Бидэнтэй нэгдэх

Урлаг спорт

Монголын хилчдийн сэтгэлийн хойморт сүндэрлэсэн гэрэлт хөшөө

Огноо:

,

Ахлах дэслэгч Б.АЛТАНЦЭЦЭГ

“НОГООН МАЛГАЙТ ШОНХОРУУД”-ЫН ТҮҮХ

Өчигдөргүй өнөөдөр гэж үгүй. Тиймээс 80 жилийн өмнө болсон үйл явдлыг танд нэхэн сануулья. ЗХУ-ын Дотоод хэргийн ардын комиссариатын дарга Бериягаас 1939 оны зургадугаар сард Чита, Хиагтын Хилийн цэргийн бригадын захирагч, хурандаа Власов, Зильпер нарт Тусгай шилмэл батальоныг нэн яаралтай зохион байгуулж, Монгол Улсын нутаг дэвсгэр Халхын голд шилжүүлэн байрлуулах үүрэг өгчээ. Тэд дээрх үүргийн дагуу 1939 оны долдугаар сард Хиагт, Мангут, Даурын хилийн отрядуудын бие бүрэлдэхүүнээс 502 хилчнийг сонгон авав. Захирагчаар нь Хиагтын хилийн отрядын штабын дарга, хошууч А.Е.Булыгаг томилсон байна. Тушаал аван маш богино хугацаанд зохион байгуулагдсан батальон Хиагтаас БНМАУ-ын Дорнод аймгийн Халх гол сумын нутаг Хамар даваанд байлдааны үүрэг гүйцэтгэхээр 2000 гаруй км газрыг туулан иржээ. Тэд 1939 оны долдугаар сарын 15-наас аравдугаар сарын 13-ны хооронд фронтын галын шугам дахь армийн бүлэглэлийн командын байрыг хамгаалах, Халхын голын гарамын аюулгүй байдлыг хангах, дайсны гэнэтийн довтолгооноос хамгаалах үүрэг гүйцэтгэв. Тус батальоны хилчид Монгол Ардын Хувьсгалт Цэргийн VI морин дивизийн хориглолтын баруун жигүүрийг халхалж, япончуудад нөөц хүчээ татах бололцоо олгохгүй байх, элсэн манхнуудыг япончуудаас цэвэрлэх, дайсны галын системийг илрүүлэн устгах, хүн хүчний хөдөлгөөнийг тагнан турших, амьд хэл олзлох, дайсны давшилтыг хориглон зогсоох, тэдэнд галын цохилт өгөх зэрэг үүрэг даалгаврыг нэр төртэй биелүүлсэн байна. Фронтын командлалаас тус батальоны I, II, III салааг Халхын голын гарамын хамгаалалтад хуучнаар нь үлдээж, IV, V салааг нэгтгэн 100 хилчин дайчнаар бүрдүүлж, ахлах дэслэгч Михайловоор удирдуулсан буудлагын рот болгон зохион байгуулсан юм. 1939 оны наймдугаар сарын 25-29-ний өдрийн Ремизовын өндөрлөгийн төлөөх тулалдаанд Зөвлөлтийн 100 хилчин оролцож, тэд эрэлхэг баатарлагаар тулалдан улмаар уг өндөрлөгийг бүрэн мэдэлдээ авчээ. Харанхуй шөнө сайн хардаг хилчдийн албаны ур чадварыг Г.К.Жуков жанжин санаж хамгаалалтын энэхүү батальоныг уг өндөрлөгийн төлөөх тулалдаан оролцуулсан нь мэргэн шийдвэр байж өндөрлөгийг эзлэх үндсэн нөхцлийг бүрдүүлж өгчээ. Гэвч энэхүү стратегийн чухал байрлалыг эзлэн авах тулалдаанд Оросын 30 хилчин амь үрэгдсэн байдаг юм. Хилчид дайны үед ч гэлээ тулаанд хилчин ногоон малгайгаа дээдэлж төмөр дуулга өмсөөгүй нь тэдний үхлийн шарх болсон талаар судлаачид ярьж, бичдэг. 

