын явц 56 хувьтай үргэлжилж байгаа бөгөөд санал асуулгад оролцсон иргэдийн 96 хувь нь энэ төслийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлсэн. Мөн тендерт шалгарсан, мэргэжлийн, хөндлөнгийн хараат бус хоёр компани иргэдийн өмчлөлийн газар болон үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээг хийж байгаа. Өнөөдрийн байдлаар 300 орчим айлын хөрөнгийн үнэлгээ, тооллого, бүртгэлийг хийгээд байна хэмээлээ.
Ташрамд, Сэлбэ дэд төвийг орон сууцжуулах төслийн хүрээнд 10 сургууль, 12 цэцэрлэг барихаар төлөвлөсөн. Мөн Нийслэлийн Бодлогын судалгаа, шинжилгээний төвийн судалгаагаар Сэлбэ, Баянхошуу дэд төвийг орон сууцжуулснаар тухайн орчмын авто замын түгжрэл 36.3 хувь, агаарын бохирдол 22 хувиар буурч, 2040 он гэхэд 25,295 ажлын байр бий болох тооцоо гарсан юм.
Улстөр нийгэм
“Нутагтаа эзэн-100:1000” төсөл 17 аймгийн 25 сумын 25 багт хэрэгжинэ
Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас мал аж ахуйн хөгжлийг дэмжих, мал аж ахуйн салбарын үйлдвэрлэлийн бүтээмжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор Монгол Улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй “Атар-4” Тариалангийн тогтвортой хөгжлийн аяны хүрээнд “Нутагтаа эзэн-100:1000” төслийг 17 аймгийн 25 суманд хэрэгжүүлэхээр шийдвэрлэж өнөөдөр ийнхүү нээлтийг нь хийлээ.
Нээлтийн үйл ажиллагаанд Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал оролцож, нээж үг хэлсэн бол, ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат төслийн хүрэх үр дүнг танилцуулав.
Нээлтэд УИХ-ын гишүүн УИХ-ын гишүүн, Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням, УИХ-ын гишүүн Б.Жавхлан, УИХ-ын гишүүн Ч.Ундрам, Дархан-Уул аймгийн Засаг дарга Б.Азжаргал нар, төслийг хэрэгжүүлэх 17 аймгийн 25 сумын 25 багийн төлөөлөл 100 гаруй хүн оролцож байна.
“Нутагтаа эзэн-100:1000” төслийн хүрээнд мал аж ахуйн салбарыг хөгжүүлэх, тэжээл үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх замаар үйлдвэрлэлийн бүтээмжийг дээшлүүлж, малын чанарыг сайжруулан, малчдын хоршоо, нөхөрлөл, хамтын ажиллагааг дэмжинэ гэдгийг салбарын сайд Ц.Идэрбат онцоллоо.
Нээлтийн үеэр Ерөнхий сайд Н.Учрал болон ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат нар төслийг хэрэгжүүлэгч сумдын Засаг дарга нарт батламж гардууллаа. Батламжийн хамт “Хөдөө аж ахуйн корпораци” ТӨХХК-аас төсөл хэрэгжих сумдад 3 төрлийн тэжээлийн таримлын үрийг олгож байна. Тухайлбал, хошуу будааны үр 12000 кг, улаанбуудайны үр 5000 кг, Судан өвсний үр 870 кг тус тус олгож, агро технологийн зөвлөмжийг хүргэв. Мөн цөлжилтөөс сэргийлэх, таримлаа хамгаалах зорилгоор сум бүрт 1000 модны үр, нүх ухагчийн хамт олгож байгаа юм.
Төсөлд хамрагдсан багуудад 100 хүртэлх га-г сум, орон нутгаас нь зөвшөөрөл олгон ашиглуулна. Сумд тэжээлийн үр, бордоогоо зөөвөрлөхөд "Хөдөө аж ахуйн корпораци" ТӨХХК-ийн зүгээс дэмжин ажиллана. Энэ зуны тэжээл тариалалт, намрын хураалтад тухайн аймгуудын ХХААГ-аас мэргэжлийн туслалцаа үзүүлэх юм.
