Бидэнтэй нэгдэх

Үзэл бодол

Б.Баттүшиг: Токиогийн олимпын үеэр Токиод Монголыг сурталчилсан өргөө байгуулахыг зорьж байна

Огноо:

,

“Emart” их дэлгүүр, “Скайтел” группийн ТУЗ-ийн дарга, МҮОХорооны Тэргүүн Дэд Ерөнхийлөгч, “Токио 2020” олимпын багийн ахлагч Б.Баттүшигтэй ярилцлаа. Тэрбээр  Олон улсын олимпын хорооны Маркетингийн комиссын гишүүн, Дэлхийн Бадминтоны холбооны Удирдах зөвлөлийн гишүүн юм

–Таныг Харвардын бизнесийн сургуулийг төгсөгч, том аж ахуйн нэгжийн тэргүүн байхын зэрэгцээ спортод элэгтэй нэгэн гэдгээр нь мэднэ. Спорт Таны төлөвшилд хэрхэн нөлөөлсөн бэ?

-Би сагсан бөмбөг тоглож өссөн. Эмээтэйгээ зэрэгцэж суугаад NBA-ын тоглолт үздэг байлаа. Тухайн үед манай нийгэмд барууны улс, үндэстний тухай ойлголт хомс байхад монголчууд Майкл Жордан гэдэг нэрийг андахгүй мэддэг байсан шүү дээ. Майкл Жордан намайг төдийгүй хүн төрөлхтөнг сагсан бөмбөгт дуртай болгосон тамирчин. Би анх 1993 оноос сагсан бөмбөгчдийн зурагтай карт цуглуулж, NBA-д тоглохыг мөрөөдөх болсон. Спортод хил хязгаар байдаггүй. Хүнийг хүндлэх, хожиж, хожигдож сурах зэрэг олон давуу талыг спорт бидэнд сургадаг. Хожигдсон ч эсрэг багийнхантайгаа гар барьж, баяр хүргэдэгт спортын гайхамшиг оршдог байх. Ер нь спортод элэгтэй болоход гэр бүл маань их нөлөөлсөн.

Аав минь Монголын чөлөөт бөхийн холбооны ерөнхийлөгчийн албыг 10 орчим жил хашиж, 2006 оны Дохагийн Азийн наадмын багийн ахлагчаар ажиллаж байлаа. Эмээ, өвөөтэйгөө Улаанбаатар хотод амьдарч байхдаа байрны найзуудтайгаа сагс тоглоно. Сагсны талбайд нөхөрлөж өссөн багын найзуудын минь нэг нь Хакүхо М.Даваажаргал. Бид хамтдаа өдөр бүр сагс тоглож өссөн, зэргэлдээ байрны найзууд. Заримдаа том ах нарт шийдээ булаалгачихаад тэднийг хүлээнгээ хоорондоо барилдаж ч явлаа (инээв). Би 11 настайдаа АНУ-д анх хөл тавьсан. Англи хэл сайн мэдэхгүй учраас спортоор л дамжуулж үеийнхэнтэйгээ найз нөхөд болж байлаа. Ахлах сургуулийнхаа 11, 12 дугаар ангидаа сагсан бөмбөгийн багийн ахлагч болж, Сиэтл хотын сургуулиудын 1 хэсэгт шилдэг арван тоглогчийн  нэгээр шалгарсан юм. Багийн ахлагч болсон минь бусадтай хамтран ажиллах, зохион байгуулах чадварт суралцахад нэмэр болсон байх гэж боддог. Би одоо ч сагсан бөмбөгөөр хичээллэж, долоо хоногтоо хоёроос гурван удаа сагс тоглодог.

 –Сагсан бөмбөгт дуртай, Майкл Жорданг шүтдэг байсан тань Чикагогийн их сургуульд элсэхэд нөлөөлсөн үү?

-Тиймээ, Майкл Жордан сонголтод минь том нөлөө үзүүлсэн. Гэсэн хэдий ч,  энэ сургуулийг сонгох илүү академик шалтгаан байсан. Чикагогийн их сургуулиас хамааралтай Нобелийн  98 шагналтан төрсөн байдаг. Эдийн засгийн чиглэлээр хамгийн сайн сургуулиудын нэг байсан нь миний сонголтод нөлөөлсөн. 20 дугаар зууны хоёр дахь хагасын хамгийн нөлөө бүхий эдийн засагч гэгддэг Милтон Фридмэн мөн Чикагогийн Эдийн засгийн сургуулийн бодлогод ихээхэн хувь нэмэр оруулсан хүн байдаг. Өнөөгийн бидний амьдарч буй чөлөөт зах зээл, Laissez-faire эдийн засгийн онол, чөлөөт худалдааны бодлогын давуу талыг гаргаж ирсэн. Laissez-faire гэдэг нь Товчхондоо чөлөөт зах зээлд хувийн салбаруудын хоорондын гүйлгээнд Төрийн нөлөөг бага байлгах тусам эдийн засагт сайн гэсэн үг л дээ.

Үүнээс гадна Милтон Фридмэн Мөнгөний бодлогоор эдийн засагт нөлөөлөх нь зэрэг олон том онолын судалгаа хийж Нобелийн шагнал хүртсэн байдаг. Намайг Чикагогийн их сургуульд сурч байхад профессор багш нар маань Милтон Фридмэн багшийн талаар их ярьж, бахархдаг байсан. Түүний дараа АНУ-ын Ерөнхийлөгч Барак Обама мөн Чикагогийн хуулийн сургуулийн профессор байсан гэдгээрээ сургууль маань олонд танигдсан  Одоо Чикагогийн их сургуулийн дэргэд Обама Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит номын санг байгуулахаар төлөвлөж байгаа гэж сонссон. Харвардад суралцах замыг тавьсан Чикагогийн их сургуулийг төгссөнөөрөө бахархдаг. Залуучууд дэлхийн нэр хүндтэй сургуульд хэрхэн суралцах талаар их сонирхож асуудаг юм. Тиймээс залуус, дүү нартаа бага ч гэсэн тус болох үүднээс энэ талаар ном бичиж байгаа.  Чикагод суралцсан эхний улиралдаа мөн л сургуулийнхаа сагсан бөмбөгийн багт тоглож байгаад “За ямар NBA-д тоглох биш дээ” гэж бодоод хичээлдээ илүү анхаарч эхэлсэн (инээв). Тэгээд эдийн засгийн чиглэлээр бакалаврын зэрэг хамгаалсан.

- Монголын Үндэсний Олимпийн Хорооны Тэргүүн дэд Ерөнхийлөгчөөр сонгогдоод хоёр жил гаруй боллоо. Таны хувьд хийх хамгийн чухал ажил юу гэж бодогддог вэ?

- МҮОХ-д орж ажиллаад Олимпизмын хөдөлгөөн нь нийгмийг эерэг чиглэлд хандуулах асар их ач холбогдолтойг илүү их ойлгох болсон. Энэ оны эхээр ОУОХ-ны Маркетингийн комиссын хуралд оролцоод ирлээ. Хурлын үеэр ОУОХ-ын Ерөнхийлөгч Томас Бах илтгэл тавихдаа олимпизмын үнэт зүйл нь хүмүүсийн амьдралын философи, зөв зарчим, зөв бодол, эв нэгдэл, бие биенээ хүндэлж амьдрахад оршино гэж хэлсэн. Мөн Томас Бахын ярианд өнөөгийн бидний амьдарч буй цаг үед зөв зарчим, эв нэгдэлд тулгуурлан харилцан зөвшилцөж шийдвэрт хүрэх хэрэгтэй гэдгийг онцолсон.
Өнөөдөр дэлхийн олон оронд дэлгэрээд буй эв зүйгээ олж чадахгүй байгаагийн шалтгаан нь хүн хоорондын харилцаа багассан, хоёр талаас зөвхөн өөрсдийн эрх ашгаа л тулгадаг, хэт туйлширсан байр суурь баримталдагт байна гэж судлаачид тайлбарлах болсон.

Голдоо уулзаж, харилцан буулт хийж чадахгүй байгаагаас асуудал үүсч байгаа гэсэн дүгнэлтийг энэ хурлын үеэр хийж байсан. 19 дүгээр зууны сүүл үеийн нийгэм бас л өнөөдрийх шиг тогтворгүй, өөр хоорондоо учир зүйгээ ололцож чадахгүй болсон үе байсан. Чухам тэр л үед Пьер де Кубертен өөр хоорондоо эв зүйгээр учир зүйгээ олдог нийгмийн төлөө Олимпизмын хөдөлгөөнийг дахин эхлүүлсэн. Олимпын наадмын үеэр л дэлхийн өнцөг булан бүрээс тамирчид, дасгалжуулагчид, хөгжөөн дэмжигчид болон улс орнуудын удирдагчид гээд нийгмийн бүх төлөөлөл нэг хотод цуглан эв найрамдалтай байх боломжийг бүрдүүлсэнээрээ ач холбогдолтой. Өнөөдрийн нийгэмд ч гэсэн бид энэ түүхээс суралцах хэрэгтэй гэж бодож байна.

 -Та Монголын бадминтоны холбооны ерөнхийлөгчийн сонгуульт албыг хашдаг. Бадминтон, рагби, бэйсбол зэрэг дэлхийд алдартай спортыг эх орондоо хөгжүүлэх тал дээр хэр анхаарч байна вэ?

-Бадминтоны олон улсын тэмцээнийг Монголд 2015 онд зохион байгуулахад анх ивээн тэтгэгчээр нь оролцсон юм. Улмаар энэ спортод илүү сонирхолтой болж, Монголд хөгжүүлье гэсэн мөрөөдөлтэй болсон. Бадминтон бол Азийн нэрийн хуудас болсон спорт ч манайд төдийлөн дэлгэрээгүй. Тиймээс олон улсын чанартай тэмцээнүүдийг эх орондоо зохион байгуулж, улсынхаа болон холбооныхоо нэр төрийг бэхжүүлж, оролцоог нэмэгдүүлэхийг хичээж байна. Бусад спортын холбоод ч  энэ тал дээр анхаарч ажиллаж байгаа байх. Одоогоор монголчууд спортын 8-9 төрлөөр л олимпод оролцож байгаа. Бид унадаг дугуй, бадминтон зэрэг спортын төрлүүдээр ойрын хугацаанд олимпод оролцох боломжтой. Түүнчлэн сагсан бөмбөгийн 3х3 төрөлд баг тамирчид оролцох боломж байгааг Олимпын Хорооны бас нэг зорилго болгон ажиллаж байна. Монголоос сагсан бөмбөгийн спортоор олимпод орно гэдэг итгэхэд хэцүү байсан үе саяхан байсан.