ЗҮРХЭНД ДУУРСАГДАХ ОРОСЫН ХИЛЧИД

Дээр өгүүлсэнчлэн Оросын хилчдийн байгуулсан гавьяа, баатарлаг үйл хэргийг мөнхжүүлэх эхлэл суурь одоогоос найман жилийн өмнө тавигдсан байдаг юм. Тухайн үед буюу 2011 оны наймдугаар сард ХХЕГ болон МҮОНТ-ийн хамтарсан “Би, бид байхын учир” төслийн багийнхан хэсэг оросуудтай Дорнод аймагт таарчээ. Ингээд тэд танилцаж. Төслийн багийн гишүүн, хурандаа Д.Баасанжаргалын хувьд энэ бол тэнгэрээс бууж ирсэн олз байсныг хожим дурсан ярьдаг юм. Тэдгээр Орос нөхөд Эрхүү, Чита хотоос ирсэн бөгөөд Халхын голд амь үрэгдсэн эх орон нэгтнүүддээ зориулан хөшөө барихаар зорин явж байгааг олж мэджээ. Тэд тус судалгааны ажлыг хоёр дахь жилдээ явуулан Хамар даваан дахь дурсгалын цогцолборт зарим шарилыг олж хүний ёсоор хөдөөлүүлсэн гэдгээ ярив. Ингэж сайн санааны үзүүрт тос гэдэгчлэн Монгол, Оросын хилчид анх учирсан билээ. “Хилчдийн хороо” олон нийтийн байгууллага, “Дорнод хязгаар” ТББ-ын нөхөд ч үйл хэргээ тасралтгүй үргэлжлүүлсэн юм. Ингэж сайн сайхны төлөөх ариун сэжмээр холбогдсон хоёр орны хилчид Дорнод аймгийн Халх гол суманд Оросын хилчдэд зориулсан хөшөөг 2011 онд босгосон түүхтэй. 

ҮЙЛС ҮРГЭЛЖЛЭХ ЦАГААР БУЮУ ХӨШӨӨ ИНГЭЖ БҮТЭВ

Халхын голын дайны ялалтын 80 жилийн ойг тохиолдуулан Оросын хилчдийн баатарлаг гавьяаг алдаршуулах, хойч үед мөнхжүүлэн үлдээх зорилгоор Хил хамгаалах байгууллагын удирдлагаас гэрэлт хөшөө бүтээн босгох санал санаачилгыг гаргав. Ийнхүү тус санаачилгын мөрөөр ХХЕГ-ын даргын дугаар тушаал гарч ажлын хэсэг томилогдлоо. Энэ ажил өнгөрсөн хавраас эхлэн гараанаас гарсан юм. Хөшөөг бүтээлгэхийн тулд мэргэжлийн байгууллагад хандлаа. Хоёр талаас санал бодлоо нийлүүлэн зөвшилцөж хөшөөний зураг төслийг ч төдөлгүй гаргав. Улмаар хөшөөг бүтээх чулууг сонгох, бичих үг, сийлэх дүрсний бэлгэдэл гээд нарийн нандин ажлууд дагалдан өрнөв. Хөшөөг бүтээхэд Сэтгэл зүй, мэдээлэл, соёл сурталчилгааны хэлтсийн хамт олон цаасан дээрээс бодит бүтээл болох хүртэлх бүхий л үйл явцад нь оролцов. Хөшөө дурсгал гэдэг мөнхийн бүтээл. Хамгийн гол нь хөшөөнд гүн хүндэтгэл шингэх учраас алдах эрх байхгүй. Тиймээс ч нарийн нягт нямбай ажиллагаа шаарддаг юм билээ. Дурсгалын гэрэлт хөшөөг "Алтайн түрүү" ХХК бүтээв. Бүтээсний дараа болгоомжтойгоор тээвэрлэн хүргэх, суурийг цутгах, орчныг тохижуулах гээд дурдвал бэлтгэл ажил олон өрнөсөн. Ийнхүү их ажлын дараа хөшөө сая бэлэн болов. Хөшөөний өндөр таван метр, 17 тонн жинтэй. Тус хөшөө нь тэнгэр өөд цойлсон илдний хэлбэр бүхий. Илд нь Оросын хилчдийн дайчин баатарлаг үйлсийг илэрхийлж байгаа болно. Цайвар өнгийн боржин чулуун хөшөөн дээр дайнд амь үрэгдсэн Оросын 30 хилчний нэрсийг хар ногоон өнгийн гантиг чулуун хавтан дээр алтан шар өнгөөр сийлсан байна. Мөн түүхэн бичвэрийг хойч үедээ таниулан сийлжээ. Хөшөөний дээд хэсэгт тухайн үеийн Оросын цэрэг, дайчдын бэлэг тэмдэг болох улаан таван хошууг, ялалт, энх тайвны бэлэг тэмдэг болсон ялалтын навчийг дүрслэн дээрх үйл явдал 1939 онд болсныг илэрхийлэн гаргасан байв.“Монгол Улсын тусгаар тогтнол, газар нутгийн бүрэн бүтэн байдлын төлөөх тэмцэлд амь эрсэдсэн Оросын хилчдийн гэгээн дурсгалд зориулан түүхт ялалтын 80 жилийн ойг тохиолдуулан Монголын хилчдээс бүтээв” гэжээ. 

