Бидэнтэй нэгдэх

Үзэл бодол

Агаарын нээлттэй орон зайн тухай гэрээнээс гарах АНУ-ын санаархал

Огноо:

,

Эх сурвалж: Тагнуулын ерөнхий газар

Төсөөлөгдөн буй болон бодит үр дагавар

Агаарын нээллтэй орон зайн тухай гэрээнээс гарах тухай АНУ-ын шийдвэр болон Стратегийн давшилтын зэвсгийг хязгаарлах тухай гэрээг тойрсон тодорхойгүй нөхцөл байдал нь ОХУ-АНУ-ын харилцаан дахь сөргөлдөх уур амьсгалыг гүнзгийрүүлж байгаа ба хоёр улсын улс төрийн харилцааны цаашдын хандлагыг тодорхойлох төлөвтэй болов.

Америкийн улс төрийн баруун жигүүрийн (эрх баригч БНН-ын) үзэл суртлыг илэрхийлдэг The National Interest сэтгүүлийн 6 дугаар сарын 6-ны өдрийн дугаарт Д.Саймс бичихдээ, коронавирусын цар тахалтай тэмцэх чиглэлээр Москва, Вашингтон харилцан бие биедээ дэмжлэг үзүүлэх зэрэг нааштай хандлага ажиглагдаж байгаа хэдий ч, стратегийн (зөвхөн улс төрийн бус) асуудлаарх байр суурь нь улам холдсоор байна гэж дүгнэжээ. Түүнийхээр, зэвсэглэлд хяналт тавих асуудлаарх АНУ, ОХУ-ын зөрөлдөөний огтлолцлын цэг нь БНХАУ болж байгаа ба Москва өнөөг хүртэл Бээжинтэй илүү ойртохоос “болгоомжилж” ирсэн бол одоо цэргийн хамтын ажиллагаагаа эрчимжүүлэх алхам хийж эхэлнэ гэж Д.Саймс таамагласан байна.   

Орос, Америкийн стратегийн харилцаанд дахин нэг ан цав гарч байгаа нь  Агаарын нээллтэй орон зайн тухай гэрээнээс зургаан сарын дараа дангаар гарах шийдвэрийн тухай Цагаан ордны мэдэгдэл байв. Өнгөрсөн долоо хоногт АНУ-ын Төрийн департаментаас энэ тухай мэдэгдэхдээ, уг гэрээг “ОХУ байнга, ноцтой зөрчиж ирсэн” гэсэн үндэслэл дурдлаа. Чингэхдээ, “хэрвээ ОХУ уг гэрээг чанд сахин биелүүлж эхэлбэл энэ шийдвэрийг эргэн харж болно” хэмээн Америкийн тал нэмж дурдав.

1992 онд байгуулсан Агаарын нээллтэй орон зайн тухай гэрээний дагуу нэгдэн орсон 35 оролцогч улс, түүний дотор ОХУ, АНУ ч бие биеийн нутаг дэвсгэр дээгүүр ажиглалтын нислэг үйлдэх эрхтэй болсон. Гэрээний заалтуудыг ОХУ зөрчиж байна гэсэн Вашингтоны  шүүмжлэлийг Москва няцааж, АНУ өөрөө “аюултай, урьдчилан таамаглагдашгүй” үйлдэл гаргаж байна хэмээн буруутгав. Уг хэрээг ОХУ цаашид ч хэлбэрэлтгүй сахин мөрдөх болно гэж Москва мэдэгдлээ.

Оросын цэргийн “Арсенал Отечества” сэтгүүлийн эрхлэгч, ОХУ-ын Цэрэг-аж үйлдвэрийн зөвлөлийн шинжээчдийн зөвлөлийн гишүүн В.Мураховскийн үзэж буйгаар, Д.Трампын засаг захиргаа Агаарын нээлттэй орон зайн тухай гэрээнээс гарах тухай шийдвэрлэсэн нь Оросын хувьд тийм ч том гарз хохирол биш агаад ОХУ ч, АНУ ч орон зайн тагнуулын өгөгдөл цуглуулах ажлынхаа ихэнхийг хиймэл дагуулаас хийдэг тул АНУ-ын агаарын орон зайг хянах Оросын чадавхид бараг нөлөөлөхгүй гэжээ. Тэрээр “АНУ-ын энэ шийдвэрээс болж үүдэн гарах цэргийн үр дагавар гэж юм бараг байхгүй, гагцхүү итгэлцлийг бэхжүүлэхэд чиглэсэн бас нэгэн гэрээ нуран унаж байгаагаараа улс төрийн үр дагавартай гэж үзвэл зохино” гэж дүгнэв.