Тэгэхээр энэ бол маш том амжилт юм. Энэ ажлынхаа хүрээнд саяхан Бээжин хотод зохион байгуулагдсан Сагсан бөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний үеэр Дэлхийн сагсан бөмбөгийн холбооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Андрейс Загклистай уулзаж санал солилцсон . Энэ төрөлд Монгол Улсын баг Азидаа хоёрт, эрэгтэй, эмэгтэй баг тамирчдын онооны нийлбэрээр дэлхийд шилдэг тавд эрэмбэлэгддэг. Тиймээс дэлхийд өндөр эрэмбэтэй эмэгтэй  юмуу эрэгтэй шигшээ багаа  аль нэгийг Токиогийн олимпод оруулах асуудлыг баталгаажуулахаар Дэлхийн сагсан бөмбөгийн холбоотой нягт харилцаатай ажиллаж, Олимпын наадмаас өмнө аль болох олон тэмцээн уралдаанд оролцох нь чухал юм. Мөн Монголд өвлийн спорт хөгжүүлэхийг дэмждэг. Бид дөрвөн улиралтай улс атлаа өвлийн олимпод хоёр гуравхан тамирчин оролцуулж байна гэдэг хангалтгүй санагддаг. Ер нь эх орондоо олимпын спортын тэмцээн уралдаанууд болон олимпод оролцох спортын төрөл, тамирчдын тоогоо нэмэх боломж бий.

-Токио 2020” олимпын багийн ахлагчийн хувьд гадаад  хамтын ажиллагааны тал дээр түлхүү анхаардаг уу?

-Их спорт болон тамирчид маань олон улсын тэмцээн уралдаануудад үзүүлж буй амжилтаараа  Монголын нэрийг дэлхийд цуурайтуулж байна.  Сургуулиа төгсөж ирснийхээ дараа Монголын бизнесийн төдийгүй нийгэм, спортын салбарт хувь нэмрээ оруулахыг зорьж, Олимпын хорооны сонгуульд оролцохоор шийдэж, олимпын хорооны гишүүдийнхээ итгэлийг хүлээж, тэдний саналаар тэргүүн дэд ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон юм. Мөн “Токио 2020” олимпын багийн ахлагч болсон. Олон улсын олимпын хороо нь 26 салбар коммистой. Тэдгээр салбарын нэг болох Маркетингийн комиссын гишүүнээр сонгогдсоноо нэр төрийн хэрэг гэж боддог. Хүн спорттой нэг л холбогдвол сэтгэлээ зориулж, чадах бүхнээ хийхийг эрмэлздэг юм байна. Би спортод хайртай учраас эдгээр сонгуульт ажилдаа идэвхитэй зүтгэдэг. Гэхдээ спортын холбоодуудын бие даасан үйл ажиллагаанд шууд оролцдоггүй. Харин дэмжлэг үзүүлж, туслахыг хичээдэг. Мөн олимпыг угтаж, үндэсний шигшээ багийн тамирчиддаа дэмжлэг үзүүлэх аян зохион байгуулах бодолтой байна.

–Олимп бол хүн төрөлхтний баяр. Энэ үеэр спортоор дамжуулж эх орноо сурталчилах боломжтой юу?

-Харвардад хамт суралцсан найз Анжела Ругиеро маань Олон улсын олимпын хорооны тамирчдын комиссын даргын албыг найман жил хашиж, ОУОХ-ны гүйцэтгэх зөвлөлийн гишүүн байсан. АНУ-ын алдартай хоккейчин энэ бүсгүй намайг олон спортын зүтгэлтнүүдтэй ажил хэргийн шугамаар холбож өгсөн. Анжела Пёнчаны өвлийн олимпын үеэр биднийг АНУ-ын хауст зочлохыг урьсан юм. Тэнд Америкийн тамирчдыг танилцуулж, ОУОХ-ны Ерөнхийлөгч Томас Бах оролцсон том арга хэмжээ болж байсан. Мөн Пёнчанд байгуулсан Японы хауст зочилсон.

Тамирчидаа танилцуулж, хүндэт зочид хүлээн авч, улс орноо сурталчилдаг олимпын хаус нь улс орныхоо нэрийн хуудас төдийгүй дэлхий нийтэд том сурталчилгаа болдог. Тиймээс Токиогийн олимпын үеэр Монгол хаус байгуулахаар 2018 онд Япон Улс дахь Монгол Улсын Элчин сайд, Японы олимпын хорооны дарга нартай уулзаж ярилцсан. Манай Элчин сайд энэ саналыг дэмжиж, хэд хэдэн газар сонгоод байгаагийн нэг нь Токио цамхагийн дэргэд бий. Бид монгол гэрээ барьж, эх орноо сурталчилах ажил гэрээний шатандаа байгаа. Энэ саналыг Ёкозуна Хакүхо маань дэмжиж, Монголын сүмочид очиж, эх орноо сурталчилж болно гэсэн. Бид Токиод Монгол хаус байгуулбал, дэлхийн томоохон хэвлэлүүдээр өндөр төлбөр төлж гаргуулдаг нэвтрүүлгээс илүү сурталчилгаа болох юм.

-“Олимпын өвөө” гэгддэг Ш.Магван гуай Хуан Антонио Самаранчтай нөхөрлөж явснаараа бахархдаг. Та Олон улсын олимпын хорооны гишүүдтэй хэр холбоотой байна вэ?

-Хуан Антонио Самаранчийн хүү болон ачтай ажлын шугамаар танилцаж, холбоо тогтоосон. Олон улсын спортын хурал зөвлөгөөн болон үйл ажиллагаанууд дээр эх орноо төлөөлөн аль болох идэвхтэй ажиллахыг эрмэлздэг.  Дэлхийн бадминтоны холбоонд орсноор олон хүнтэй танил боллоо. Ер нь олимпын спортын удирдах зөвлөлд байх нь хурал, цуглаанд оролцохоос эхлээд монголоо таниулах, ойлгуулах боломж их олгодог юм байна. Энэ шугамаар Олон улсын Сэргээшийн эсрэг байгууллагын /WADA/ ерөнхийлөгч Дэлхийн Бадминтоны холбооны ерөнхийлөгч асан Сэр Крейг Ридитэй холбоо тогтоон ажиллаж байгаа. Түүнтэй Бадминтоны ДАШТ-ний үеэр уулзахдаа Дэлхийн сэргээшийн эсрэг байгууллагын Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан туршлагынх нь талаар санал солилцсон. Спортод допингийн асуудал анхаарал төвд байгаа үед түүний туршлагаас сонсох нь чухал ач холбогдолтой байсан.

Мөн 2017 онд “Токио 2020” олимпын багийн ахлагч болсныхоо дараа Японд очсон юм. Тэр үеэр Токиогийн олимпын зохион байгуулах хорооны Ерөнхийлөгч Ёширо Моритой уулзсан. Японы Ерөнхий сайд асан энэ эрхэм Монголын сүмочдыг ихэд хүндэтгэж явдаг ба рагбигийн спортыг сонирхдог юм билээ. Дүү маань рагбигийн спортоор хичээллэдэг байсан тухай халуун дотно яриа өрнүүлсэн.   Ер нь спортын зүтгэлтнүүдээс аль болох их туршлага судлаж, түүнийгээ монголдоо хэрэгжүүлэхийг хичээж байна.

-Олон улсын олимпын хороонд улсынхаа дуу хоолойг хэрхэн хүргэж байна вэ?

-Маркетингийн комисст олон нөлөө бүхий гишүүд байдаг. Нэгэн хуралдааны үеэр би “Монгол Улсын төлөөлөгч байна. Өнөөдөр манай улсын гол асуудлуудын нэг нь агаарын бохирдол. Агаарын бохирдлын тодорхой хэмжээг автомашинаас ялгарах утаа эзэлдэг. “Тоёота” компани бол олимпын алтан түнш. Тиймээс Тоёота компани байгаль орчинд ээлтэй цахилгаан машин үйлдвэрлэдэгээрээ алдартайгийн хувьд олимпын үеэр ямар санаачилга гаргаж байгааг тодруулсан. Тэгээд их сайхан хариу сонссон. Токиогийн олимпын үеэр “Тоёота” компанийн байгальд ээлтэй автомашинуудыг  нийтийн тээврийн үйлчилгээнд ашиглах юм билээ. Түүнчлэн Олон улсын олимпын хорооноос спортоор дамжуулж хүүхдийг хүмүүжүүлэх боловсролын хөтөлбөр зохиосон байдаг. Энэ OVEP (Olympic Values and Education Program) хөтөлбөрийг Монголд нэвтрүүлэх талаар БСШУС-ын сайд Ё.Баатарбилэг гуайтай  ярилцсан. Мөн олимпын нээлтийн үеэр Монгол Улсын далбааг эмэгтэй тамирчнаар бариулах  санал дэвшүүлэх санаатай байгаа.  Зуны олимпын түүхэнд туг барьж алхсан Монголын эмэгтэй тамирчин байдаггүй юм билээ. Жүдо, чөлөөт бөх, бокс, буудлага тэргүүтэй их спортоор дэлхийн хэмжээнд танигдсан, бахархал болсон эмэгтэй тамирчид манай улсад олон бий. Гэхдээ энэ асуудлыг олон хүнтэй зөвшилцөж, МҮОХ албан ёсоор шийдвэрлэх байх.

-Энэ олон ажлыг зэрэг амжуулах амаргүй биз?