ЦЭЛМЭГ ТЭНГЭР, АМГАЛАН ХӨРСИЙГ ХОЛБОСОН АЛТАН ГАГНААС

Дорнод аймаг, Халх гол сум, Хамар даваа-“Цагаан алт” хөшөөт цогцолбор.  2019 оны наймдугаар сарын 25-ны өдөр. Халхын голын дайны ялалтын 80 жилийн ойг тохиолдуулан Халх голын байлдаанд Оросын хилчдийн байгуулсан гавьяа, гэгээн дурсгалыг мөнхжүүлэх зорилгоор Монголын хилчдээс гэрэлт хөшөөг бүтээн босгож, хүндэтгэл үзүүлэх арга хэмжээний нээлт ёслол төгөлдөр болж өнгөрлөө. Монгол орны зүүн хязгаарт халдан довтолсон Японы түрэмгийллийн эсрэг Халхын голын байлдаанд амь эрсэдсэн Оросын хилчдийн баатарлаг гавьяаг гэрэлт хөшөө босгон мөнхжүүлэх санал санаачилга үнэхээр нүдээ, цаг үеэ олжээ. Уг гэрэлт хөшөөний нээлтийн ажиллагаанд ХХЕГ-ын Захиргааны удирдлага эрхэлсэн дэд дарга, хурандаа Н.Ганболд, ОХУ-ын талаас Элчин сайдын яамны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга М.В.Джеваков, Хилийн аюулгүй байдлын албаны байгууллагуудын Монгол Улс дахь албан ёсны төлөөлөгч, хурандаа Е.В.Серебренников нарын албаны төлөөлөл оролцлоо. Мөн сум орон нутгийн удирдлага, ард иргэд, Хилийн 0198, 0132 дугаар ангийн удирдлага, ахмад хилчдийн төлөөлөл оролцсон юм. Өнгөрсөн түүхийг залгамжлагчид, ирээдүйг бүтээгч хүүхэд багачууд хүрэлцэн ирсэн байсныг мөн онцольё. Оросын хилчдэд зориулсан гэрэлт хөшөөний нээлтэд зориулж албаны төлөөлөл эхлээд үг хэллээ. Улмаар гэрэлт хөшөөний туузыг хайчлан, цэцэг өргөж, найрал хөгжим ОХУ-ын болон Монгол Улсын төрийн дууллыг Хамар даваанд эгшиглүүлсэн. Халхын голын байлдаанд амь үрэгдсэн Оросын хилчдийн гэгээн дурсгалыг хүндэтгэн зочид төлөөлөгчид дуугүй зогсон хүндэтгэл илэрхийлсний дараа ёслолын буудлага хийв. Улмаар хөшөөг нар зөв тойрч хүндэтгэл илэрхийлснээр албан ёсны арга хэмжээ өндөрлөлөө. Хөшөөний нээлтийн арга хэмжээ товчхон өгүүлэхэд ийм. Гэхдээ энэ үйл явдлын цаана Монголын хилчдээс Оросын хилчдэд илэрхийлж буй асар том хүндэтгэл оршиж байв. Хилийн 0198 дугаар ангийн болон ХЦДБЧ-ын уран бүтээлчдийн хүндэтгэлийн тоглолт, Халх голын хөшөө дурсгалт газрын дагуух хээрийн үзүүллэг гээд олон хөтөлбөр нээлтийн арга хэмжээний үеэр өрнөсөн билээ. 

ХҮНДЭТГЭЛИЙН ХОЙМОРТ ДАЙХ ҮГ

Мэнэнгийн уудам тал, одоо ч түүх хүүрнэх Баянтүмэнгийн хуучин туурь, Халх голын хөвөө хязгаар нутаг, элсэн манхан толгод, домог түүхт Эрс, Хулд уулс дүнхийн цэнхэртэх дэндүү үзэсгэлэнт эх орны зүүн хязгаар нутаг минь. Одоогоос 80 жилийн өмнө энэ сайхан эх орны минь төлөө алтан амиа өргөсөн Оросын хилчдийн гэгээн дурсгалыг бид нэхэн санаж, ийнхүү гүнээ хүндэтгэж байна. Тиймээс ч хилчдийн тусгай батальоны байгуулсан гавьяаг Монголын хилчид ийнхүү мөнхжүүллээ. Халх гол сумын нутаг дахь Хамар даваанд босгосон энэхүү хөшөө дурсгал нь Монгол, Оросын хилчдийн харилцаа хамтын ажиллагааг улам гүнзгийрүүлэн батжуулах түүхэн үйл явдал юм. Тэнгэр, газрын гагнаас болон түүхийн хуудсанд хадгалагдан үлдсэн гэрэлт хөшөө сүр бараатай дүнхийн байна. Энэхүү хөшөөний түүх нь үр хойчдоо үүрд дуурсагдах гэж үүрнээсээ ниссэн шувуудын домог байлаа. Эх орон, элгэн түмнээ сэтгэлдээ тээсэн эр зоригийн дуулал ч гэлтэй. Эргэж ирэх нь тодорхойгүй амь сөрсөн дуудлаганд хүдэр цээжээ дэлгэн дайны тэргүүн эгнээнд Монгол, Зөвлөлтийн хилчид үүрэг гүйцэтгэснийг өнөөдөр Монголын төр засаг, ард түмэн хүндэтгэн дурсаж байна. Тэнгэрт одсон цэрэг эрсийн сүнс хэрвээ амирладаг бол цээжний энгээр, үгийн сайхнаар магтан дуулахсан. Түүхийг бид огоорох эрхгүй, залуу хойч үедээ өвлүүлэх эрхэм үүрэгтэй. Түүхэнд мөнхөрсөн “ногоон малгайтай шонхорууд”-дад, бидний төлөө буцаж нисээгүй шувуудад Монголын хилчид мэхийж байна.