«Зэвсэглэлд хяналт тавих асуудлаарх АНУ, ОХУ-ын зөрөлдөөний огтлолцлын цэг нь БНХАУ болж байна.»

Д.Саймс

Харин Москвагийн хувьд Стратегийн давшилтын зэвсэглэлийг хорогдуулах тухай гэрээний цаашдын хувь заяа илүү анхаарал татсан асуудал болж байна. Энэхүү хэлэлцээрийн хүрээнд хоёр улс хадгалалтад болон байлдааны жижүүрлэлтэд байгаа стратегийн цөмийн зэвсгээ хязгаарлах үүрэг авсан. АНУ-ын тагнуулын албад БНХАУ ойрын арван жилд цөмийн цэнэгт хошууныхаа тоог хоёр дахин нэмэгдүүлэхээр зэхэж байна хэмээн үзсэн тул  Трампын засаг захиргаа уг хэлэлцээрт Хятадыг оруулах замаар дахин болосруулах шаардлагатай гэж үзэж буй.

Харин Бээжин зэвсэглэлд хяналт тавих гурван талт хэлэлцээр байгуулах тухай Трампын засаг захиргааны уриалгыг нэг бус удаа няцааж, Хятадын цөмийн зэвсгийн нөөц нь гурван зуу хүрэхгүй цэнэгт хошуунаас бүрдэх бөгөөд тус бүр нь зургаан мянган цэнэгт хошуу бүхий АНУ, Оросын нөөцийн хаана нь ч хүрэхгүй гэж үзэж байна.

Стратегийн давшилтын зэвсгийг хязгаарлах тухай гэрээний ирээдүй ийнхүү тодорхойгүй байгаа нөхцөлд ОХУ, АНУ-ын цөмийн хурцадмал байдал даамжирсаар байна. Энэ оны хоёрдугаар сарын эхээр Пентагон бага хүчин чадлын цөмийн пуужинг шумбагч онгоцон дээр байрлуулж эхлэхээ зарласан. Үүний хариуд ОХУ-ын ГХЯ мэдэгдэл гаргаж, Оросын эсрэг ийм төрлийн пуужинг хэрэглэсэн тохиолдолд хариу цөмийн цохилт өгөх болно хэмээн зарласан. Дараахан нь Пентагон өөрийн мэдэгдэлд цэргийн сургуулилтын үеэр Оросын эсрэг хязгаарлагдмал цөмийн цохилт өгөх дадлага хийсэн гэж мэдэгдэв. Үүнийг ОХУ-ын ГХЯ нэн даруй буруушааж, Вашингтон “туйлын аюултай тоглоомоор наадаж байна” хэмээн мэдэгдэхэд хүргэсэн.

Энэ оны дөрөвдүгээр сард Д.Трамп зэвсэглэлд хяналт тавих тусгай төлөөлөгчөөр өмнө нь АНУ-ын Сангийн яамны терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх асуудал эрхэлсэн орлогч сайдаар ажиллаж байсан М.Биллингслиг томилсон. Тэрээр томилогдсон даруйдаа зэвсэглэлээр хөөцөлдөх явдал даамжрах аваас АНУ “Орос, Хятадыг дампууруулахад бэлэн” гэх эрс хатуу мэдэгдэл хийсэн байна.

ОХУ батлан хамгаалах зардлын өсөлтөөрөө АНУ-ыг гүйцэж хараахан чадахгүй боловч шинэ стрстегийн тэнцвэрээ алдахгүйн тулд пуужингийн тоог нэмэх бус, харин шинэ зэвсэг бүтээх, зэвсэглэлд нэвтрүүлэхэд гол анхаарлаа хандуулж байна.