Монгол Улс 1626 багтай бөгөөд үүнээс аймаг, сумын төвийн багуудыг хасаж тооцоход ногоон тэжээл тариалах шаардлагатай 1071 баг байгаа юм. Харин улсын хэмжээнд эргэлтэд оруулаагүй атаршсан нийт 112,265 га талбай бүртгэгдсэн нь “Нутагтаа эзэн-100:1000” төслийг хэрэгжүүлэх бааз суурь болж байна.
Улстөр нийгэм
“Нутагтаа эзэн 100:1000” төслийн хүрээнд 1000 багт ногоон тэжээл тариална
Засгийн газраас “Атар-IV” аяны хүрээнд бэлчээрийн мал аж ахуйн үйлдвэрлэл, хөгжлийг дэмжих хүрээнд “Нутагтаа эзэн 100:1000” төслийг эхлүүлж байна. Тус төслийн нээлт өнөөдөр /2025.05.24/ Дархан хотод болж, Засгийн газар, УИХ-ын гишүүд, сумын Засаг дарга нар, хоршоодын гишүүд, малчдын төлөөлөл оролцов.
Ерөнхий сайд Н.Учрал төслийг нээж хэлсэн үгэндээ, ХХААХҮЯ-наас санаачлан өрнүүлж буй “НУТАГТАА ЭЗЭН 100:1000” төслийг Засгийн газрын тэргүүний хувьд бүрэн дэмжиж ажиллана. Нутагтаа эзэн төслийн гараа болж энэ жил 1000 баг тус бүрд 100 мянган га-д ногоон тэжээл тариална. Энэ ажилд Засаг дарга нар онцгой анхаарч, манлайлан ажиллахыг үүрэг болгов.
Ерөнхий сайд Н.Учрал, ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат нар төслийг хэрэгжүүлэгч сумдын Засаг дарга нарт батламж гардууллаа. Батламжийн хамт “Хөдөө аж ахуйн корпораци” ТӨХХК-иас төсөл хэрэгжих сумдад гурван төрлийн тэжээлийн таримлын үр олгож байна. Тухайлбал, хошуу будааны үр 12000 кг, улаанбуудайны үр 5000 кг, судан өвсний үр 870 кг-ыг тус тус олгож, агро технологийн зөвлөмжийг хүргэв. Мөн цөлжилтөөс сэргийлэх, таримлаа хамгаалах зорилгоор сум бүрд 1000 модны үр, нүх ухагчийн хамт олгож байна.
Төслийн эхний шат Хэнтий, Дорнод, Говьсүмбэр, Баян-Өлгий, Сүхбаатар зэрэг 17 аймгийн 25 сумын 25 багт хэрэгжих бөгөөд баг тус бүр 100 га-д ногоон тэжээл тариална.
Байгаль цаг уурын өөрчлөлтөөс шалтгаалсан ган, зуд, салхи шуурганы улмаас манай улсад бэлчээрийн доройтол сүүлийн жилүүдэд эрчимжиж байна. Тиймээс Монгол Улсын 1626 багаас 1071-д нь ногоон тэжээл тариалах шаардлагатай тул дараа, дараагийн шатанд бусад сумыг үе шаттай хамруулахаар төлөвлөжээ.
Улсын хэмжээнд эргэлтэд оруулаагүй атаршсан 112,265 га талбай байдаг, энэ талбайг ашиглан төсөл хэрэгжих аймаг, сумын малчид хоршин ногоон тэжээл тариалж, хэрэгцээгээ хангахаас гадна илүү гарсан тэжээлээ зах зээлд борлуулах боломжтой.
Монгол оронд сүүлийн 30 жилд уур амьсгалын өөрчлөлт хүчтэй нөлөөлж, ган, зудаас болж малгүй болсон 730 орчим мянган хүн хот суурин руу шилжсэн байна.