Эх сурвалж: Хил хамгаалах ерөнхий газар

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Монгол Улсын Их Хурлын 2020 оны сонгуулийн санал хураалт дуусах хүртэл сайтын сэтгэгдэл бичих талбарыг түр хаасан тул хүлцэл өчье. SHUDARGA.MN сайтын редакц

Урлаг спорт

Ж.Дамдинцэрэн: Соёл, урлагийн салбарыг менежментийн эргэлтэд оруулах хэрэгтэй

Огноо:

,

Бүх нийтийн бэлэн байдлын зэрэгт шилжсэн үед соёл, урлагийн салбар зогсонги байдалд орсон. Нийслэлийн Соёл, урлагийн газраас ямар бодлого баримтлан ажиллаж байгаа талаар тус газрын дарга Ж.Дамдинцэрэнтэй ярилцлаа.  

-Нийслэлийн Соёл урлагийн газар бүх нийтийн бэлэн байдлын үед хэрхэн ажиллаж байна вэ?

-Төрийн байгууллагуудын ажилчдын 10 хувь нь албан байгууллага дээрээ, 90 хувь нь цахимаар ажиллаж байгаа. Хэдийгээр төрийн алба хаагчдыг цахимаар ажиллуулах чиглэл ирсэн ч өнөөдрийн хувьд Нийслэлийн Соёл, урлагийн газар НОК-ын жижүүрийн үүргийг гүйцэтгэж байгаа учир бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ, алба хаагчид маань хариуцсан дүүргүүдэд ажиллаж байна. Халдвар хамгааллын дэглэмийг сахиулах, вакцинжуулалт хийж байгаа газрын мэдээлэл бэлтгэх зэрэг ажлуудыг зохион байгуулж байна. Нийслэлийн Соёл, урлагийн газар нь 14 алба хаагчтай, 11 харьяа байгууллагатай. Соёлын төв өргөө, Улаанбаатар чуулга, музей, номын сан, салбар номын сангууд, дүүргийн соёлын орднууд гэх зэрэг байгууллагуудын 400 гаруй алба хаагч манайд харьяалагддаг.

-Нийслэлийн Соёл, урлагийн газрын 84 жилийн ой энэ жил болсон. Танай байгууллагын чиг үүрэг, зорилго юу вэ?

-1937 онд тухайн үеийн БНМАУ-ын сайд нарын 12 дугаар хурлаар дөрөвдүгээр сарын 23-нд Соёл, урлагийн газрын эхлэл тавигдсан. Үүнээс хойш нийслэлийн нутаг дэвсгэрт зохион байгуулсан соёл, урлагийн бүх л ажлыг хариуцан ажиллаж байсан. Тухайлбал, соёлын довтолгоо. Нийслэлд амьдарч байгаа иргэддээ соёл, урлагаар үйлчлэх, соёлжуулах, соёл урлагийн бодлогын асуудлыг манай байгууллага хариуцан ажиллаж ирсэн түүхтэй. Жил бүрийн дөрөвдүгээр сарын 23-нд бид ойдоо зориулж, төсөл, хөтөлбөрүүд хийдэг. Энэ жилийн хувьд цар тахлын улмаас ямар нэгэн арга хэмжээ зохион байгуулаагүй.

-Цар тахлын улмаас соёл, урлагийн арга хэмжээ тасалдаж байгаа хэдий ч хөл хорионы дараа үргэлжилнэ. Ямар ажил хийхээр төлөвлөж байгаа вэ?