-Нэг талаас мультитаскинг буюу олон ажил зэрэг амжуулдаг ч нөгөө талаар нэг чиглэл дээр төвлөрөх гэж хэлж болох байх. “Emart”, “Скайтел”, “Монголын Үндэсний олимпын хороо” гээд олон ажил амжуулж, олон хүнтэй хамтрах хэрэгтэй болдог. Гэхдээ хаана ч очсон нэг чиглэлээ барьж, нэг төрлөөр мэргэшиж, түүндээ анхаарлаа хандуулж ажиллахыг хичээдэг. Би эдгээр газруудад түншлэл буюу гадаад харилцаа, стратеги, санхүүжилт босгох талаар анхаарлаа хандуулж ажилладаг. Чикаго, Харвардын их сургууль, “Морган Стэнли”-д ажиллаж байхдаа танилцаж байсан хүмүүстэйгээ одоо ч сайн харилцаатай байдаг ба тэдэнтэйгээ санал солилцож, зөвлөгөө, санаа авч ажилладаг.

МҮОХ-ын Тэргүүн дэд Ерөнхийлөгчөөр сонгогдон ажиллах болсондоо баярладаг. Энэ  ажил нь орон тооны бус бөгөөд олон улсын спортын зүтгэлтнүүдтэй хамтдаа хурал зөвлөгөөнд оролцон эх орондоо олимпизмын үзэл санаа, спортыг хөгжүүлэн дэлгэрүүлэх ажилд хүч нэмрээ оруулахын сацуу хувийн салбарын ажлаа хийх боломж олддогт баяртай байдаг. Мөн 2016-2018 оны хооронд Монгол Банкны мөнгөний бодлогын зөвлөлийн орон тооны бус гишүүнээр ажиллах боломж гарсан. Ер нь би өдөр бүр нэг ажлын байранд нэг зүйл хийж суухаас илүү олон зүйл сонирхон судалж, нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд нийгэмд тустай ажлууд хийхийг илүүд үздэг. Жишээлбэл, “Монголд Та хэрэгтэй” ТББ-ыг үүсгэн байгуулж, жил бүр 25-30 оюутан менторшип хөтөлбөрт хамруулан 10 оюутан шалгаруулан тэтгэлэг олгодог. Өнгөрсөн 4 жилийн хугацаанд энэ хөтөлбөртөө 108 оюутан хамруулж, 30 гаруй оюутанд тэтгэлэг олгоод байна. Мөн Имарт, Скайтел компаниуд маань ч нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд нэлээдгүй ажлуудыг хийдэг.

- Баярлалаа. Хамгийн сүүлийн асуултаа асуугаад энэ ярилцлагаа өндөрлөе. Спортын салбар, нийгмийн хариуцлагатай ажил хийж байгаа санаануудаас Монголдоо хэрэгжүүлж болох, ирээдүйд ажил болгох ямар хамгийн чухал санаа юм уу зөвлөгөө  юу байна?

Спорт бол нийгмийн том бүтэц л дээ. Ойрын хугацаанд Монголд хэд хэдэн томоохон спортын тэмцээнүүд зохион байгуулагдах төлөвлөгөөтэй байгаа.

Томоохон хэмжээний тэмцээн уралдаануудыг Монголдоо зохион байгуулах нь нийгэмд тулгамдаад буй асуудлуудыг шийдвэрлэхэд нэмэр болох боломжийг бүрдүүлнэ гэж бодож байна. Олон улсын хэмжээний тэмцээн зохион байгуулсанаар олон улсаас дэд бүтэц, тамирчдын зардал зэрэг гээд олон зүйл дээр дэмжлэг авах боломжийг бүрдүүлдэг юм билээ. Ийм хэмжээний том тэмцээнийг эх орондоо зохион байгуулах бол тамирчдын хотхоноо хотын ойролцоо бариад тэр хотхоны байруудаа “affordable housing” буюу хямд өртөгтэй орон сууцны төсөл болгож, бага хувийн хүүтэй ипотекийн зээлээр айл өрхүүдийг орон сууцжуулах бас нэг боломж байгаа байх аа.

Эцэст нь хэлэхэд нь утааны асуудал нийгэмд хамгийн том асуудал болоод байна. Энэ асуудлыг шийдвэрлэхэд хүн бүрийн оролцоо дэмжлэг чухал юм. Манайх шиг хөгжиж буй оронд зохион байгуулах боломжтой тэмцээний нэг нь ОУОХ-ноос зохион байгуулдаг Залуучуудыг олимпын наадам юм. Энэ наадам өнгөрсөн 2018 онд Аргентин улсад болсон, 2022 онд Сенегал улсад зохион байгуулагдана. Люзань хот 2020 онд Залуучуудын өвлийн олимп зохион байгуулахаар ажиллаж байгаа. Эдгээрээс туршлага судалж, зөвхөн спортын салбарынхан гэлтгүй төр засаг, олон нийтийн байгууллагууд хамтран ажиллах нь зөв болов уу.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа

Сэтгэгдэл

Үзэл бодол

МЭНДЧИЛГЭЭ: Өнөөдөр МСНЭ-ийн 69 жилийн ойн өдөр

Огноо:

,

Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл /МСНЭ/-ийн 69 жилийн ойн өдөр өнөөдөр /2020.01.16/ тохиож байна. Түүхэн өдрийг тохиолдуулан МСНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Х.Мандахбаяр мэндчилгээ дэвшүүллээ. 

Дэлгэрэнгүй унших

Үзэл бодол

Х.Мандахбаяр: Хэвлэлийн эрх чөлөөг боомилсон практик руу эргэн орж болохгүй

Огноо:

,

МСНЭ-ийн Ерөнхийлөгч Х.Мандахбаяр Эрүүгийн хууль болон сэтгүүлчдийг тагнаж чагнасан гэх асуудлаар өнөөдөр албан ёсны мэдээлэл хийлээ. Тус хэвлэлийн хурлын үеэр түүний өгсөн мэдээллээс товчлон хүргэе.

Тэрбээр “Би өнөөдрийн хэвлэлийн хурлаар гурван асуудлаар мэдээлэл хийнэ.  Нэгдүгээрт, Эрүүгийн хуульд худал мэдээлэл тараах гэсэн шинэ заалт орсонтой холбоотойгоор ойлголтын зөрүүтэй асуудал гарч ирж байна. Энэ зөвхөн сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийн ажилтнуудтай холбоотой асуудал биш. Худал мэдээлэл нийгэмд түгээсэн нөхцөлд түүнийг хэрхэн зохицуулахтай холбоотой зүйл заалт юм.

Урьд нь гүтгэх доромжлохыг Эрүүгийн хуулиар зохицуулж байсан бол Зөрчлийн хуулиар шийдэхдээ эрүүгийн ял, шийтгэлгүй болж байгаа мэт харагдавч асуудлыг шийдэхгүйгээр сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийн байгууллагыг торгох болсон. Үүнийг засаж залруулахын төлөө салбарын хамт олон хууль хяналтын байгууллагуудтай хэлэлцүүлэг, дугуй ширээний ярилцлагууд хийсэн.

Зөрчлийн хуулиас гүтгэх зөрчлийг хасуулах санал дээр салбарын түвшинд санал нэгдэж, Хууль зүй, дотоод хэргийн яаманд хүргүүлсэн. Ийн Зөрчлийн хуулийн 6.21 дэх заалт байхгүй болсон. Гэтэл энэ заалт Эрүүгийн хуулиар шийдэгдэнэ гэсэн ташаа мэдээлэл тарлаа. Хууль зүй, дотоод хэргийн яамны ажлын хэсгээс Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахдаа Зөрчлийн хуулийн дээрх заалтын үзэл санааг оруулах төсөл танилцуулсан нь үнэн.  МСНЭ, Глоб интернейшнл төрийн бус байгууллага, Хэвлэл мэдээллийн зөвлөл, Нийслэлийн сэтгүүлчдийн нэгдсэн холбоо, бусад холбоо, төрийн бус байгууллага дуу нэгтэйгээр эсэргүүцнэ гэсэн байр сууриа илэрхийлсэн.

Зөрчлийн хуулийн 6.21 дэх заалт эрх зүйн давхардал бий болгосон. Учир нь энэ төрлийн асуудал Иргэний хуулиар зохицуулагдах эрх зүйн боломжтой. Тиймээс давхардал үүсгэж, Эрүүгийн хуульд оруулах шаардлагагүй гэсэн үндэслэлийг гаргаж тавьсан.

Хэвлэлийн эрх чөлөөг боомилсон, мэргэжлийн үйл ажиллагаагаа явуулсны төлөө эрүүгийн ял шийтгэл хүлээлгэдэг ийм практик руу эргээд орж болохгүй. МСНЭ ийм байр суурьтай ажиллалаа. Хамгийн сүүлийн мэдээллээр Хууль зүй, дотоод хэргийн яамны ажлын хэсгээс оруулж ирсэн санал бүхэлдээ унасан. Харин худал мэдээлэл тараах гэсэн заалт орж ирсэн. Өөрөөр хэлбэл, иргэн, байгууллага ямар нэг санаа зорилготойгоор хүнийг гүтгэж, худал мэдээлэл тараасан бол хуулийн дагуу шийдэгдэнэ. Сэтгүүлч санамсар болгоомжгүй алдаа гаргасан бол эрүүгийн ял шийтгэлээс чөлөөлөгдөх эрх зүйн зохицуулалт хийгдэнэ.

Хоёрдугаарт, сэтгүүлчийг тагнаж, чагнасан гэсэн асуудал яригдаж байгаа. 2018 оны дөрөвдүгээр сард намайг ажил авсны дараа Нийслэлийн прокурорын газраас энэ талаар мэдэгдэл хийсэн. Тухайн үед МСНЭ сэтгүүлчдийг тагнаж чагнасан асуудал байгаа бол хатуу тэмцэнэ гэдгээ хэвлэлийн хурлаараа мэдэгдсэн. Мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдоржтой уулзалт хийснээс гадна ЦЕГ, ТЕГ, нийслэлийн Прокурорын газар руу удаа дараа албан бичиг явуулахад тийм асуудал байхгүй гэсэн хариу өгдөг.

Энэ асуудлаар дахин холбогдох байгууллагуудад хандана. Мөн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд, УИХ-ын Хууль зүйн байнгын хорооны дарга Х.Нямбаатар, ЦЕГ, ТЕГ, нийслэлийн Прокурорын газар, сэтгүүлчид зэрэг бүх талыг оролцуулсан  хэлэлцүүлэг зохион байгуулна.

