Улстөр нийгэм
УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгаланг Монгол Ардын намын даргаар сонголоо
Монгол Ардын намын Бага хурлын VIII хуралдаан Тусгаар тогтнолын ордонд /2025.09.28/ болж өндөрлөлөө.
Энэ удаагийн хуралдаанаар хэлэлцсэн асуудлуудын талаар хуралдааныг даргалсан УИХ дахь Монгол Ардын намын бүлгийн дарга, УИХ-ын гишүүн Ж.Бат-Эрдэнэ, дэд дарга, Бага хурлын гишүүн Г.Гангамөрөн, Тооллогын комиссын даргаар ажилласан УИХ-ын гишүүн Ж.Алдаржавхлан, намын Хяналтын ерөнхий хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Б.Баярбаатар нар хэвлэлийнхэнд мэдээлэл хийв.
Хуралдааны эхэнд Бага хурлын 49 гишүүнийг чөлөөлж, оронд нь шинээр төлөөлөгчдийг нөхөн сонгож батламжлав. Дараа нь Монгол Ардын намын даргад нэр дэвшүүлэх тухай хэлэлцлээ. Намын даргад УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар нар нэр дэвшин, мөрийн хөтөлбөрөө танилцуулж, бодлогын мэтгэлцээнийг өрнүүлэв. Улмаар Бага хурлын гишүүд нэр дэвшигчдээс асуулт асууж, хариулт авч, саналаа хэлсэн юм.
Хуралдааныг удирдсан УИХ дахь Монгол Ардын намын бүлгийн дарга, УИХ-ын гишүүн Ж.Бат-Эрдэнэ мэдээлэл хийхдээ “Бага хурлын нийт гишүүдээс 49 хүнийг өөрийн хүсэлтээр болон төрийн албанд томилогдсон тул чөлөөлж, дүрэмд заасны дагуу шат шатны байгууллагуудын намын дарга, дэд дарга нарыг сонгож батламжиллаа. Намын даргад УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар нар өрсөлдөж, өрсөлдөөний явцад УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан нийт гишүүдийн 85.67 хувийн саналаар сонгогдлоо” гэв.
Тооллогын комиссын дарга, УИХ-ын гишүүн Ж.Алдаржавхлан “Намын даргын орон гарсан тохиолдолд Бага хуралд оролцсон гишүүдийн гуравны хоёрын саналаар сонгоно гэж намын дүрэмд заасан. Хэдэн үе шаттай зохион байгуулахыг Тооллогын комисс журам баталж шийддэг зохицуулалттай тул энэ дагуу сонгуулийг явууллаа” гэж тодотгов.
Намын Хяналтын ерөнхий хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Б.Баярбаатар мэдээлэлдээ “Намын даргыг сонгох сонгууль Улс төрийн намын тухай хууль, бусад хуулийг дагаж батлагдсан журмууд болон намын үндсэн дүрэмд нийцсэн байх ёстой гэж үздэг. 2024 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс дагаж мөрдөж буй Улс төрийн намын тухай хуульд намын даргыг Удирдах дээд байгууллага буюу Их хурал эсвэл төлөөллийн төв байгууллага буюу Бага хурал сонгох эрхтэй гэж заасан. Тухайн хуралд оролцсон гишүүдийн гуравны хоёрын саналаар намын даргад сонгогдсонд тооцдог. Иймд эхний санал хураалтад УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар нар өрсөлдлөө. Нэр дэвшигчдийн дунд бодлогын нээлттэй мэтгэлцээнийг өрнүүллээ.
Нэр дэвшигчдэд хандан олон гишүүн саналаа хэллээ. Ингээд санал хураалт явагдаж Д.Амарбаясгалан 56.1, Г.Занданшатар 43.9 хувийн саналыг авч, аль нэг нь гуравны хоёр хувь буюу 66 хувийн саналаа авч чадаагүй. Иймд Ж.Алдаржавхлан ахлагчтай 15 хүний бүрэлдэхүүнтэй Тооллогын комиссоос гаргасан журмаар, Улс төрийн намын тухай хуулийн зүйл заалт буюу намын үйл ажиллагаандаа баримталдаг саналыг нууцаар хураана гэсэн зарчмыг баримталсан. Хэдэн ч удаа санал хураалт явуулж болно. Улс төрийн нам өнөөдөр үйл ажиллагаандаа өрсөлдөгчгүй нэг нэр дэвшигч байсан ч гэсэн нууц санал хураалт явуулдаг хуулийн заалттай. Энэхүү хуулийн заалт болон Тооллогын комиссын журмыг баримтлан хоёр дахь санал хураалтыг явууллаа. Хуралдаан дундаа завсарлагатай явсан, эхний санал хураалтын дараа хуралд оролцсон гишүүд буюу ирцийг дахин шинэчилж гаргасан.