-Нийслэлийн Соёл, урлагийн газрын чиг үүрэг бол Засгийн газрын бодлого, төлөвлөгөө, Нийслэлийн Засаг даргын мөрийн хөтөлбөрт орсон бодлогуудыг хийж хэрэгжүүлдэг юм. Монгол Улсын хэмжээнд Соёлын яам, Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Соёл, урлагийн газар, Нийслэлийн Соёл, урлагийн газар, Гадаад харилцааны яамны харьяа Гадаад бодлого, соёлын газар гэсэн дөрвөн төрийн байгууллага соёл, урлагтай холбоотой ажилладаг. Нийслэлийн Соёл, урлагийн газар нутаг дэвсгэрийн хувьд зөвхөн нийслэлийн хэмжээнд гэх боловч Соёлын яамны харьяа мэргэжлийн болон бусад байгууллага нийслэлд үйл ажиллагаа явуулж байгаа. Тиймээс эдгээр байгууллагатай хамтран ажиллах хэрэгтэй болдог. Мөн бүх кино театр, урлаг заал, концертын танхим, соёл урлагийн сургалтын төвүүд, караоке, бар зэрэг байгууллагуудын үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийг олгодог. НИТХ-ын 35 дугаар тогтоолын хүрээнд дээрх тусгай зөвшөөрлийг олгодог юм. Нийслэлийн Соёл, урлагийн газар хууль эрх зүйн болон бодлогын ажлуудыг түлхүү хийх зорилготой байгаа. Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт соёл, урлагийн үйлчилгээний стандарт гэж байгаагүй. Үүнийг бид Стандарт, хэмжил зүйн газартай хамтран 2017 оноос хойш боловсруулж эхэлсэн. Энэ бол амархан боловсруулагдах зүйл биш. Бид өнөөдрийг хүртэл маш олон газрын саналуудыг авч боловсруулсан. Энэ стандарт удахгүй батлагдана. Соёл, урлагийн үйлчилгээний стандарт гарснаар ямар ач холбогдолтой вэ гэхээр соёл, урлагийн үйлчилгээ үзүүлэхэд ямар хэм хэмжүүр тавих вэ гэдэг ойлголтыг эхний ээлжид авна. Дутуу зүйл олон байгаа ч эхний ээлжид стандартаа гаргаад, дараа нь сайжруулаад явах нь зөв гэж бодож байгаа.

-Соёл, урлагийн салбарт тулгамдаж байгаа асуудал юу байна вэ. Залуучууд ямар арга хэмжээг хүлээдэг вэ?

-Би Нийслэлийн Соёл, урлагийн газрыг хоёр хэсэгт хуваагддаг гэж боддог. Нэгдүгээрт, бодлогын хэсэг, нөгөө нь арга хэмжээ зохион байгуулах хэсэг. Бодлогын хэсэг өмнө нь хэлсэн стандарт болон оюуны өмч, зохиогчийн эрхийн асуудалд түлхүү ажиллаж байна. Хэдийгээр хууль нь батлагдаад гарсан ч бодит байдал дээр хэрэгждэггүй. Үүнийг яаж хэрэгжүүлэх вэ гэдэгт анхаарал хандуулан ажиллаж байгаа. Тухайлбал, уран бүтээлчид аливаа тоглолтод оролцохдоо зохиогчийн эрхтэй дуу дуулах эрх зүйн орчныг бүрдүүлж байна. Өнөөдрийг хүртэл караокед дуулагдаж байгаа дуу ямар ч албан ёсны зөвшөөрөлгүй байгаа. Бид 2017 онд хамтын удирдлагын байгууллагуудтай санамж бичиг зурсан. Караоке болон бусад байгууллагыг хянахын тулд автоматчилсан мониторингийн систем хэрэгтэй. Энэ систем Монголд байхгүй учир эхний ээлжид механик зохицуулалт хийсэн. Үүний хүрээнд караоке ажиллуулах зөвшөөрөл авч байгаа байгууллага хамтын удирдлагын байгууллагатай гэрээ байгуулж, тодорхой хэмжээний хураамж төлсний дараа тусгай зөвшөөрлөө авдаг болсон. Хамтын удирдлагын байгууллага авсан хураамжаа хөгжмийн зохиолч болон яруу найрагчдад хуваарилдаг. Бид цаашдаа үүнийг системд оруулна. Жишээ нь, Япон Улсад нэг цаг караокед дуулахад бүх дуу нь цаанаа бүртгэгддэг. Бүртгэгдсэн дуу болгоны ард зохиогчид байгаа. Тэдгээр зохиогчдод нэг иен ч хамаагүй очдог. Үүнийг бид хэрэгжүүлэх зайлшгүй шаардлагатай. Тэгж байж хөгжмийн зохиолч, яруу найрагч, дуучид маань тодорхой хэмжээний орлоготой болно. Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж байгаа мэргэжлийн болон бусад байгууллагын тоног төхөөрөмжийн судалгаа хийх ажлыг бид хөл хорионоос өмнө эхлүүлсэн. Энэхүү судалгааг хийснээр цаашид солих, шинэчлэх шаардлагатай тоног төхөөрөмжийн мэдээлэл гарч ирнэ. Мөн тоног төхөөрөмжийг ажиллуулж байгаа боловсон хүчин мэргэжлийн байна уу, үгүй юү гэдэг судалгаа гарна. Эдгээр хүмүүсийн дийлэнх нь практикаар сурсан байдаг. Тиймээс чадваржуулах ажил хийж байгаа. Бид зөвхөн тоног төхөөрөмжийн судалгаа хийгээд зогсохгүй, нийслэлийн нутаг дэвсгэрт чанарын шаардлага хангасан тоног төхөөрөмжтэй газарт төлбөртэй тоглолт зохион байгуулах гэж байгаа бол дуучид ам барихгүй дуулж, амьд тоглолт зохион байгуулдаг байх журам гаргах юм. Тоног төхөөрөмж сайн биш байхад амьд тоглолт хийх нь зохимжгүй гэдгийг уран бүтээлчид хэлдэг. Тиймээс бид тодорхой газруудад заавал амьд тоглолт хийх зохицуулалт гаргаж байгаа юм. Үзэгчид төлбөрөө төлөөд үзэж байгаа учир амьд тоглолт үзэх ёстой. Хамгийн ойрын жишээ ОХУ-ын зарим хот заавал амьд тоглолт хийх зохицуулалт гаргасан байдаг. Иргэд төлбөрөө төлөөд ирж байхад дуучид ам бариад байгааг хэлдэг. Энэ асуудлыг бид арилгана. Уран бүтээлчид ч уран бүтээлээ чанаржуулах хэрэгтэй болох байх. Хөгжим зохиох бол маш их цаг зарцуулдаг ажил. Би Япон Улсад хөгжмийн зохиолч, урлагийн менежерээр долоон жил сурсан. Тэнд байхдаа Монголынхоо уран бүтээлчдийг аваачиж, хаврын баяр болон бусад арга хэмжээ, наадмыг зохион байгуулдаг байсан. Монголын урлаг, соёлын зохицуулалт, менежментийг нэг шат ахиулж, боловсронгуй болгох тал дээр ажиллаж байна.