Гуравдугаарт, МСНЭ сэтгүүл зүйн салбар, сэтгүүлчдийн эрх зүйн байдлыг дээрдүүлэх, хууль зүйн туслалцаа үзүүлэх чиглэлээр ажиллаж байгаа. Энэ хүрээнд сэтгүүлчдэд хууль зүйн үйлчилгээ, өмгөөлөл үзүүлж, сэтгүүлчээ өмгөөлөх хамгаалах чиглэлд барих арга барил тактиктай болсон. Тиймээс Иргэний болон Эрүүгийн хуулиар сэтгүүлч ял шийтгэл авдаг байдлыг таслан зогсоохын тулд МСНЭ хатуу тэмцэнэ. Ялангуяа мэргэжлийн үйл ажиллагаа явуулах үедээ санамсар болгоомжгүй гаргасан алдааг Эрүүгийн болон Иргэний хуулиар зохицуулах х
Дэлгэрэнгүй унших

Үзэл бодол

З.Болормаа: Бэлгийн идэвхтэй харилцаа амьдралын чанарыг бий болгодог

Огноо:

,

Энэ дугаарын “Онцлох зочин”-той бид нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн салбарт нэвтрүүлсэн шинэ технологийн онцлог, гэр бүлийн сэргээн засах эмчилгээ үйлчилгээний талаар ярилцана гэж төсөөлсөн боловч бидний ярилцлага маш өргөн хүрээг хамарч, хүн бүр анхааран уншиж, тусгаж ойлгох сэдэв болох гэр бүлийн эрүүл харилцаа, ихэнхдээ хаалттай хаалганы цаана ярилцдаг бэлгийн амьдрал, түүнийг тойрсон асуудлын хүрээнд өрнөсөн юм. Хэдийгээр ярилцахад ичиж улайдаг, зөвхөн найз нөхдийн хүрээнд л нээлттэй ярилцдаг мэт сэтгэдэг ч үнэн хэрэгтээ энэ сэдэв бидэнд ямар ач холбогдолтой, үнэн зөв мэдлэг, мэдээлэлтэй байснаар нийгмийг бүрдүүлэгч бат бөх эрүүл гэр бүлийг бий болгоход чухам ямар нөлөөтэй болохыг магад энэ ярилцлагаас олж хараасай гэж хүслээ.

Ингээд “La Sante” эмнэлгийн ерөнхий захирал З.Болормаатай ярилцсанаа хүргэе.

Онцлох ишлэлүүд:

  • Хүн хэдий зүрхээр амьдардаг ч хүний амьдралын зүрх нь аарцаг  ёроолын булчин юм.
  • Эцэг эхчүүд бид үр хүүхдээ эрүүл мэндийн боловсролтой зөв хэвшилтэй өсгөж хүмүүжүүлснээр эх орныхоо удмын санд оруулж үнэт хөрөнгө оруулалт юм
  • Аарцаг ёроолын булчингийн үйл ажиллагаа алдагдвал хүний амьдралын чанар үгүй болно.
  • Хүн 60 насандаа хань төвтэй, хайр төвтэй жаргаж амьдарч байх учиртай шүү дээ.
  • Эмэгтэй хүн хярзангаа хайчлуулна гэдэг нь амьдралын аз жаргалаа хайчлуулсантай ижил зүйл. Франц улсад эмэгтэйчүүдийн хярзан хайчлахыг эмэгтэйчүүдийн эрүүл, элэг бүтэн, аз жаргалтай амьдрах эрхийг зөрчиж байна гэж үздэг.
  • Өчнөөн жил ханилсан ч шүргээд л дур тавьдаг гэр бүлүүд ч байдаг. Гарт нь хүрээд л цахилгаан гүйх мэт гоё мэдрэмж авдаг хосууд ч байдаг.

-“La Sante” эмнэлгийг үүсгэн байгуулсан түүхээсээ хуваалцаач. Хэрхэн юунаас үүдэж, энэ салбарт бизнесээ эхлэх санаа төрсөн бэ?

-Хэдийгээр би хувийн хэвшлийн эрүүл мэндийн салбарт ажиллаж байгаа ч эмнэлгээ бизнес гэж харж ажиллаж байгаагүй. Яагаад гэхээр энэ салбарт би өөрийгөө маш их бэлдэж олон судалгаа хийж өөр зорилготойгоор хөл тавьсан. Би сайхан монгол эр хүний хань, хоёр хөөрхөн үрийн ээж. Зургаан хүүхэдтэй айлын ганц отгон охин. Манай аав, ээж хоёр багш. Багшийн гэр бүлд өсч, хүмүүжин багаасаа л их ном уншдаг, сониуч зантай, бүхнийг өөрийнхөөрөө хийдэг, өөртөө итгэлтэй охин байлаа. Уншиж, сурсан зүйлээ илүү их мэдэхийн тулд судалж, “Яагаад, яагаад” гэдэг асуултад хариулт олохын төлөө их ч туршилт хийдэг байв. Бас бясалгал, энерги, далд ухамсар, үйлийн үр гэдэг зүйлийг нэлээд сонирхдог хүүхэд байлаа.  Багын хүмүүжил ийм. Гэхдээ эмэгтэй хүний хувьд хоёр зурааснаас л амьдрал нь эхэлж, хорвоог өөрөөр хардаг болдог юм билээ.

Жирэмсэн болсноо мэдээд ээж болохдоо юуг бэлдэх ёстой юм, хүүхдээ хэрхэн яаж эрүүл, зөв тээх ёстой вэ гэх зэргээр дэлхийн хэмжээний олон орны ном зохиол уншиж туршилт судалгаанууд хийж эхэлсэн. Хүний анатомийн бүтцийн тухай олон судалгаа, ном, товхимлууд ч уншиж, мөн төрсний дараа яах ёстой вэ гэдгийг ч нэлээд судалсан. Хүүхдийн хувьд хоёр нас хүртэлх хүмүүжил нь цаашдын хэн байхыг нь тодорхойлдог гэдэг. Энэ мэтчилэн сэтгэлзүйн шинжлэх ухааны номууд ихээр уншдаг байв. Би хүний нөөц, систем хамгаалал мэргэжлүүдийг эзэмшсэнээс гадна оюутан болоод арьс, гоо заслын талаар нэлээд сонирхож суралцаж нэгдүгээр курст сурч байхдаа салон нээж байв. Улмаар арьс, гоо заслын чиглэлээр суралцаж, мэргэжлийн зэрэглэлээ ахиулж, нэгдүгээр зэрэглэл ч эзэмшсэн.

Ер нь өөрийгөө цаг ямагт хөгжүүлж, олон зүйлд сорьж, туршиж үзэхийг хүсдэг зантай. Энэ бүх зан чанар болон уншиж, судалсан зүйлс маань намайг энэ салбартай ойртуулсан. Бас нэг зүйл нь, миний хувьд ажлын талбар дээр гараад 10 орчим жил ажиллахдаа эмэгтэйчүүдтэй илүү их ажиллаж, тэднийг сонссон явдал байв. Ингэж эмэгтэйчүүдтэй ажиллаж байх үедээ би ихэнх эмэгтэйчүүдэд байдаг сөрөг бодол буюу эрэгтэйчүүд угаасаа араар тавьдаг, тэд тийм гэх миний боддогоос эсрэгээр маш сөрөг, гутранги байдлыг өөрчлөхийг хүссэн. Угтаа эмэгтэй хүн бүр гуравдагч харилцааг бий болгохгүй, нөхөртэйгөө аз жаргалтай амьдрахыг хүсдэг шүү дээ. Эндээс тэгэхийн тулд бид яах ёстой вэ гэдэг асуулт гарч ирсэн. Ингэж л миний ажлын эхлэл тавигдсан гэж ойлгож болно.

Яг ажил хэрэг болоод эмнэлгээ байгуулсан түүх гэвэл, 2016 онд манай “хуурай” эгч надад аарцаг ёроолын булчин сэргээн заслын дэлхийд хамгийн шилдэг төхөөрөмжийг Монгол Улсад анх удаа оруулж ирэх санал тавьснаас эхэлсэн. Ингээд манай “Ла Сантэ” эмнэлэг маань шилдэг эмч баг хамт олноо бүрдүүлэн Монгол Улсдаа анх удаа европын эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдсан эмэгтэйчүүдийн эрүүл элэг бүтэн аз жаргалтай амьдрах эрхийг бий болгоход туслах дэлхийн стандартын төхөөрөмжөө эмнэлэгтээ суурилуулсан юм.

Өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд бид дөчин жил ажилласан мэт туршлага олж авсан бөгөөд 2018 онд дэлхийн хэмжээний доктор профессорууд маань манай эмнэлэгт зочлоход Франц улсын “Вивалтис” факультетын захирал  Жорж Биллиард гарыг минь атгаад баярлаад уйлж байсан юм. Энэ хугацаанд би ашиг, бизнес гэхээс илүүтэй нэг ч гэсэн эмэгтэйд нөхөн үржихүйн зөв хэвшил, бэлгийн боловсрол олгож алдахаас нь өмнө урьдчилан сэргийлж, сэргээн засах эмчилгээг амжилттай хийж, гэр бүлд нь аз жаргал авч ирэх юмсан гэсэн сэтгэлээр л ажиллаж ирсэн дээ. Хэдийгээр би үр хүүхдээ сайн сайхан эрүүл өсгөж хүмүүжүүллээ ч үрсийн минь ажиллаж амьдрах нийгэм өөрөө эрүүл бус байвал миний амьдралын утга учир, хийсэн бүтээсэн өөрөө хий хоосон болно шүү дээ.

-Таны энэ үзэл хандлага танай эмнэлгийн зорилго, чиглэл гэж ойлгож болох уу?

-Тийм ээ. Ер нь удирдагчийн философи, үзэл хандлага тухайн байгууллагын зарчим болдог шүү дээ. “Эрүүл монгол эмэгтэй Элэг бүтэн гэр бүл” гэсэн зорилттой манай эмнэлгийн бүх эмч, хамт олон зорилго хүсэл нэгтэй нэг гэр бүл болж ажилладаг. Бид өглөө, орой бүр үйлчлүүлэгчдийнхээ эрүүл мэндийг тэргүүнд тавьж эмнэлгийнхээ зорилгыг бодит болгож багаараа өсөн дэвжиж, “Итгэл дүүрэн угтаж сэтгэл хангалуун үдье” гэсэн уриагаар ажлаа эхлүүлдэг. Мөн бид Монгол улсдаа эмэгтэйчүүдийн хувийн хэвшлийн хамгийн анхны Францын “Афнор” группын чанарын менежментийн стандарт ISO 9001:2015 нэвтрүүлсэн эмнэлэг болсондоо маш их баяртай байгаа. Ингэснээр дэлхийн стандартын эмчилгээг дэлхийн стандартын дагуу жинхэнэ чанар, баталгаатайгаар монгол гэр бүлүүддээ хүргэх боломж бүрдсэн.