Төсөл хэрэгжих байршил
| № | Аймаг | Сум | Талбайн хэмжээ, га |
| 1 | Дорнод | Булган | 100 |
| 2 | Цагаан-Овоо | 100 | |
| 3 | Чойбалсан | 100 | |
| 4 | Хэнтий | Баян-Овоо | 100 |
| 5 | Баянхутаг | 100 | |
| 6 | Өмнөдэлгэр | 100 | |
| 7 | Сүхбаатар | Уулбаян | 100 |
| 8 | Мөнххаан | 100 | |
| 9 | Эрдэнэцагаан | 100 | |
| 10 | Дорноговь | Даланжаргалан | 100 |
| 11 | Говь-Сүмбэр | Сүмбэр | 100 |
| 12 | Дундговь | Эрдэнэдалай | 50 |
| 13 | Сайхан-Овоо | 50 | |
| 14 | Өмнөговь | Ханхонгор | 100 |
| 15 | Өвөрхангай | Уянга | 45 |
| 16 | Есөнзүйл | 55 | |
| 17 | Баянхонгор | Жаргалант | 100 |
| 18 | Говь-Алтай | Дэлгэр | 100 |
| 19 | Ховд | Эрдэнэбүрэн | 100 |
| 20 | Баян-Өлгий | Толбо | 100 |
| 21 | Завхан | Түдэвтэй | 100 |
| 22 | Хөвсгөл | Их-Уул | 100 |
| 23 | Булган | Гурванбулаг | 100 |
| 24 | Архангай | Цэнхэр | 100 |
| 25 | Төв | Баян-Өнжүүл | 100 |
| Нийт | 2,300 | ||
Улстөр нийгэм
Засгийн газар тэтгэврийн шинэчлэлийг эрчимжүүлж, бага орлоготой тэтгэвэр авагчдын нийгмийн баталгааг хангах суурь өөрчлөлт хийнэ
“Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт 2026-2028 оны Улсын хэлэлцээр” Төрийн ордонд болж Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал оролцож үг хэллээ.
Засгийн газар “ЧӨЛӨӨЛЬЕ” санаачилга, эрх чөлөөний дөрвөн зам, дөрвөн чөлөөлөлтийн бодлого хэрэгжүүлж, эдийн засгийн чөлөөлөлт, эрх зүй, дүрэм журмын чөлөөлөлт, ногоон хөгжлийн чөлөөлөлт, авлигын эсрэг чөлөөлөлтийг ажил хэрэг болгохоор хариуцлагатай ажиллаж байгааг Ерөнхий сайд хэлээд Засгийн газар улс эх оронд тулгамдаад байгаа асуудлыг богино хугацаанд цаг алдалгүй шийдэж, үнийн өсөлт, ядуурал, ажилгүйдлийг бууруулж, хөдөлмөр эрхлэгчид болон бизнеснүүдийг дэмжиж ажиллахаа илэрхийлэв.
Засгийн газар эрүүл мэнд, боловсролын салбарын эмч, багш, ажилтнуудын цалинтай холбоотой үүсээд байсан асуудлыг шийдвэрлэснээр эрүүл мэнд, боловсрол, шинжлэх ухааны салбарын үйлдвэрчний эвлэлийн холбоодтой байгуулсан салбарын хамтын хэлэлцээрээр тохирсон цалин нэмэгдүүлэх нөхцөлөө Засгийн газар биелүүлэх боломжтой болсон.
2026 онд хөдөлмөрийн зах зээлийн үзүүлэлтүүдэд өсөлт хадгалагдах эерэг төлөвтэй. 2026 онд ажиллагчдын тоог 20 мянган хүнээр нэмэгдэнэ гэсэн хүлээлт байна. Эдийн засаг, хөдөлмөрийн зах зээлд гарах эерэг өөрчлөлтийг хадгалахын тулд ажлын байр нэмэгдүүлэх, аж ахуйн нэгж, байгууллагад эдийн засгийн эрх чөлөө олгох, ажиллагчдын хөдөлмөрлөх эрхийн баталгааг хангах, нийгмийн түншлэлийг дэмжих чиглэлийг баримтлан зохистой хөдөлмөр эрхлэлтийн үзэл санааг хэрэгжүүлэх нь Засгийн газрын гол бодлого гэдгийг хэллээ.