-Урлагийн салбарынхан нийслэлээс юу хүсдэг вэ?

-Зөвхөн нийслэл гэлтгүй урлаг, соёлын салбарыг бүхлээр нь харах юм бол манай улс Азийн  орнуудаас түрүүлж алхсан барууны школтой улс. Манай соёлыг харахад үндэсний агуулгаас гадна европ соёлтой юм шиг харагддаг. Социализмын үед урлаг, соёлд анхаарахдаа хүний нөөцөд маш их анхаарал хандуулдаг байсан. Одоо бол мэргэжлийн удирдаач, хөгжмийн зохиолч, найруулагч зэрэг мэргэжлийн хүний нөөц хоцрогдож, тасарч байна. Улс үүнд тодорхой хэмжээний бодлого гаргаж, хүний нөөцөө бэлтгэх хэрэгтэй. Дууны инженер, гэрлийн инженер зэрэг мэргэжлийн хүмүүсээ бодлогоор гадаадын орнуудад сургах хэрэгтэй. Ингэж бэлтгэж авахгүй бол хөгжмийн урлаг хөгжмийн зохиолч, удирдаачгүйгээс болж маш том асуудалд ордог. Үүнийг сэргээхийн тулд нэгдүгээрт, хүний нөөцөө бэлтгэх хэрэгтэй. Хоёрдугаарт, зөвхөн гадагшаа сургаад байх биш, дотооддоо сургах хэрэгтэй. Дотооддоо сургахдаа сургалтын чанараа сайжруулах, системээ шинэчлэх хэрэгтэй байна. Мөн цалингийн асуудал яригддаг. Урлаг, соёлоо менежментийн түвшинд эргэлтэд оруулахгүй бол зүгээр цалингаа нэмээд явах асуудал бол утгагүй. Уран бүтээлчид уран бүтээлээ чанаржуулах хэрэгтэй. Тэр нь эргээд бага ч гэсэн орлого олдог байх хэрэгтэй. Жишээ нь, Үндэсний урлагийн их театр хөгжимчид, дуучид, бүжигчид зэрэг 100 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй ажилладаг. Хэрэв улс гэрээ хийж чадвал Япон Улсад маш том хэмжээний тоглолт хийх боломжтой. Зөвхөн нэг хотод биш, олон хотод тоглолт хийж болж байна. Өнөөдрийг хүртэл Японд монголчууд зохион байгуулалтыг нь хийж тоглосон тоглолт маш цөөн. Ихэвчлэн япончууд урьж, зохион байгуулсан байдаг. Япончууд ажлаа эрт төлөвлөдөг улс. Хэрэв бид өнөөдөр гэрээлээд, энэ урсгалд орж чадах юм бол Үндэсний театрын 100 уран бүтээлчдээс тал нь гадаадад тоглолт хийдэг болно. Арваннэгдүгээр сард Японд, арванхоёрдугаар сард Хятадад, нэгдүгээр сард Солонгост гээд дэлхийд тоглолтоо борлуулах боломжтой юм. Энэ нь Монголын соёл, урлагаа сурталчлахаас гадна уран бүтээлчид нэмэгдэл цалин хөлстэй болно.