-Дээр та цухас дурдаад өнгөрлөө. Эмэгтэйчүүдийн аарцаг ёроолын булчин сулралын сэргээн засах эмчилгээний төхөөрөмжийн талаар. Манайхан үүнийг үтрээ чангалах эмчилгээ гэдгээр нь илүүтэй мэднэ. Тийм үү?

-Тийм ээ. Эмэгтэйчүүдийн бага аарцаг ёроолын булчингийн сэргээн заслын “Phenix” аппаратын тухайд 1985 онд Францын эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдсан, Европын бүх л эрүүл мэндийн байгууллагын стандарт, шаардлагыг хангасан аюулгүй ажиллагаа, эмчилгээний үр дүнгээр клиник туршилтууд нь олон сая хүнд нотлогдсон дэлхийн шилдэг тоног төхөөрөмж байгаа. Манай эмнэлэг 2016 оны зунаас эхлэн Улаанбаатар хот дахь эмчилгээндээ нэвтрүүлсэн. 2018 оноос бид орон нутгаар салбар эмнэлгээ нээж төхөөрөмжүүдээ тухайн орон нутгийн хамгийн туршлагатай, ёс зүйтэй шилдэг эмч ажилчидтай, магадлан итгэмжлэгдсэн эмнэлгүүдэд байрлуулаад эмчилгээгээ хийж байгаа.Одоогоор Өмнөговь, Дорнод, Дархан, Эрдэнэт хотод эмчилгээгээ нэвтрүүлсэн.  Мөн энэ сард /2019 оны 12 дугаар сар/ Ховд аймагт салбар эмнэлгээ нээхээр ажиллаж байна. Манай Эрдэнэт хотын салбарын хувьд Улаанбаатар хотоос очсон туршлагатай эмч, мэргэжилтнүүдээс 100 хувь бүрдсэн баг. Тэд маань эмчилгээ, үйлчилгээгээ мэргэжлийн өндөр төвшинд гүйцэтгэдэг учраас маш богино хугацаанд Эрдэнэт хотын жишиг эмнэлэг болж чадсан байгаа.  Бид 2016 оноос хойш жил бүр эмч ажилчдаа Франц улсад мэргэжил дээшлүүлэн сурах боломжоор ханган “Сор Глобал” компанитай хамтран Франц эмч докторуудыг ч Монгол улсдаа урьж, авчран нийт Монголын эх барих эмэгтэйчүүдийн болон сэргээн заслын эмч нарт дэлхийн хэмжээний кредиттэй, сертификаттай сургалтуудыг амжилттай зохион байгуулсан. Чадварлаг багийг удирдаж байгаа удирдагч бол улам л өөрийнхөө мэдлэг чадварыг нэмэгдүүлж, өөрөөрөө үлгэрлэдэг манлайлагч байх ёстой гэж боддог.  Тиймдээ өөрийгөө маш их дайчилж, өөртөө илүү өндөр босго тавьж өөртэйгөө ажилладаг. Өнгөрсөн жилүүдэд олон улсын чанартай нэлээд олон хурал, зөвлөгөөн, сургалтад сууж, Итали, Франц, Японы нэр хүнд бүхий сертификаттай сургалтаар өөрийгөө шагнасан

-Аливаа зүйлийн анхдагч болж, шинээр нэвтрүүлэхэд хэрэглэгчдэд таниулах гэсэн том ажил байдаг. Монголчуудын хувьд бэлгийн боловсрол, нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн сэдэвт нэлээд хаалттай ханддаг шүү дээ. Хэрхэн яаж таниулсан бэ?

-Эхэндээ маш хүндрэлтэй байсан. Таны хэлсэнчлэн Монголчуудын дунд нөхөн үржихүйн болон эрүүл мэндийн боловсролын талаарх ойлголт, мэдлэг дутмаг байдаг. Монголд энэ төрлийн мэдээлэл хаалттай, дутмаг байснаар иргэдийн эмчилгээ, үйлчилгээгээ зөв сонгох эрх нь зөрчигдөж байгаа юм. Бид өөрсдийн биеийн анатоми бүтэц болон эмчилгээний төрлүүдийн талаар мэдлэгтэй байснаар мэс ажилбар, лазер, филлер тарилгуудын эрсдэл сөрөг нөлөөний талаар ч  мэддэг, хэзээ хэрхэн яаж хийлгэвэл зохистой вэ гэдгийг ялгах боломжтой болно. Мөн өөрийнхөө биеийн онцлогийг мэдэрч, аль нь надад илүү тохирох вэ гэдгийг ч мэдэж, сонголт зөв хийх эрхээ эдэлж, эрүүл мэндээ ч хамгаална.

2016 онд анх эмэгтэйчүүдийн бага аарцаг ёроолын булчингийн сэргээн заслын эмчилгээ гэхэд хэн ч ойлгодоггүй байсан. Эмч нар ч зарим нь ойлгодоггүй байсан. Дараа нь бид хүмүүсийн арай илүү мэдэх болов уу гэдэг нэрийдлээр үтрээний булчингийн сэргээн засал гэж таниулахыг зорьсон. Гэтэл бас л сэргээн засал гэдэг ухагдахууныг төдийлөн мэдэхгүй байсан. Үтрээ гэхээр мэдээд байгаа боловч үтрээнд тарьж хийх юм уу яах юм гээд л мөн л мэдэхгүй. Ингээд сүүлд нь “Үтрээний булчин чангалах эмчилгээ” гэдгээр нь таниулсан. Энэ нь зэрэглэл багатай нэршил хэдий ч хүмүүс ойлгож, маш ихээр хандаж эхэлсэн. Эндээс л хүмүүсийн эрүүл мэндийн боловсрол ямар байгаа нь харагдсан. Аарцаг ёроолын булчин гэж хаана байдаг, энэ булчин нь хүнд ямар үүрэгтэй гэдгийг тэр бүр мэдэхгүй байна гэсэн үг. Мөн үтрээний булчин бариудаа эрүүл биш уян хатан, агшилт, базалт хүчтэй цусан хангамж хангалттай, халуухан, эрүүл орчинтой эмэгтэйчүүд бидэнд бүрэн удирдагддаг чанараараа эрүүл бөгөөд сэрэл мэдрэмж өндөр байна гэдгийг ч мэдэхгүй байна гэсэн үг.

-Тэгвэл аарцаг ёроолын булчин гэж юу юм бэ, чухам ямар үүрэгтэй юм бэ гэдэг талаар ярилцъя л даа. Та үүнийг хэрхэн томьёолох вэ?

-Бололгүй яахав. Хүний хэвлийн хөндийд хөндлөн байрлаж умдаг яснаас ахар сүүлтэй холбогддог цагираг булчингуудыг аарцаг ёроолын булчин гэдэг. Хүний хэвлийд байрлах маш олон эрхтэнүүд болон давсаг умай шулуун гэдсийг доош урвуулахгүй дээш сойж өгдөг тулгуур булчин юм. Би энэ салбарт ажиллаж эхэлснээс хойш миний тархинд бат суусан нэр томъёо, ухагдахуун бол хүн хэдийгээр зүрхээр амьдардаг ч хүний амьдралын зүрх нь аарцаг, ёроолын булчин юм гэж. Магадгүй бид эмэгтэйчүүдийн эрүүл мэнд, гэр бүлийн харилцаанд тулгамддаг асуудал болон бага аарцаг ёроолын булчинтай холбоотой судалгаа, шинжилгээ их хийж, олон кейстэй тулгарч олон сайхан үр дүнг нүдээр үзсэнтэй ч холбоотой тэгж бодож байж болно. Гэхдээ Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас гаргасан судалгаагаар аарцгийн булчин суларснаас үүдсэн өвчлөлүүд хүний амьдралын чанарыг устгадаг өвчлөлүүдийн хамгийн дээгүүр ордог болохыг батласан. Өөрөөр хэлбэл, аз жаргалгүй, сэтгэл хангалуун бус бие болоод сэтгэлийн зовиуртай амьдрал бий болчихож байгаа юм. Хайр гэж юу  юм бэ, амьдрал гэж юу вэ, хүн ер нь юуны төлөө амьдраад байна вэ гэх мэт олон асуултад хариулт хайж, тэр чиглэлд хүмүүстэй ярилцаж, олон бүсгүйн асуудал, түүхийг сонсож, хамтдаа шийдээд ирэхээр үзэл баримтлал, амьдралыг харах өнцөг бүхэлдээ өөрчлөгддөг юм билээ. Дөрвөн жилийн өмнөх Болормаа, одоогийн Болормаа хоёр тэс өөр болсон гэх үү дээ. Мэдээж аарцаг ёроолын булчин суларснаар үхэлд хүрэхгүй. Гэтэл эрэгтэйчүүд, эмэгтэйчүүдэд тулгардаг зөвхөн шээс задгайрал, шээхэд өвддөг, дүлж шээдэг, шөнө унтаж чадахгүй олон шээх, шээж чадахгүй болох, цагаан мах эргэх, бэлгийн харилцаанаас таашаал авахгүй байх зэрэг асуудал гэхэд л сэтгэл зүйд нөлөөлж, улмаар амьдралын чанар, аз жаргалын индексийг бууруулж биднийг өвчлүүлдэг. Тэгэхээр хүн аз жаргалтай амьдрах нь чухал уу эсвэл  60,70,80 насалсан ч гунигтай, бэрхшээл зовлонтой амьдрах уу гэдгийг бодож үзэх л хэрэгтэй болж байгаа юм.

-Мэдээж сэтгэл хангалуун, өөртөө кайфтай амьдрах нь илүү чухал байх...