Бага хурлын нийт 479 гишүүнээс гуравны хоёр хувийг давсан буюу нийт 321 гишүүний ирцтэй байсан. Ингээд 321 саналын хуудаснаас 46 саналын хуудас хүчингүй, 275 нь хүчинтэй саналын хуудаст тоооцогдож 85.67 хувийн саналаар УИХ-ын дарга, Бага хурлын гишүүн Д.Амарбаясгалан МАН-ын даргаар сонгогдлоо. Улс төрийн намын тухай хууль, Улсын Дээд шүүхийн нийт шүүгчдийн хуралдаанаар баталсан журмын дагуу 60 хоногийн дотор намын шинэ даргаа бүртгүүлэхдээ өмнөх дарга нь хүлээлгэн өгдөг. Улсын Дээд шүүх 30 хоногийн дотор нягталж бүртгэдэг тул нийтдээ 90 хоногийн хугацаанд Дээд шүүх эцсийн шийдвэрээ гаргана” хэмээн тайлбарлав.
Монгол Ардын намын Бага хурлын VIII хуралдааны төгсгөлд XXXI Их хурлыг энэ 2025 оны арваннэгдүгээр сарын 15-16-нд зохион байгуулахаар товлож, Их хуралд оролцох төлөөлөгчдийн тоо, сонгох журмыг 100 хувийн саналаар баталлаа гэж Монгол Ардын намаас мэдээллээ.
Улстөр нийгэм
Сидней, Франкфурт хотод Монгол Улсын Ерөнхий Консулын газар нээн ажиллуулахыг дэмжлээ
Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны өнөөдрийн хуралдаанд Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.8 дахь хэсэгт заасны дагуу Байнгын хорооны дарга Г.Тэмүүлэн гишүүдийн ирцийг нэр дурдан танилцуулсан юм. Хуралдаанд оролцох ёстой Улсын Их Хурлын 29 гишүүнээс Ч.Анар, М.Бадамсүрэн, Н.Батсүмбэрэл, Д.Бум-Очир, Д.Ганбат, Л.Гантөмөр, Х.Жангабыл, С.Лүндэг, П.Наранбаяр, Г.Очирбат, Г.Хосбаяр, Ө.Шижир, Л.Энхнасан, Д.Энхтүвшин нар хүрэлцэн иржээ.
Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2028-2029 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуулийн төслийн хоёр дахь хэлэлцүүлгээр хуралдаан эхэллээ. Байнгын хороо эрхлэх асуудлынхаа хүрээнд төсвийн хүрээний мэдэгдлийн төслийг хэлэлцэх дэгтэй бөгөөд хуралдаанд оролцсон гишүүд Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл болон төсвийн ерөнхийлөн захирагч нараас асуулт асуух, зарчмын зөрүүтэй санал гаргах шаардлагагүй хэмээн үзэв. Иймд санал, дүгнэлтээ Төсвийн болон Эдийн засгийн байнгын хороодод хүргүүлэхээр шийдвэрлэв.
Дараа нь Австралийн Холбооны Улсын Сидней хот, Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсын Франкфурт хотноо Монгол Улсын Ерөнхий консулын газар тус тус нээн ажиллуулах тухай асуудлыг хэлэлцсэн юм.
Хилийн чанадад ажиллах Дипломат төлөөлөгчийн газрыг шинээр нээн ажиллуулах, түвшин, байршлыг тогтоох саналыг Улсын Их Хуралд зөвшилцөхөөр ирүүлсэн бол Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо 7 хоногийн дотор хуралдаанаараа хэлэлцэж санал, дүгнэлт гаргах дэгтэй. Энэ сарын 06-ны өдөр Засгийн газраас уг саналыг ирүүлсэн болохыг Г.Тэмүүлэн дарга хуралдаанд танилцуулав.
Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг хуралдаанд холбогдох танилцуулгыг хийлээ. Монгол Улсын Засгийн газрын 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгагдсан зорилтын хүрээнд дээрх хоёр хотод Монгол Улсын Ерөнхий консулын газар нээн ажиллуулах асуудлаар холбогдох судалгааг хийжээ. Засгийн газар энэ оны 03 дугаар сарын 25-ны өдрийн хуралдаанаар уг саналыг хэлэлцэн дэмжсэн бөгөөд холбогдох зардлыг Гадаад харилцааны яамны батлагдсан төсвийн багцад багтаан санхүүжүүлэхээр тусгажээ.
Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсад 2025 оны байдлаар 9000 орчим монгол иргэн оршин сууж байгаагаас 5300 орчим нь Франкфурт хотын ойролцоох таван мужид амьдарч байгаа аж. Австралийн Холбооны Улсад 2025 оны байдлаар 24650 гаруй монгол иргэн оршин сууж байгаа нь хилийн чанадад оршин сууж байгаа монголчуудын тоогоор гуравдугаарт жагсах үзүүлэлт хэмээн сайд тодотгов. Франкфурт, Сидней хотуудад Ерөнхий консулын газар нээснээр Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улс, Австралийн Холбооны Улстай худалдаа, эдийн засаг, хөрөнгө оруулалт, банк, санхүү, аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн чиглэлийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, монгол иргэдийн хууль ёсны эрх ашгийг хамгаалах, төрийн үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх ач холбогдолтой болохыг Б.Батцэцэг сайд танилцуулсан. Мөн Берлин, Канберра дахь Элчин сайдын яамнаас алслагдмал хотуудад амьдарч буй монгол иргэдэд консулын үйлчилгээг шуурхай хүргэх боломжийг бүрдүүлж буйгаараа чухал болохыг тодотгож байв.
Цаашид хилийн чанад дахь монгол иргэд, тэдгээрийн үүсгэн байгуулсан холбоод, хүүхэд, залууст чиглэсэн олон нийтийн арга хэмжээ зохион байгуулах, Ерөнхийлөгчийн болон Улсын Их Хурлын сонгуульд санал өгөх эрхээ эдлэх боломжоор хангахад шинээр нээх Дипломат төлөөлөгчийн газрууд чухал үүрэгтэй болохыг дурдсан. Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улс, Австралийн Холбооны Улсын Гадаад хэргийн яамдаас Монгол Улсын Дипломат төлөөлөгчийн газрыг нээх асуудлыг дэмжиж, хамтран ажиллахаа илэрхийлсэн гэлээ.
Улсын Их Хурлын гишүүн П.Наранбаяр, Л.Энхнасан, Д.Бум-Очир, Ч.Анар нар хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан асуулт асууж, Гадаад харилцааны сайд болон ажлын хэсгийн гишүүдээс хариулт, мэдээлэл авав.
Монгол иргэдийн төвлөрөл ихтэй хотуудад консулын үйлчилгээг хүргэх нь зүйтэй гэдэг байр суурийг П.Наранбаяр гишүүн илэрхийлээд Монгол Улсын Ерөнхий консулын газрыг Франкфурт хотноо нээхэд 606 мянган ам.долларын, Сидней хотноо нээхэд 597 мянган ам.долларын санхүүжилт хэрэгтэй гэж тооцсон байгааг тэмдэглэн, төсөвт хэрхэн тусгах төлөвлөгөөтэй байгааг лавлав. Санал тусгагдсан хотуудад Монгол Улсын Ерөнхий консулын газрыг тус бүр 4 орон тоотойгоор байгуулахаар холбогдох зардлыг төсөвт тусгасан байгаа гэх хариултыг сайд өгсөн.