“ЗХУ-ыг дампууруулж сөхрүүлсэн шиг тийм маягаар зэвсэглэлээр хөөцөлдөхгүй, гэхдээ илүү оновчтой, ойлгомжтой зорилготойгоор хариуг нь барина хэмээн В.Путин удаа дараа мэдэгдсэн” талаар Москвагийн Олон улсын харилцааны их сургуулийн профессор, ерөнхийлөгчид зөвлөх эрдэмтдийн багг ордог А.Мигранян өгүүлж байна. Тэрээр “АНУ-ын батлан хамгаалахын жилийн төсөв 700 тэрбум ам.доллар хол давж байна. Харин манай улс тийм хэмжээний мөнгө гаргах бололцоо байхгүй, харин америкийн зүгээс учруулж байгаа эрсдэлд дорвитой хариу өгч тогтоох барих хүчин чадал бүхий дуунаас хэт хурдан пуужин болон бусад төрлийн зэвсгийг хямд өртгөөр боловсруулж, үйлдвэрлээд зогсохгүй зэвсэглэлд амжилттай нэвтрүүлсэн” хэмээн дурдав.

«Зэвсэглэлээр хөөцөлдөх явдал даамжрах аваас АНУ Орос, Хятад хоёрыг дампууруулахад бэлэн.»

М.Биллингсли

А.Мигранян цааш нь “Москвагийн хувьд 2020 оны АНУ бол 1980-ынхтай харьцуулахад тийм ноцтой аюул учруулж чадахгүй. Вашингтон өнөөдрийн байдлаар өөр бусад улстай сөргөлдөхөд хүч, анхаарлаа ихээхэн зарцуулж байгаа учир Орост тоймтой дарамт үзүүлж хүчрэхгүй. Тэр байтугай Д.Трампын засаг захиргаа худалдаа, цэргийн зардал гэх мэт асуудлаар уламжлалт холбоотнуудтайгаа ч түнжин хагараад байгаа тул Орос, Хятадын алинд нь ч бодитой эрсдэл учруулж дөнгөхгүй. Трамп боломжит өрсөлдөгч бүхэнтэйгээ нэгэн зэрэг сөргөлдөхийн сацуу боломжит холбоотон бүхэнтэйгээ эвдрэлцээд байвал дэлхий даяарын шинжтэй сөргөлдөөнд яавч өөртөө давуу тал бий болгохгүй” гэж дүгнэсэн байна.

Харин Америкийн албаны хүмүүс энэ талаар арай өөр бодолтой байгаа бололтой. Д.Трампын тусгай төлөөлөгч М.Биллингсли Хятадын зэвсэглэлд хяналт тавих нь Цагаан ордны эн тэргүүний зорилт байх бөгөөд үүнд Москватай ямар нэг хэмжээгээр хамтран ажиллах хэрэгтэй болно гэж тооцож, тэр байтугай ОХУ-ын дэмжлэгийг авч чадна гэж найдаж байна. Гэхдээ арга хэрэгслийн хувьд мөнөөх л хориг арга хэмжээ, өөрөөр хэлбэл дарамт шахалтыг илүүд үзэж байгаагаа ч нуусангүй. The Washington Times сонинд өгсөн ярилцлагадаа тэрээр “Москва хятадуудыг хэлэлцээний ширээний ард авчрах байх. Учир нь Хятадын цэргийн хүчин чадлын хэт хурдан өсөлтийг хязгаарлах нь юуны түрүүнд Орост өөрт нь ашигтай” гэж дурджээ.

НАТО-ийн ерөнхий нарийн бичгийн дарга Й.Столтенберг ч энэ санааг баяжуулан 6 дугаар сарын 10-ны өдөр BBC агентлагийн радиогоор “Бид БНХАУ-ын ийн хүчирхэгжиж байгааг үл тоож хэрхэвч болохгүй. Хятад тун удахгүй дэлхийн хамгийн том эдийн засагтай болох нь. Одоогийн байдлаар тэд аль хэдийн дэлхийн хамгийн их батлан хамгаалахын төсөвтэй хоёр дахь орон болсон байна” хэмээн анхааруулжээ.