-Яг үнэн. Хэвтрийн 60 настай эмэгтэй бэрээрээ шээсээ зөөлгөөд ингэж амьдрахаас залхаж байна хэмээн үхлийг мөрөөдөн уйлж байсан. Уг нь бидний давсагны хэвийн үйл ажиллагаа насжилт, төрөлттэй тийм ч их хамааралтай биш шүү дээ. Бидний буруу хэвшил, эрүүл мэндийн боловсролгүй байдал л аарцгийн булчингийн сулралтай хамгийн их хамааралтай байгаа юм. 70 жил амьдарсан ч сэтгэл ханамжтай, аз жаргалтай, харамсахааргүй байх нь л чухал шүү дээ. Урт амьдрахдаа бус утга учиртай амьдрахдаа чухал гэдэг шиг. Хүний амьдрал 40 наснаас жинхэнэ утгаараа цэцэглэж эхэлдэг. Гэтэл Монголчууд яг энэ ид насандаа өөрсдийгөө өтөлчихлөө гэж боддог. Чухам яагаад ийм бодолтой болдог вэ гэхээр өнөөх л сэтгэл хангалуун бус амьдралаас үүдэлтэй байдаг. 40-өөс дээш насны Монголчуудын дунд аарцаг ёроолын булчингийн үйл ажиллагааны алдагдал болоод үүнтэй холбоотой үүссэн өвчлөлүүд маш их байдаг. Европын ч юм уу өндөр хөгжилтэй, эрүүл мэндийн боловсрол сайн олгодог орны иргэдийн хувьд 40 насанд ийм өвчин ярьж суухгүй ш дээ. Эсрэгээрээ амьдрал нь ид дэлгэрч, жинхэнэ утгаараа аз жаргалтай амьдарч байхад Монголчуудын амьдрал 40 наснаасаа эхлээд “үхэж” байх жишээтэй. Бүр хэзээний өөрсдийгөө эмээ, өвөө болчихлоо гээд л зөнд нь хаячих тал байдаг. Ингэж явсаар 60 хүрээд хүний асаргаанд орж, шээс дусагнах өвчинд нэрвэгдчихнэ. Гэтэл үүнийг аль эрт сэргээн засаж, эмчлээд, урьдчилан сэргийлээд хань төвтэй, хайр төвтэй, аз жаргал төвтэй сайхан амьдрах боломж байна шүү дээ. Энэ насанд уг нь тийм л байх ёстой юм. Үүнийг л мэдэхгүй байна.

-Аарцаг ёроолын булчин сулралаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд яах ёстой вэ. Зөвхөн эмэгтэйчүүдэд тохиолддог асуудал гэвэл хэтэрхий өрөөсгөл байх. Тийм үү?

-Энэ нь эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүст аль алинд маш чухал үүрэгтэй булчин. Тиймээс аарцаг ёроолын булчин ямар үүрэгтэй юм бэ гэдгийг хүн бүр өнөөдөр мэддэг байх ёстой. Ээжүүд бид ирээдүйд өсөх хүүхдэдээ багаас нь ойлгуулж, өсгөж хүмүүжүүлэхдээ анхаарах хэрэгтэй. Тухайлбал, аарцаг ёроолын булчингийн сулралд хүргэж болзошгүй хүчин зүйлийг мэддэг байснаар гэрийнхээ бие засах өрөөний суултуурыг хүртэл ямар стандарттай байлгах, хүүхдээ хэрхэн зөв суулгаж сургах, цаашлаад оффис сандал ямар стандарттай, хүний эрүүл мэндэд эерэг нөлөөтэй байх вэ гэдгийг тооцоолж, эхнээс нь зохицуулдаг байх хэрэгтэй. Аарцаг ёроолын булчин дан ганц хүүхэд тээлт, өтгөн хаталт, хэвлийн таргалалт хэт их ханиалга зэргээс үүдэлтэй сулардаг булчин биш. Саяны хэлсэнчлэн амьдралын дадал хэвшлүүд, орчин тойрны хүчин зүйлийн нөлөөгөөр хэвийн ажиллагаа нь алдагддаг. Эрэгтэйчүүдийн хувьд мөн л дан ганц бэлгийн сулралын болон шээс дусагнах асуудал биш юм. Тэгэхээр урьдчилан сэргийлэлт, амьдралын зөв хэвшил маш чухал байгаа биз. Бидний нэг алдаа нь хүүхдийг хүүхдээр нь л хараад байдаг явдал. Охин хүүхэд бол ирээдүйд ээж болж, хүү бол аав болох нь тодорхой. Тиймээс тэгж харж эрүүл мэндэд нь анхаарч, аливаа үүсэх эрсдлээс урьдчилан сэргийлж, амьдралын зөв хэвшилтэй болгож хүмүүжүүлэх хэрэгтэй. Наад зах нь бага насны хүүхдээ орондоо шээхэд тоохгүй, өтгөн нь хатаж байхад хүртэл түүнийг нь эмчлэхгүй орхиж болохгүй. Өнөөдөр хүүхдээ олон хэлтэй, мундаг боловсролтой болгож бэлдэж байгаа  нь дан ганц хийх ёстой ажил биш болчихоод байна. Хамгийн чухал нь эрүүл мэндийн зөв боловсрол, дадал хандлагатай болгож сургах нь ирээдүйд нь оруулж буй хамгийн том хөрөнгө оруулалт. Эрүүл мэндийн зөв дадлыг эмчээр зөвлүүлж ойлгодог ч эцсийн эцэст эцэг эх л үлгэрлэн хэвшүүлнэ. Энэ нь таны баталгаатай, чанартай Монгол үр удмаа үлдээх эх орныхоо өмнө хүлээсэн үүрэг хариуцлага юм.

-Танай эмнэлэг ирж буй үйлчлүүлэгчдээ эмчилгээнээс гадна сэтгэлзүйн зөвлөгөө, эрүүл мэндийн боловсрол олгох сургалт үйлчилгээ үзүүлдэг үү?

-Манайх чиглэл чиглэлдээ манлайлал болсон маш олон зөвлөх эмч сэтгэл засалч гэр бүл судлаач мэргэжилтнүүдтэй. Бүх төрлийн эмнэлзүйн шинжилгээ, оношлогоог хийхийн зэрэгцээ олон төрлийн сургалтыг зохион байгуулж, зөвлөгөө ч бас өгдөг. Дан ганц биеийг нь эмчлээд нэмэргүй шүү дээ. Сэтгэлийг ч бас эмчлэх хэрэгтэй. Биеийн эрүүл мэнд, сэтгэлийн эрүүл мэнд, тэгээд дараа нь нийгмийн эрүүл мэнд гэж ярина. Хүний бие өвдөхөд сэтгэл өвчилдөг. Хүн өөрөө гэр бүлийг үүсгэж, гэр бүл өөрөө нийгмийг бүрдүүлдэг. Нэгж гэр бүлийн эрүүл мэндийн асуудлаас үүдэж нийгэм ямар байх эсэх нь тодорхойлогддог. Тиймээс бид илүү хүн төвтэй, үйлчлүүлэгч төвтэй ажиллахыг эрхэм зорилгоо болгож, эмчилгээ, үйлчилгээгээ үзүүлдэг. Манай эмнэлгийн хувьд эмэгтэйчүүддээ аарцаг ёроолын булчин нөхөн сэргээх эмчилгээгээ л дагнаж, төгс хийхийг эрмэлздэг. Манайд маш их стресстэй, нөхөр араар тавиад байна гэж бухимдсан эмэгтэйчүүд их ирдэг. Мэдээж энэ үед сэтгэлзүйн гэмтэл авчихсан байна гэсэн үг. Эрүүл мэндийн байгууллагын үндсэн чиг үүрэг тул нийгмийн эрүүл мэндийн салбарыг хөгжүүлэхэд бодит хувь нэмрээ оруулж, нэг ч гэсэн иргэнийг эрүүл мэндийн боловсролтой, эрүүл зөв дадалтай болгох юмсан гэж сэтгэл зүрхээ зориулан, цаг гаргаж ажилладаг. Нэг хүний цаана нэг гэр бүл эдгэрсээр нэлээд олон гэр бүлд энэ мэтчилэн гэрэл гэгээ авч ирж, нийгмийг өөрчлөхөд хувь нэмрээ оруулж байгаа гэдэгтээ ч итгэж байгаа.

-Аарцаг ёроолын булчингийн сулралд хүргэдэг гол хүчин зүйл нь юу вэ. Эмэгтэйчүүдийн хувьд төрсний дараа энэ асуудал үүсдэг гэж ойлгодог?