-Цар тахал соёл урлагийн салбарт хэрхэн нөлөөлж байна вэ?

-Коронавирусийн тархалтаас болж соёл, урлагийн ажлууд зогсонги байдалтай байна. Төрийн байгууллагад ажиллаж байгаа соёл, урлагийн салбарын хүмүүс тодорхой хэмжээнд цалингаа аваад явж байна. Хамгийн хүнд тусаж байгаа хүмүүс бол чөлөөт уран бүтээлчид. Бид чөлөөт уран бүтээлчдээ дэмжих, эдийн засгийн эрэлтэд оруулах, гаднын зах зээлд борлуулалт хийх зэрэг менежментийг хийхгүй бол зөвхөн Монголдоо уран бүтээлээ хийгээд амьдарна гэвэл хэцүү. Өнөөдөр коронавирус гарч байна, хойшид ямар нөхцөл үүсэхийг бид мэдэхгүй. Тиймээс эдийн засгийн эргэлтэд оруулахад улс бодлогоор дэмждэг, зохион байгуулдаг, нөгөөтэйгүүр чөлөөт уран бүтээлчид маань нэгддэг, хамтран оролцдог байх зохион байгуулалтад орох хэрэгтэй. Соёлын яам байгуулагдсанаар маш их хүлээлт үүссэн. Соёл, урлагийн салбараа бодлогоор дэмжээд явах байх гэж найдаж байна. Нийслэлийн Соёл, урлагийн газар Соёлын яамтайгаа хамтран ажиллана.

-Нийслэлчүүддээ хандаж юуг уриалах вэ?

-Соёл, урлагийн салбарыг хүмүүс янз бүрээр хардаг. Бүх нийтийн бэлэн байдлын үед “Карантин 14” гэдэг нэвтрүүлэг гарсан. “Ододтой бүжиглэе” шоу гарч байна. Урлагийнхан маань чадах чинээгээрээ иргэддээ эерэг зүйл үзүүлж, дархлааг нь дэмжихээр эрсдэлтэй нөхцөлд ажиллаж байна. Соёл, урлаг бол нэг тал руу хэлбийгээд байдаг салбар биш гэж би боддог. Энэ салбарынхан бүх хүний нүдэнд ил байдаг. Нийслэлээс гаргаж байгаа “UB хамтдаа” уриалгыг соёл, урлагийнхан дэмжин ажиллаж байгаа. Хатуу хөл хорионы үед дэглэмээ сайтар баримтлахыг уриалж байна. Иргэд идэвхтэй оролцохгүй бол үр дүн муу болно гэдгийг бүгд харж байна. Иргэд дэглэмээ сайтар баримталбал бид энэ цар тахлыг даван туулна. Өнөөдрийн байдлаар 110 цэг дээр 50 мянган иргэнийг дархлаажуулах төлөвлөгөө гарсан байна. Үүний цаана маш олон төрийн алба хаагч ажиллаж байдаг. Өнөөдрийн байдлаар 1361 албан хаагч ажиллаж байна. Иргэд гэртээ байхдаа үр дүнтэй, сурч боловсрох, дархлаагаа дэмжихэд цагаа зарцуулаасай гэж хүсэж байна.

НЗДТГ-ЫН ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛТЭЙ ХАРИЛЦАХ ХЭЛТЭС

Дэлгэрэнгүй унших

Урлаг спорт

“Хотын түүхийг хоёр минутад” хүргэнэ

Огноо:

,

Улаанбаатар хотын музейгээс Улаанбаатар хотын түүхийн чиглэлээр танин мэдэхүйн богино хэмжээний подкаст, бичлэг хийж, олон нийтэд хүргэж байгаа. Энэ хүрээнд хүүхэд, залуус, иргэдэд хотын түүх, соёлыг сурталчлан таниулах, нийслэл хотоороо бахархах үзэл санааг төлөвшүүлэх зорилгоор “ХОТЫН ТҮҮХИЙГ ХОЁР МИНУТАД” танин мэдэхүйн цуврал видеог бэлтгэн, хүргэж эхэлсэн. Энэхүү цувралын эхний гурван дугаар Улаанбаатар хотын музейн цахим хуудас, юүтүб суваг, фэйсбүүк хуудас, инстаграмаар олон нийтийн хүртээл болоод байна.