Ийнхүү Орос, Хятадын хооронд “яс хаях” гэсэн оролдлогыг ОХУ-ын ГХЯ-ны орлогч сайд С.Рябков эрс няцааж, Москва ямар ч тохиолдолд Бээжингийн талаар Вашингтоны байр суурийг дэмжихгүй хэмээн мэдэгдэв. “БНХАУ-тай тогтоосон стратегийн түншлэлийн харилцаагаа бид өндөр үнэлдэг. Харин АНУ гэдэг бол өнөөдрийн нөхцөлд гэрээгээр хүлээсэн үүргээ сахидаггүй, итгэл даадаггүй түнш болоод байна. Зэвсэглэлд хяналт тавих тогтолцоог бүхэлд нь нурааж байгаа этгээд бол АНУ. Ийм нөхцөлд бид яахаараа туйлын эргэлзээтэй ямар нэгэн ашиг хонжоо эрэлхийлж, түр зуурын явуулгад оролцох ёстой гэж?” хэмээн тэрээр өнгөрөгч долоо хоногт оросын “Коммерсантъ” сонинд өгсөн ярилцлагадаа дээрх байр сууриа үндэслэж тайлбарлалаа.

«АНУ нь хүлээсэн үүргээ сахидаггүй, итгэл даадаггүй түнш, зэвсэглэлд хяналт тавих тогтолцоог нурааж байгаа этгээд болоод байна.»

С.Рябков

Пуужингийн довтолгоолноос хамгаалах чиглэлд Орос, Хятадын хамтын ажиллагаа Д.Трампын засаг захиргаа Стратегийн давшилтын зэвсэглэлийг хорогдуулах тухай гэрээнээс гарах талаар мэдэгдэхээс ч өмнө хэлбэржиж эхэлсэн байдаг.  Тухайлбал, хоёр улс 2016 оноос хойш жил бүр пуужингийн довтолгоолноос хамгаалах хамтарсан сургуулийг компьютерийн симуляц ашиглан явуулж байна. Түүгээр зогсохгүй, одоогоор зөвхөн ОХУ, АНУ хоёрт байгаа пуужингийн довтолгоог эрт илрүүлэх системтэй болоход нь БНХАУ-д тусална гэж В.Путин өнгөрсөн оны 10 дугаар сард мэдэгдсэн.

“Ийм байдлаар зэвсэглэлд хяналт тавих чиглэлд АНУ-ын дураар авирлах байдал нэмэгдсээр байх аваас харин ч Вашингтоны хүссэнээс тэс өөр, эсрэг хувилбар биеллээ олж, Орос, Хятад пуужингийн пуужингийн довтолгоог эрт илрүүлэх системийн мэдээллээ харилцан солилцож, эцсийн дүндээ өөр өөрсдийн аюулгүй байдлыг бэхжүүлэх эрх ашгийн төлөөх хоёр улсын хамтын ажиллагаа улам илүү итгэлцэлтэйгээр идэвхжинэ” хэмээн В.Мураховский дүгнэлээ. Энэ хамтын ажиллагаа ирээдүйтэй бөгөөд Хятадын улам бүр хүчин чадал нь өсөн нэмэгдэж буй тэнгисийн цэргийн хүчин, түүнээс үүдэх далай тэнгис дэх эрт илрүүлэлтийн боломж, Оросын агаарын довтолгооноос болон пуужингийн довтолгооноос хамгаалах орчин үеийн шилдэг системийн хоршил үүсэж ч болзошгүй талаар тэрээр мөн анхааруулав.  

Хэдийгээр цэвэр цэрэг-стратегийн талаасаа Агаарын нээллтэй орон зайн тухай гэрээ, Стратегийн давшилтын зэвсэглэлийг хорогдуулах тухай гэрээг аль алийг нь АНУ нурааж буй үйлдэл “аюултай үр дагавар авчрахгүй” гэдэгт Орос, Америкийн шинжээчид өөр өөрийн байр суурь, өнцгөөс ерөнхийдөө санал нэгдэх хандлагатай байгаа бол үүний цэрэг-улс төрийн, геополитикийн үр дагавар нь илүү ноцтой юм. А.Миграняны үзэж буйгаар, “Орос, Хятад хоёр цэрэг-улс төрийн холбоотон болох тухай өөрсдөө ч төсөөлж, төлөвлөж байгаагүй атал Америкийн зүгээс хоёуланд нь шахалт үзүүлэх гэсэн оролдлого тийм санаа сэдлийг ч төрүүлж болзошгүй, өөрөөр хэлбэл өөр сонголт үлдээхгүй нөхцөл рүү ч хөтөлж мэдэх” аж.