Эдийн засаг, эрх зүй, дүрэм журмын чөлөөлөлтийг тууштай хэрэгжүүлж, төсвийн үргүй зардлыг хэмнэж, төрийн бүтээмжийг нэмэгдүүлнэ. Олон Засгийн газар дамжин шийдлээ хүлээсээр гацсан асуудлуудыг шийдвэрлэх суурь реформуудыг хийнэ. Тухайлбал, олон жил ярьсан Нийгмийн халамжийн шинэчлэлийг хийхээр Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг УИХ-д өргөн мэдүүлэхээр шийдвэрлэснийг онцлов.
Мөн Засгийн газар тэтгэврийн шинэчлэлийг эрчимжүүлж, бага орлоготой тэтгэвэр авагчдын нийгмийн баталгааг хангах суурь өөрчлөлт хийх, төлсөн шимтгэлтэйгээ уялдаатай тэтгэвэр авдаг болох шударга зарчимд шилжих бодлого баримтална. Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн мэдүүлэхээр ажиллаж байна. Тэтгэвэр ба нийгмийн даатгалын асуудлаар шинэчлэлийн багц арга хэмжээг удахгүй танилцуулна гэлээ.
Төрийн албан хаагчдын цалин хөлс, нийгмийн баталгааг салбарын 30 гаруй хуулиар салангид ялгаатай зохицуулж байгааг өөрчилж, цалин хөлсний нэгдсэн бодлогоор зохицуулах зэрэг бодлогын чухал алхмуудыг ойрын хугацаанд хэрэгжүүлнэ.
Хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт, ажил олгогчдын хэрэгцээнд нийцсэн ур чадвартай ажиллах хүчнийг бэлтгэх, хөгжүүлэх нь боловсрол, хөдөлмөр эрхлэлтийн салбарын гол бодлого байх болно. Энэ үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхэд нийгмийн түншлэгч талуудын оролцоо, дэмжлэг чухал гэдгийг Ерөнхий сайд онцлов.
МҮЭ-ийн холбооноос тавдугаар сарын 1-нд зохион байгуулсан “Нийгмийн шударга ёсны төлөөх эв санааны нэгдлийн жагсаал, цуглаан”-аас Монгол Улсын Засгийн газарт ирүүлсэн шаардлагыг хүлээн авч, нийгмийн түншлэлийг хөгжүүлэх, салбарын хэлэлцээрт анхаарч ажиллахыг Засгийн газрын гишүүд, аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нарт даалгасан.
Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт Улсын хэлэлцээрийг 1999 оноос хойш хоёр жил тутамд буюу нийт 11 удаа байгуулжээ. 2022 оноос хэлэлцээрийг гурван жилийн хугацаатай байгуулж байна. 2023-2025 оны Улсын хэлэлцээрийн биелэлтийг өнгөрсөн онд дүгнэсэн бол өнөөдөр 2026-2028 оны шинэ хэлэлцээр байгуулах гэж байна.
2026-2028 оны Улсын хэлэлцээрт тусгасан нийгмийн даатгал, халамжийн шинэчлэл, цалин хөлсний талаар үндэсний хэмжээнд баримтлах бодлого, иргэдийн бодит орлогыг нэмэгдүүлэх, ажлын байрыг дэмжих, нийгмийн түншлэлийг хөгжүүлэх, хөдөлмөрлөх эрхийг хамгаалах зэрэг олон арга хэмжээг хэрэгжүүлэхийн төлөө Засгийн газар хамтарч ажиллана гэдгээ Ерөнхий сайд Н.Учрал илэрхийллээ.