Та дараах холбоосоор “ХОТЫН ТҮҮХИЙГ ХОЁР МИНУТАД” танин мэдэхүйн цуврал видеог үзээрэй.

Цуврал 1: “УЛААНБААТАР ХОТЫН ҮҮСЭЛ”

Улаанбаатар хот хэрхэн үүссэн тухай

https://www.youtube.com/watch?v=KASi_HH76gQ

Цуврал 2: “НҮҮДЭГ ХОТ”

“Их хүрээ”-ний нүүж, суусан газруудын тухай

https://www.youtube.com/watch?v=jv1F8wN-9XU

Цуврал 3: "ИХ ХҮРЭЭ"-НИЙ НҮҮДЛИЙН ШАЛТГААН

“Их хүрээ” яагаад нүүдэллэдэг байсан шалтгааны тухай

https://www.youtube.com/watch?v=qd-Z2lWCkkw

Улаанбаатар хотын музейн цахим сувгууд:

http:/www.ubmuseum.mn

https://www.youtube.com/channel/UC9W2TxriBhW2xg3Ta1LGADQ

https://www.facebook.com/UlaanbaatarCityMuseum

https://www.instagram.com/ulaanbaatarcitymuseum_1956

УЛААНБААТАР ХОТЫН МУЗЕЙ

Дэлгэрэнгүй унших

Урлаг спорт

П.Буяндэлгэр Азийн бөхийн холбооны Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдов

Огноо:

,

Азийн бөхийн нэгдсэн холбооны хурал Казахстаны Алматы хотод болж байна. Энэхүү хурлаар Монголын чөлөөт бөхийн холбооны гадаад харилцааны албаны дарга Пэлжээгийн Буяндэлгэр Азийн бөхийн холбооны гүйцэтгэх зөвлөлд багтсан төдийгүй ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдов.

П.Буяндэлгэр нь Азийн бөхийн холбооны удирдах зөвлөлд сонгогдсон анхны монгол хүн болсон юм. Тус зөвлөлд Монгол, БНСУ, Япон, Кыргызстан, Казахстан, Йемен зэрэг долоон орны төлөөлөгч багтсан бөгөөд ерөнхийлөгчөөр Казахстаны Даулет Турлыханов, дэд ерөнхийлөгчөөр БНСУ-ын Кеннет Ли нар сонгогджээ.

Тэрбээр сүүлийн 20-иод жилийн хугацаанд Биеийн тамир, спортын газар, Монголын чөлөөт бөхийн холбоо, “Улаанбаатар спорт менежмент" компани зэрэг газарт гадаад харилцаа хариуцан ажиллаж байна. Алматыд манай чөлөөт бөхийн баг тамирчид нийт 5 /эрэгтэй 1, эмэгтэй 4/ олимпийн эрх авсан бөгөөд 15-нд Азийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцоно гэж Монголын Үндэсний Олимпийн Хорооноос мэдээллээ.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Улстөр нийгэм6 цаг 21 минут

“COVID-ийн дараах үе, цаг уурын хямрал сэдэвт” Дэлхийн с...

Улстөр нийгэм2021/05/08

АН-ынхныг зодолдуулж, ард түмнээр түрүү барьсан цуглааныг ТЭСО санхү...

Улстөр нийгэм2021/05/07

Д.Амарбаясгалан: АН эрх мэдэл, албан тушаалын төлөө өлсгөлөн зарлаха...

Шударга мэдээ2021/05/07

"Эрдэнэс тавантолгой" ХК-ийн нүүрс баяжуулах үйлдвэр 2023 ...

Улстөр нийгэм2021/05/07

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ: Жилд 30 сая тонн нүүрс баяжуулж, нэмүү ө...

Улстөр нийгэм2021/05/07

Ковид цар тахлын үед хууль, дүрмийн гадуур байж болно гэсэн ямар ч з...

Чөлөөт цаг2021/05/07

Санхүүгийн салбарын 2021 оны нэгдүгээр улирлын тойм мэдээллээ танилц...

Улстөр нийгэм2021/05/07

Эх, олон хүүхэдтэй өрх толгойлсон эх, эцэгт тэтгэмж олгох тухай хуул...

Чөлөөт цаг2021/05/07

ЕБС-ийн 1-3 дугаар ангийн сурагчид өнөөдөр хичээллээд амарна

Улстөр нийгэм2021/05/07

Үндсэн хуулийн цэцийн 2021 оны 03 дугаар дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрөх...

Санал болгох