“Аюулгүй байдал судлалын хүрээлэнгийн Мэдээлэл”-ийн энэ оны 6-7 дугаарт нийтэлсэн “Европт дахин зэвсэглэлээр хөөцөлдөхөөс хэрхэн сэргийлэх вэ?” өгүүлэлд зохиогч, ХБНГУ-ын шинжээч В.Рихтерийн дүгнэж хэлсэн “Зэвсэглэлээр хөөцөлдөх шинэ өрсөлдөөнд ялна гэсэн тооцоотой байгаа талуудад үүнийхээ хор хохирлыг ойлгоход шаардагдах яаралтай, ноцтой дохио сануулга хараахан очоогүй байгаа ч байж магад” гэсэн таамаглал их гүрнүүдийн албаны хүмүүс, эрх мэдэлд ойр шинжээч мэргэжилтнүүдийн сүүлийн хоёр долоо хоногийн мэдэгдлүүлээр ийнхүү дахин нотлогдож байна.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Монгол Улсын Их Хурлын 2020 оны сонгуулийн санал хураалт дуусах хүртэл сайтын сэтгэгдэл бичих талбарыг түр хаасан тул хүлцэл өчье. SHUDARGA.MN сайтын редакц

Үзэл бодол

Мэндчилгээ

Огноо:

,

Эрхэм хүндэт Нийслэлчүүд Та бүхэндээ Тулгар төрийн 2229 жил, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 814 жил, Ардын хувьсгалын 99 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын мэндийг хүндэтгэн дэвшүүлье.

Төрт ёсны их баяр цэнгэл наадам бол монгол түмний оюун сэтгэхүй, түүх соёл, үндэсний ижилслийн гол дархлааг хадгалсаар ирсэн.

Хүн төрөлхтний биет бус соёлын үнэт өвд бүртгэгдсэн дэлхийд ганц Монгол наадмаараа монголчууд бид үндэстний эв нэгдэл, бахархал, омогшил, баяр цэнгэл, төрт ёсны хүндэтгэл, түмэн олны бишрэл бүгдийг нэгэн дор цогцлоон нааддаг билээ.

Энэ жилийн хувьд дэлхий нийтийг хамарсан халдварт цар тахалтай холбогдуулан Улсын Онцгой комиссын шийдвэрийн дагуу нэг дор олон хүн цугларуулахгүйн тулд баяр наадмын үйл ажиллагааг телевизийн сувгууд болон олон нийтийн сүлжээгээр дамжуулан орон даяар наадамчин олондоо хүргэж байгаа юм.

Хэдийгээр цаг үе амаргүй, эдийн засгийн нөхцөл байдал сайнгүй байгаа ч нийслэл хотын зүгээс урин дулааны улиралд хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын ажлуудаа шуурхай хийж хэрэгжүүлэхээр шат шатандаа  ажиллаж байна.
Бороо хур элбэг, үер усны аюул байгаа тул Онцгой, Цагдаа тэргүүтэй нийслэлийн холбогдох байгууллагууд бэлэн байдлын зэрэгт  ажиллаж  байна.

Баяр  наадмын амралтын өдрүүдээр нийслэлчүүд маань агаар салхинд гарах, амрах зугаалахдаа өөрийгөө болон гэр бүлээ үер усны аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг хүсч байна.

Төрт ёсны уламжлалт их баяр цэнгүүн Улсын баяр наадамдаа зодоглосон бөхчүүд нь иртэй бяртай,  уясан хүлэг нь хурдан шандастай, унасан хүүхэд нь авхаалж самбаатай, эрхий мэргэн харваачид нь онч цэцтэй байх болтугай.

Хотол түмнээрээ сайхан наадаарай.

Нийслэлийн ЗДТГ-ын Хэвлэл мэдээлэлтэй харилцах хэлтэс
Дэлгэрэнгүй унших

Үзэл бодол

Я.Содбаатар: Цар тахлын хоёрдугаар давалгаа биднийг бэлтгэл, бэлэн байдлаа улам чангатгаж ажиллахыг шаардаж байна

Огноо:

,

Монгол Улсын Шадар сайд Я.Содбаатар энэ сарын 09-ний өдөр НҮБ-ын Суурин зохицуулагч ноён Тапан Мишра болон ДЭМБ-ын суурин төлөөлөгч Сергей Диордица нарыг хүлээн авч уулзлаа. Тэрээр Монгол Улсын Шадар сайдаар томилогдсоны даруйд уулзаж, танилцаж байгаадаа талархал илэрхийллээ. Уулзалтын үеэр НҮБ, ДЭМБ-ын зүгээс Улсын Онцгой комисст КОВИД-19 халдвараас урьдчилан сэргийлэхэд нэн шаардлагатай эмнэлгийн тоног төхөөрөмж, хувийн хамгаалах хэрэгслийг дэмжлэг болгон хандивласан юм.