Л.Энхнасан гишүүн дээрх улсуудад сурч, ажиллаж, амьдарч буй монгол иргэдийн талаар тодруулан асуухад “Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улс 8962 иргэн оршин сууж байгаагийн 5247 нь Франкфурт хот орчимд амьдарч байна. Ихэнх нь хөдөлмөр эрхэлдэг, холимог гэр бүлтэй. Харин Австралийн Холбооны Улсын Сидней хот орчимд 14784 монгол иргэн оршин сууж байна. Дийлэнх нь суралцдаг, мөн хөдөлмөр эрхэлдэг гэх мэдээлэл бий” хэмээсэн. Сидней хотыг онцлон сонгосон шалтгааны талаар лавлахад “Канберра дахь Элчин сайдын яамнаас жилд авдаг консулын үйлчилгээ болон монгол иргэдийн гэмт хэрэг, зөрчилд холбогдож байгаа нөхцөл байдлыг үндэслэж Сидней хотод Монгол Улсын Ерөнхий консулын газар байгуулах саналыг оруулж ирж байгаа. Түүнчлэн тус хотын ойролцоох мужуудад Монгол Улсын олон иргэн оршин сууж байгаа юм” гэж ажлын хэсгээс хариулав.
Д.Бум-Очир гишүүн хилийн чанад дахь монгол иргэдийн Ерөнхийлөгчийн болон Улсын Их Хурлын сонгуульд оролцох эрхийг хангах асуудлыг хөндөж, боловсруулж буй төсөлдөө уг асуудлыг хэрхэн тусгаж буй талаараа товч мэдээлэл өгсөн. Тэрбээр цаашид ямар хотуудад Дипломат төлөөлөгчийн газрыг нээх шаардлага байгаа талаар асуулаа.
Б.Батцэцэг сайд хариулахдаа Холбооны Бүгд Найрамдах Бразил Улс, Испанийн Хаант Улс, Ирланд Улсад консулын газар нээх шаардлага байгааг хэлж, Өмнөд Африкийн аль нэг улсад Элчин сайдын яам нээх саналыг олон жилийн туршид ярьж байгааг дурдсан юм. Монгол Улсын гадаад харилцаа өргөжин тэлж байгааг Д.Бум-Очир гишүүн тэмдэглээд, эл шалтгааны улмаас хилийн чанадад ажиллах Дипломат төлөөлөгчийн газрыг шинээр нээх асуудлыг дэмжихээ илэрхийлсэн. Улсын Их Хурлын гишүүн Ч.Анар цаашид хоёр улсын эдийн засгийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх агуулгаар гадаад харилцааг хөгжүүлэх, Дипломат төлөөлөгчийн газрыг шинээр нээхдээ энэ төрлийн ач холбогдлыг чухалчлах шаардлагын талаар байр сууриа илэрхийлж, холбогдох тодруулгыг хийсэн юм.
Ийнхүү гишүүд асуулт асууж, хариулт авсны дараа хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан үг хэлэх шаардлагагүй хэмээн үзсэн тул санал хураалт явуулав. Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон Улсын Их Хурлын 17 гишүүний 58.5 хувь нь Австралийн Холбооны Улсын Сидней хотноо Монгол Улсын Ерөнхий консулын газрыг нээн ажиллуулахыг дэмжив. Холбооны Бүгд Найрамдах Герман Улсын Франкфурт хотноо Монгол Улсын Ерөнхий консулын газар нээн ажиллуулахыг дэмжих эсэхээр санал хураалт явуулахад санал хураалтад оролцсон гишүүдийн олонх буюу Улсын Их Хурлын 10 гишүүн дэмжсэн. Иймд энэ асуудлаарх Байнгын хорооны хуралдааны тэмдэглэл болон санал, дүгнэлтийг Засгийн газарт хүргүүлэхээр тогтов.
Улстөр нийгэм
УИХ: Өнөөдөр хуралдах ажлын хэсгүүд
Монгол Улсын Их Хурлын ажлын хэсгүүдийн өнөөдрийн /2026.05.13/ хуралдааны товыг та бүхэнд хүргэж байна.
Улстөр нийгэм
УИХ: Өнөөдөр хуралдах байнгын хороод
Монгол Улсын Их Хурлын байнгын хороодын өнөөдрийн /2026.05.13/ хуралдааны тов, хэлэлцэх асуудлууд, хэлэлцүүлгийн талаар та бүхэнд танилцуулж байна.