-Хоёр жишээ яръя. Эхлээд өөрөөрөө төрж буй анхны төрөлт дээр жишээ авъя. Нэлээд том биетэй, аарцаг яс томтой нэг эмэгтэй төржээ. Гэтэл тэр эмэгтэй маш жижигхэн хүүхдээ төрүүлэхдээ хярзангаа хайчлуулж төрсөн. Эмэгтэй хүн хярзангаа хайчлуулна гэдэг бол амьдралын аз жаргалаа хайчлуулчихаж байгаатай ижил зүйл юм. Олон улсад хярзан хайчлахыг бүр эцсийн шатанд л хийдэг. Яагаад гэвэл эмэгтэй хүний сэтгэл хангалуун, аз жаргалтай элэг бүтэн эрүүл амьдрах эрхийг зөрчиж байна гэж үздэг. Гэтэл нөгөө талд маш жижигхэн аарцаг ястай, жижиг биетэй эмэгтэй их том хүүхдийг эрсдэлгүй эрүүл өөрөөрөө төрүүлж байх жишээтэй. Ингээд бид хярзангаа хайчлуулж төрсөн олон эмэгтэйчүүдээс яагаад хярзангаа хайчлуулсан талаар нь асуумж авсан. Тэгэхэд “Эмч л өөрөөрөө төрөх байтал хайчилчихсан” гэж хариулсан. Бараг 90 хувь нь. Тэгэхээр нь бид та багадаа өтгөн хатаж байсан уу, харшил ханиад, астомтай байсан уу, багадаа хүнд юм их өргөдөг байсан уу зэргээр аарцгийн булчингийн тэлэх чадварыг бууруулдаг буруу хэвшлийн талаар асуухад “Бүгд тийм” гэж хэлдэг. Нэг талаараа эмчийн алдаа байж болох ч нөгөө талаараа бидний өөрсдийн амьдралын буруу хэвшил, зан үйлээс шалтгаалаад тухайн эмэгтэйн булчингийн тэлэх чадвар багассанаас бас хамаарч байгаа юм. Дээр үед өвөө, эмээ нар хэлдэг байсан шүү дээ. Эмэгтэй хүүхдээр хүнд юм битгий өргүүл гэж. Орондоо шээгээд байвал давсаг дээр нь бүлээн жин тавь гэх зэргээр ардын уламжлалт анагаах ухаан, зан үйлээр эмчилдэг байсан. Одоо энэ уламжлал алдагдахын зэрэгцээ хүмүүсийн эрүүл мэндийн боловсрол муугаас үүдэж эмэгтэйчүүдийн анхны төрөлтөд хүндрэл үүсээд байгаа юм. Мөн ээжүүд төрөлтдөө бэлдэхгүйн улмаас хярзангийн урагдал, хайчлах зэрэг хүндрэлтэй тулгардаг.Ингээд тасраад гэмтсэн булчин яаж буцаад агших вэ? Тэгэхээр өөрөөрөө урагдал хярзан хайчилбаргүй төрөх хамгийн чухал. Бас нэг өөр зүйл нь,  аарцаг ёроолын булчин сулрахад үр хөндөлт ч нөлөөлнө. Нэг удаа үр хөндүүлчхээд зогсохгүй бүр тав ба түүнээс дээш үр хөндүүлсэн эмэгтэйчүүд байдаг. Үр хөндөлт өөрөө маш олон эрсдэлийг дагуулдаг. Үүнийг эмч нар тухайн эмэгтэйд танилцуулж, ойлгуулаад гарын үсгийг нь зуруулж байж хийх ёстой. Тэгээгүйн улмаас эмэгтэйчүүд хор уршиг, сөрөг үр дагаврыг нь тоохгүй байдаг л зүйл шиг хандаад байгаа юм. Өөрсдийгөө хамгаалахгүй байгаа ээжүүд эргээд охин үрээ яаж үр хөндөлтөөс хамгаалах юм бэ. Ханиаж найтаах, хүнд юм өргөхдөө, дасгал хөдөлгөөнөөр хичээллэхдээ хүртэл доош дүлж булчингаа сулладаг. Хүн их сонин. Машин байсан бол доголдож байгаа зүйлийг нь чагнаад л мэдчихдэг. Тэгээд засуулна.Урьдчилан сэргийлж тос маслаа цагт нь солиулна. Гэтэл бие эрхтэн нь доголдоод дохио өгөөд байхад тоохгүй шүү дээ. Эцсийн шатанд оруулж байж л эмнэлэг бараадна. Энэ хандлагаа л өөрчилмөөр байгаа юм. Бид энэ хандлагыг өөрчлөхийн төлөө эрүүл мэндийн зөв дадал, боловсрол олгох сургалтуудыг хийж байна. Зарим бизнесийн байгууллагууд хувь хүмүүс сөрөг нөлөөтэй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг иргэдэд сурталчилж, иргэдийн тархийг нь угаагаад, буруу мэдээллээр цэнэглэж, элдэв косметик оёдол хийж байна. Бас зарим эмч нар, үтрээний булчин гэмтээдэг лазер аппаратынхан, филлер дүүргэлт хийдэг гоо сайхны газрууд, эмийн зарим компаниуд мэдлэг мэдээллээ гаднын эрүүл мэндийн салбар өндөр хөгжсөн орнууд руу явж хөгжүүлмээр байна. Хаа хаанаа хүн чанартай үйлчилгээ үзүүлдэг болмоор байгаа юм.

-Та түрүүн манайд ирдэг эмэгтэйчүүд нөхрөө араар нь тавиад байна гэсэн асуудлыг их ярьдаг гэж байсан. Тэгэхээр энэ асуудлыг зогсоохын тулд тэд өөрийгөө өөрчлөх ёстой, үүнд үтрээний булчин сэргээх эмчилгээ чухал гэж үзсэн бололтой?

-Гэр бүл салалт, гэр бүлээс гадуурх харилцаа нь бэлгийн үйл ажиллагааны алдагдал хөрөлтөөс үүсдэг. Гайхалтай эмэгтэй бол өөрийнхөө дотоод гоо сайхныг гэрэлтүүлэх ёстой. Өнөөдөр хосууд хоорондоо таарахгүй, харилцаанд асуудал үүсээд ирмэгц хамгийн түрүүнд салалтыг сонгоод байна. Гэтэл салалт тухайн хоёр хүнд маш их сэтгэлзүйн гэмтлийг өгдөг. Тиймээс салалт их битгий байгаасай. Гэр бүлийн харилцаа, бэлгийн харилцааны хувьд ч олон хамтрагчтай битгий байгаасай. Би таван жилийн өмнө ингэж боддог байлаа. Энэ гоё эгчийг энэ ах яагаад орхив гэж. Юу дутагдсан гэж тэд салдаг байна аа гэж. Зарим эмэгтэйчүүд мундаг, өндөр боловсролтой хэдий ч эмэгтэйлэг байдал, байгалиас заяасан секси чанараа гээчихсэн байдаг. Хүн мэдээж гаднаасаа гоё байж болно. Гэхдээ эмэгтэй хүн өөрт нь байгалиас заяасан өгөгдөл, эмэгтэйлэг сэрэл мэдрэмжээ алдахгүй байх нь чухал юм байна гэдгийг өнгөрсөн таван жил дэх олон судалгааны үр дүн баталсан даа. Энэ мөн чанараа гээж, хэтэрхий ажил карьер төвтэй эсвэл хүүхэд төвтэй болоод ирэхээр эрчүүд өөр зүйлд татагдаж эхэлдэг. Ихэнх эмэгтэйчүүд хэлдэг л дээ. Бэлгийн идэвхтэй харилцаатай байх ёстой гэхээр ажил амжихгүй, завгүй, хүүхэд хараад, ядраад юун дотно харилцаа гэдэг. Тэгээд завтай үедээ л бэлгийн ажил хийдэг гэх ч юм уу. Ингэж явсаар эр нөхрөө бас асуудалтай болгочихдог. Эр хүний хувьд энэ зүйл бүх л амьдрал нь. Эрүүл сэтгэл хангалуун амьдрах нь эхнэрээс хамааралтай. Маш олон манлайлагч эмэгтэйчүүд өөрийн гэр бүлийг тэргүүнд тавихгүйгээр гэр бүлийн хүчирхийлэл, эерэг зөв харилцаа ярьдаг. Эхлээд өөрийн гэр бүлээ эрүүл болгоогүй байж, өөр олон гэр бүлийг өөрчилж, эрүүл болгоно гэвэл утгагүй шүү дээ. Нийгэм таны гэр бүлээс бүрдэж байгааг бас санах хэрэгтэй.

-Идэвхтэй бэлгийн амьдрал, жинхэнэ дур тавилт гэдэг нь?

-Бэлгийн амьдрал идэвхтэй байна гэдэг нь олон хавьтагчтай байхыг хэлж байгаа үг огтоос биш. Дур тавилтын жинхэнэ мэдрэмж нь гэр бүлийн тогтвортой дассан, ууссан, мэдэрсэн харилцаанаас, үнэнч нэг хамтрагчаасаа л авч чаддаг зүйл. Дур тавилт гэдэг маань тархи, бие, сэтгэлийн хүчтэй нэгдэл. Амар амгалан тайван өөртөө сэтгэл хангалуунаар хайртыгаа хараад, хайрлаад, хүрээд, тэврээд, үнсээд, биеийн хэлээр, дотоод сэтгэлийн нэгдлээр хүчтэй дур тавьдаг. Энэ мэдрэмждээ хүрч чадахгүй, жаахан бэрхшээлийг хамтдаа туулж чадахгүй, хэсэгхэн зуурын хоосон сэтгэл ханамжтай бус эрсдэлтэй алхмаар ирээдүйн 50 жилийн таашаал мэдрэмжээ бүү устгаарай гэж хэлмээр байна Долоо хоногийн таван өдөр тогтмол бэлгийн харилцаатай байдаг гэр бүлийн гишүүн бүрийн харц нь гэрэлтсэн эрүүл байдаг. Франц, Итали залуучууд эхнэрээ дур тавилтаар жаргааж чаддагаараа бахархаж, бүсгүйчүүд нь хамгийн их азгүйдлээ долоо хоног дур тавиагүйтэй зүйрлэдэг.

-Мэдээж гэр бүлийн харилцаагаа үргэлж халуун дулаан байхын тулд эхнэр гэлтгүй нөхрийн үүрэг, харилцаа ч чухал байх?

-Тийм ээ. Эр нь эрэгтэйлэг, эм нь эмэгтэйлэг байгалиас заяасан өгөгдөл чанараа алдахгүй байж, энэ харилцааны гол түлхүүр болсон мэдрэмж өгдөг нөхөн үржихүйн эрхтэн системээ хайрлаж, хамгаалах нь чухал. Эрэгтэй хүний хувьд бол бэлгийн амьдрал, сэрэл мэдрэмж бүхэл бүтэн ертөнц нь байдаг. Түүгээр амжилт, карьер, аз жаргалын индекс нь хэмжигдэж байдаг. Тогтмол бэлгийн харилцаанд ордог эрэгтэйчүүдийн хувьд ажил, амьдралдаа амжилттай байдаг нь нэгэнт судалгаагаар батлагдаж, нотлогдсон шүү дээ. Тиймээс эхнэрүүд, эзэгтэй нар маань үүнийг ойлгож, үргэлж эрүүл байх хэрэгтэй. Эмэгтэй хүний хувьд хүүхэд тээж төрүүлдэг учраас бэлгийн харилцааны хувьд өөрчлөгдөж, эрхтэн системийн ажиллагаанд өөрчлөлт орж байдаг. Гэсэн хэдий ч бие биенээсээ уйдахгүй, улам л гал халуун харилцаатай байх боломж олон байна. Өчнөөн жил болсон ч шүргээд л дур тавьдаг гэр бүлүүд ч байдаг ш дээ. Гарт нь хүрээд л цахилгаан гүйх мэт гоё мэдрэмж авдаг хосууд ч байдаг. Бас нэг утгагүй, манайхны дунд байдаг буруу ойлголт бол залуу хүнтэй унтвал залуужиж, гоё болно гэх. Гэтэл үүнийг шинжлэх ухаан батлаагүй шүү дээ. Ийм зүйл байдаггүй юм. Бэлгийн харилцаа чинь зүгээр л мэдрэмж, таашаалын асуудал. Секс мэдрэмжийн оргил цэг бол чин хайртай хүнтэйгээ олон жилийг хамт туулж, бие биеэсээ таашаал авах юм. Тэгтэл буруу мэдээлэл, батлагдаагүй зүйлд итгэж олон хавьтагчтай болж, улмаар бэлгийн замын өвчлөлийн үүр болж, өөрийгөө гэмтээх явдал их байна. Сэтгэл ханамжгүй, гэнэтийн бэлгийн харилцаанд орсноор хүн сэтгэлзүйн асар их гэмтлийг авч байдаг. Үүнийг бас анзаарах л хэрэгтэй. Дахин хэлэхэд, хосуудын харилцаа бол мэдрэмжийн асуудал. Тухайлбал, манай нөхрийн, эхнэрийн мэдрэмж нь хаанаа байдаг билээ гэдгийг аль аль нь мэддэг, ярилцдаг байх хэрэгтэй. Тэр мэдрэмжийг нь орхигдуулж огт болохгүй. Зарим хүн үнсэлтээс ч маш гоё мэдрэмж авдаг байж болно. Тэгвэл тэр мэдрэмжийг илүү өдөөж өгөх хэрэгтэй. Мэдээж бэлгийн амьдралд хөрөлт гэж байдаг. Үүнийг л бий болгохгүйн тулд хосууд ярилцаж, ойлголцох хэрэгтэй. Амьдрах тусмаа хөрөлтийг биш улам л халуухан болгохын төлөө л аль аль нь хичээх хэрэгтэй. Хүний амьдрал чинь тэр чигтээ мэдрэмж дээр л тулгуурлаж үүсдэг шүү дээ.