Монгол Улсын Шадар сайд энэ үеэр “Манай улсад нийт өвчилсөн хүний тоо 227 хүрсэн нь бүгд гаднаас зөөвөрлөгдөн ирсэн тохиолдол бөгөөд 195 хүн эдгэрсэн нь биднийг нэг талаасаа баярлуулж байгаа боловч, нөгөөтэйгүүр сонор сэрэмжээ алдахгүй байхыг дахин дахин сануулж байна. Зарим орон цар тахлын хоёрдугаар давалгаа болж байна гэж дүгнэж болохоор нөхцөл байдал үүсч байгаа нь бид бүгдийг бэлтгэл, бэлэн байдлаа улам чангатгаж ажиллахыг шаардаж байна. Аюулт халдварын цар тахалтай тэмцэхэд Монгол Улсын Засгийн газар бүх нөөц, боломжоо дайчлан ажиллаж байна. Аюулт сорилттой тэмцэж буй энэ цагт НҮБ-ын Суурин зохицуулагчийн газар, ДЭМБ болон НҮБ-ын бусад төрөлжсөн байгууллагуудаас эм, эмнэлгийн хэрэгсэл, оношлуур, хувийн хамгаалах хувцас, хэрэглэл, ариутгал халдваргүйжүүлэлтийн бодис зэргийг хандивлаж дэмжлэг үзүүлж, хамтран ажиллаж байгаад Монгол Улсын Засгийн газар, Улсын Онцгой комиссын нэрийн өмнөөс талархал илэрхийлье” гэлээ. 

Дашрамд дурдахад, НҮБ болон ДЭМБ КОВИД-19 цар тахлын эсрэг Монгол Улсын Засгийн газрын зүгээс хэрэгжүүлж буй бодлого, үйл ажиллагааг тууштай дэмжсээр ирсэн юм гэж Монгол Улсын Шадар сайдын Ажлын албанаас мэдээллээ. 

Дэлгэрэнгүй унших

Үзэл бодол

Э.Энхболд: Наадмын үеэр орон нутгийн замыг хаах шийдвэр гараагүй

Огноо:

,

Улсын баяр наадмын үеэр замын хөдөлгөөний зохицуулалтыг хэрхэн хийх талаар Тээврийн цагдаагийн албаны Урьдчилан сэргийлэх хэлтсийн дарга, цагдаагийн хошууч Э.Энхболдоос тодрууллаа.

-Иргэдийн дунд наадмын үеэр орон нутгийн зам хаана гэсэн мэдээлэл гараад байна. Энэ талаар мэдээлэл өгөхгүй юү?

-Цагдаагийн байгууллагаас иргэд “Наадмын үеэр орон нутгийн замыг хаах уу” гэж маш их лавлаж байна. Ер нь орон нутгийн болон аймгуудын замыг хаах шийдвэр Зам тээврийн хөгжлийн яам, мөн тухайн аймаг, нийслэлийн Засаг даргын захирамжаар гардаг. Өнөөдрийн байдлаар буюу баяр наадмын өдрүүдэд нийслэлээс гарах, орох болон орон нутгийн замыг хаах эсэх талаар албан ёсны шийдвэр, мэдээлэл цагдаагийн байгууллагад ирээгүй. Гэхдээ коронавирустэй холбоотойгоор долдугаар сарын 15-ныг хүртэл өндөржүүлсэн бэлэн байдлыг сунгасан.

Тийм учраас гэнэтийн байдлаар өвчин эмгэгтэй холбоотой шийдвэр гарахыг үгүйсгэхгүй. Бусад шалтгаанаар замын хөдөлгөөнийг хаах шийдвэр гаргаагүй. Тиймээс иргэд хөдөө, орон нутагт зорчихдоо аюулгүй байдлаа хангаарай. Түүнээс биш, “Зам хаана, хаахгүй” гэсэн баталгаагүй мэдээлэлд эргэлзэх хэрэггүй. Иргэд энэ талаарх шуурхай мэдээллийг холбогдох төрийн байгууллагын вэб сайт болон Тээврийн цагдаагийн алба гэсэн пэйж хуудсаар тухай бүрт нь авч болно.

-Ямар нэг байдлаар зам хаах эрсдэл үүслээ гэхэд хэсэгчилж хаах уу?

-УОК-оос өгсөн үүрэг, чиглэлийн дагуу онцгой байдлын үед зам хаана. Гэнэтийн тохиолдолд хэсэгчлэн зам хааж байгааг анзаарсан байх. Тухайлбал, Ховд аймагт тарваган тахал илэрсэнтэй холбоотойгоор Цэцэг, Жаргалант сумаас гарах, орох хөдөлгөөнийг түр хугацаанд хязгаарлалаа. Мөн Баян-Өлгий аймагт тарваган тахлын сэжигтэй тохиолдол илэрсэнтэй холбоотойгоор аймаг руу орох, гарах хөдөлгөөнийг тодорхой хугацаанд хаасан. Түүнээс улсын хэмжээнд зам хаахгүй.

-Энэ жилийн Улсын наадам онлайнаар болно. Бөхийн барилдаан XIII зуун цогцолборт, хурдан морины уралдаан Хүй долоон худагт болно. Эдгээр чиглэлд хүмүүсийн бөөгнөрөл үүсэхээс сэргийлж зам хаах уу?

-Коронавирустэй холбоотойгоор улсын баяр наадмыг үзэгчгүй, онлайнаар зохион байгуулж, хэвлэл мэдээллийн өргөн сувгаар нэвтрүүлэх ажлыг наадам зохион байгуулах комиссынхон хийж байгаа. Үүнтэй холбоотойгоор Төв аймгийн Эрдэнэ сум, төв замаасаа XIII зуун цогцолбор хүртэлх чиглэлд хөдөлгөөнийг бүсчлэн хаана. Баяр наадмын үйл ажиллагаа болох тухайн хэсгүүдийг бүсчилж хаана. Иргэдийг тийш нь оруулахгүй байхаар хөдөлгөөний хамгаалалт хийх төлөвлөгөө гарч, бэлтгэл ажлыг хангасан. Мөн Төв аймгийн Хүй долоон худаг буюу Сонгинохайрхан дүүргийн Эмээлтийн цаад талын Лүн чиглэлийн төв замаар хөдөлгөөн саадгүй зорчино. Харин хурдан морины бариа бүхий Хүй долоон худгийн Монгол наадам цогцолбор руу оруулахгүй.

Наадмын өдрүүдэд 24 цагийн турш харуул хамгаалалттай байна. Иргэд очиж, гуйж морь, бөх, шагайн болон сур харваа үзчихнэ гэж бодож болохгүй. Тухайн хэсэг рүү хэнийг ч нэвтрүүлэхгүй. Зөвхөн наадам зохион байгуулах комиссынхон, бөхчүүд, уяачид тодорхой шалгуураар орно. Тэгэхээр XIII зуун цогцолбор, Хүй долоон худгийн чиглэлд хөдөлгөөн нэмэгдэх магадлалтай тул тусгай хамгаалалтын цуваа зорчих үед хөдөлгөөнийг түр хугацаагаар хязгаарлахыг үгүйсгэхгүй. Тиймээс морин уралдаан, бөхийн барилдаан эхлэх үед иргэд баруун тийш Лүн, зүүн тийш XIII зуун цогцолбор руу аль болох хөдөлгөөнд оролцохгүй байх хэрэгтэй.

-Улсын баяр наадмын өдрүүдэд нийслэлд дугаарын хязгаарлалт үйлчлэх үү?
-Үндэсний их баяр наадмын амралтын өдрүүд долдугаар сарын 11-15-ны хооронд болно. Энэ өдрүүдэд дугаарын хязгаарлалт үйлчлэхгүй. Жолооч бүр хөдөлгөөнд оролцох боломжтой.

-Хэдийгээр улсын баяр наадмыг цахимаар зохион байгуулах ч орон нутгийн наадам нээлттэй болно. Үүнтэй холбоотойгоор Тээврийн цагдаагийн албанаас ямар сэрэмжлүүлэг өгөх вэ?