- Хөрөлт юунаас болж бий болдог юм бэ?

-Дээр хэлсэнчлэн байгалиас заяасан эрэгтэйлэг, эмэгтэйлэг мэдрэмжээ гээх нь хөрөлтийг бий болгодог. Хүмүүс анхнаасаа хайрлаж, дурлаж мэдрэмжээрээ татагдаж нийлдэг учраас хосуудын харилцаа эргэж сэргээд, халуухан болдог зүйл. Мэдрэмж өөрөө хүний сэтгэлийн гүнд байдаг зүйл учраас маш амархан сэргэдэг гэдгийг мартаж болохгүй. Тэгээд мэдээж хөрөлтөөс урьдчилан сэргийлэх мөн алдсан алдаанаасаа суралцаж нэг алдсан зүйл дээрээ дахин алдахгүй байхыг хичээж ариун нандин харилцаа, бие биедээ итгэх итгэл хүндлэлээ гээхгүй халамжаар цангаахгүй байх өөрөө чухал шүү.

-Төрсний дараа эмэгтэйчүүд өөртөө итгэх итгэлээ бага багаар алддаг гэдэг. Энэ магадгүй бэлгийн амьдралд нь нөлөөлдөг байх.

- Янз бүр байдаг. Ялангуяа өөрөөрөө эрүүл төрсөн эмэгтэйчүүдийн хувьд энэ нь огтоос санаа зовох асуудал биш. Харин ч өөрөөрөө зөв төрөхөд булчин агших процесс сайн явагдана. Төрөлт бус хүүхэд тээх 10 сард булчин сулардаг учраас хөгжилтэй орнууд төрсний дараах сэргээн заслыг эрүүл мэндийн даатгалаар шийдэж өгдөг. Ер нь хүний бэлэг эрхтний хэмжээ ямар байх нь ч сексд төдийлөн нөлөөтэй зүйл биш. Монголчуудын хувьд эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс бие биедээ төгс зохицохоор бүтээгдсэн бие организмын онцлогтой. Тэрнээс биш эрэгтэй нь жижиг эрхтэнтэй байх, эмэгтэй нь төрөөд суналаа гэх асуудал бэлгийн харилцаанаас таашаал авахад нөлөөтэй зүйл биш. Хэрвээ бид төрөөд л үтрээ нь сунаж, томроод утгаа алдчихдаг юм бол анхнаасаа үтрээгээр төрөхгүйгээр зохицуулагдах биеийн бүтэцтэй байх байсан. Үтрээний булчин бол агшиж, сунаж хэвийн ажиллагаандаа орж байдаг. Магадгүй буруу хэвшлээс үүдэж, хэвийн ажиллагаа нь алдагдсан бол нөхөн сэргээх эмчилгээ хийгээд болчихно. Энэ бол санаа зовох асуудал биш. Нэгэнт асуудал үүсээд удсан байвал энэ нь буруу рефлекс тогтсон  хосын харилцаа учраас дан ганц эмэгтэйг гэлтгүй нөхрийг нь бас эмчлэх хэрэгтэй болдог.

-Танай эмнэлэг дахин эрүүл мэндийн хувьсал хийж Монгол эрчүүдэд зориулсан цоо шинэ эмнэлэг нээж Итали чанар стандартын Нобелийн шагналт төхөөрөмж эмчилгээг Монголд анх удаа нэвтрүүлж байгаа гэсэн. Энэ талаар?

-Эмэгтэйчүүд сэргээгдээд ирэхээр тэд нөхрөө маш хайрладаг. Ингээд “Ла Сантэ” эмнэлэгт үйлчлүүлсэн мянга мянган эр нөхөртөө хайртай бүсгүйчүүдийн хүсэлтээр олон жилийн судалгаа хайгуулын үр дүнд “Сор Глобал” компанитай хамтын ажиллагааны хүрээнд “Ла Салютэ” эрэгтэйчүүдийн урьдчилан сэргийлэх сэргээн заслын эмнэлэг маань 2019 оны 11 дүгээр сард албан ёсны үүдээ нээж байгаа. “Ла Салютэ” эмнэлэг нь Итали улсын чанар стандартын баталгаа бөгөөд эмнэлгийн тоног төхөөрөмжийн евро стандартаас гадна Нобелийн шагнал хүртсэн эрэгтэйчүүдийн урьдчилан сэргийлэх бэлгийн үйл ажиллагааны бүх төрлийн алдагдлыг бүрэн төгс эмчлэх, бэлэг эрхтний хялгасан судас шинээр ургуулах хүчин чадалтай төхөөрөмжөөр тоноглогдсон Монголд анх удаа нээгдэж буй эмнэлэг юм. Төхөөрөмжийг бид олон туршилт судалгаа хийсний үр дүнд Монголд зургаан сард оруулж ирсэн. Үүний зэрэгцээ “Салютэ” сэргээн заслын эмнэлэг маань Монгол эрчүүддээ сэргээн заслын цогц эмчилгээг хийх болно. Үүнд, нуруу нугасны сэргээн засал, тархи мэдрэл, архаг ядаргаа, нүүрний сэргээн засал, гемморой буюу цагаан мах эргэх өвчлөл, түрүү булчирхай, аарцаг ёроолын булчин сэргээн засал гээд цогц эмчилгээнүүдээс гадна Итали, Франц, Японы чанар стандартын баталгаа болсон шилдэг төхөөрөмжүүдээр бүрэн тоноглогдсон юм. Энэ хүрээндээ бид “Ла Салютэ” эмнэлгийн эмч, мэргэжилтнүүдээ 10,11 дүгээр сард Итали, Франц улсад эцсийн шатны сургалтад хамруулж, албан ёсны батламжуудаа ч гардан авсан байгаа.

-Эцэст нь гэр бүлүүдэд юу гэж зөвлөх вэ?

-Сайхан гэр бүл зохиож, үр хүүхэдтэй болж, аз жаргалтай амьдрах нь хүний амьдралын эцсийн чин зорилго юм. Мянга санхүүгийн эрх чөлөөнд хүрлээ гээд амьдралаасаа таашаал авч чадахаа больсон гэр бүл өнөөдөр Монголд маш олон байна. Заавал том хаусанд амьдралаа гээд жаргалтай болчихдог юм биш. Том хаустай, бүх зүйл нь бүрдсэн гаднаасаа сайхан харагдаж буй гэр бүлд ч өнөөдөр асуудал их байна. Нарны тусгалыг ч гэрэл гэж хүлээж авч чадахгүй болчихсон, тийм гунигтай амьдрал байна шүү дээ. Тэгэхээр асуудал үүссэн бол эхлээд эхнэр, нөхрүүд хоорондоо ярилцаж байгаарай. Нарийн нандин юмаа гаднын хүмүүс, найздаа биш эхлээд бие биедээ уудалж яриад дараагийн шийдлээ хамтдаа олж байгаарай. Учир нь та хоёрын үүсгэсэн, авч явах ёстой л амьдрал шүү дээ гэж хэлмээр байна. Мөн эмэгтэйчүүдийг болж өгвөл өөрөөрөө төрөөрэй. Төрөлтдөө зөв бэлдэж байгаарай гэж захья. Эрэгтэйчүүдийн хувьд заавал гэр бүлээс гадуур харилцаа хайж, гуравдагч нэгнийг оруулалгүй эхнэрийнхээ мэдрэмжийг өдөөж, харилцаагаа халуухан байлгахыг хичээгээрэй. Хэрвээ үнэхээр асуудал үүсээд, бие организмд чинь доголдол үүссэн бол эмчид хандаад эрүүл, эрсдэлгүй зөв эмчилгээгээ хийлгээд, зөвлөгөө аваад гэр бүлийн харилцаагаа сэргээж байгаарай гэж зөвлөе дөө.

-Ярилцсанд баярлалаа. Хосуудад, гэр бүлүүдэд их хэрэгтэй мэдээлэл бүхий ярилцлага байсан болов уу гэж бодож байна. Танд болон танай хамт олны цаашдын ажилд амжилт хүсье.

-Танай хамт олонд бас баярлалаа гэж хэлмээр байна. Сэтгүүлзүй бол хүмүүст үнэн зөв мэдээлэл хүргэж, нийгмийг эрүүлжүүлэхэд чухал үүрэгтэй салбар шүү дээ. Тэгэхээр бидний зорилго нэг гэж харж байна. Та бүхэнд ч ажлын өндөр амжилт хүсье.  

Ярилцсан П.Мөнхжаргал
Дэлгэрэнгүй унших

Санал болгох