-Энэ жил “Яараад яах вэ дээ” аяныг долдугаар сарын 1-нээс аравдугаар сарын 15-ны хооронд зохион байгуулж байна. Хөдөө орон нутагт дээд тал нь 80, хотод 60 километр цагийн хурдтай явах боломжтой. Энэ хязгаарыг хэтрүүлж болохгүйг иргэддээ захья. Харамсалтай ослууд гардаг. Тухайлбал, аяллаар явж байхдаа майханд байсан хүүхдүүдээ дайрч, амийг нь хөнөөсөн тохиолдол гарсан. Тиймээс архидан согтуурсан үедээ машин жолоодхгүй байх, архи уусан нэгэндээ машины түлхүүр өгөхгүй байхыг анхаараарай.

Саяхан нийслэлд ачааны машины жолооч согтуу үедээ жолоо барьж байгаад, хашлага мөргөх үед тэвшин дээр нь сууж явсан хүн шидэгдэж, амиа алдсан. Хамгаалах бүсээ зүүж, аюулгүй хурдаар зорчоорой. Машин тэрэгнийхээ бүрэн бүтэн байдлыг шалгаж, аль болох шөнө оройн цагаар холын замд битгий гараарай. Жолооч хоёр цаг тутамд машинаасаа бууж, 15 минут амарч биеийн чилээгээ гаргавал ядрахгүй, нозоорохгүй.

-Хотод дугаарын хязгаарлалт үйлчлэхгүй гэсэн. Тэгвэл тодорхой хэсэгт зам хаах уу?

-Одоогийн байдлаар шугам засварын ажилтай холбоотой зарим газарт зам хаасан. Мөн түр зуур, хүчтэй орсон аадар борооны улмаас эвдэрсэн замуудыг хөдөлгөөн сийрсэн 23:00-06:00 цагийн хооронд засаж, тодорхой гудамж талбайн замыг, хэсэг хугацаанд хаана. Тиймээс “Энэ зам өдрийн цагаар чөлөөтэй байдаг” гээд хөдөлгөөн сийрсэн оройн цагаар хурд хэтрүүлж, хашлага мөргөх тохиолдол гардаг. Иймд зам засварын ажлыг шөнийн цагаар хийж байгаа тул дэргэдүүр нь болгоомжтой өнгөрөх, сонор сэрэмжтэй хөдөлгөөнд оролцох хэрэгтэйг иргэддээ хэлье. Мөн хөдөө, орон нутгаас үер борооноос үүдэн эвдэрсэн замын байршлын мэдээллийг зургаар авсан.

-Ховд аймгийн замыг одоогоор нээчихсэн байгаа. Баяр наадмын үеэр ч нээлттэй байх уу?

-Тухайн аймгийн Онцгой комисс, Засаг даргын шийдвэрээр зам хаах эсэхийг шийднэ. Тарваган тахлын сэжигтэй тохиолдол илэрвэл зам хааж магадгүй. Тиймээс хууль бусаар ан хийхгүй, тарвага болон бусад амьтны мах идэхгүй байхыг анхааруулъя.

-Орон нутгийн замд гардаг ослын гол шалтгаан хурд хэтрүүлэх. Энэ тал дээр ямар арга хэмжээ авч байна вэ?

-Бусад улс оронд нэг цэгээс нөгөө цэг хүртэл, хоёр хотын хоорондох зайг цагаар тооцдог. Энэ нь замыг аюулгүй туулах, дүрэм зөрчихгүй байх боломжийг бүрдүүлдэг байна. Харин манайд эсрэгээрээ “Дархан хүртэл 200 км” гэж ярьдаг. Тэгэхээр 100 км/цагийн хурдтай явахад хоёр цагийн дараа оччихно гэж ойлгодог. Энэ үед жолоочийн сэтгэхүйд хоёр цагт амжих тухай бодол төрж, хурд хэтрүүлж, өөрийгөө ч ядраадаг.

Гэтэл Дархан хүртэл зарим хэсэгт 80 км/цаг, эргэлт, тойруутай хэсэгт 50 км/цаг буюу тогтмол биш хурдаар явна. Харин үүнийг засмал замаар, аюулгүй, дундаж 70 км/цаг хурдтай туулна гэвэл гурван цаг явна. Энэ нь аюулгүй зорчих боломжит хугацаа болно. Иргэдэд аль аймаг руу хэдэн цаг явахыг тооцож, хүргэж байна. Энэ тооцоог Монголд анх удаа гаргасан.

Эх сурвалж: ТЦА


Дэлгэрэнгүй унших

Санал болгох