Цаг үе
Монгол Улсын хос бөхт тэмээний аж ахуйг хөгжүүлэх чиглэлээр зөвлөмж гаргалаа
-Дэлхийн тэмээний өдрийг Монгол Улсад анх удаа тэмдэглэж, “Монгол Улсын хос бөхт тэмээ-хөгжлийн боломж, стратеги” зөвлөлдөх уулзалтаас зөвлөмж гаргалаа-
Монгол Улс дэлхийн хос бөхт тэмээний гал голомт гэдгийг онцлон, тэмээн соёл, уламжлалыг үнэ цэнэтэй хадгалах, тэмээг өсгөн үржүүлэх, тэмээний аж ахуй, тэмээнээс гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг тогтвортой хөгжүүлэх, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүнийг экспортлох эрх зүй, эдийн засгийн таатай нөхцөлийг бүрдүүлэх, тэмээчдийн орлогыг нэмэгдүүлэх, амьдралын чанарыг сайжруулах шаардлагыг стратегийн зорилт болгон, их дээд сургууль, эрдэм шинжилгээний байгууллага, төр, хувийн хэвшил, мэргэжлийн холбоод, олон улсын байгууллагын түншлэл, хамтын ажиллагаа чухал болохыг тэмдэглэн, зөвлөлдөх уулзалт, хэлэлцүүлгийн үнэтэй санал, санаачилгыг дэмжин дараах арга хэмжээг хэрэгжүүлэхийг зөвлөж байна. Үүнд:
1.Монгол Улсын хос бөхт тэмээний удмын санг хамгаалах, үүлдэр угсааг сайжруулах, ашиг шимийг нь нэмэгдүүлэх, тэмээний үнэ цэнийг өсгөх, тэмээчдийн хөдөлмөрийг хөнгөвчлөх, дэвшилтэт технологи нэвтрүүлэх, хөдөлмөрийн үнэлэмжийг дээшлүүлэх чиглэлд урт хугацааны бодлого боловсруулж хэрэгжүүлэх.
2.Ингэний сүү, тэмээний ноос, буурын бохь зэрэг түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг эдийн засгийн эргэлтэд бодитой оруулах, тэмээг өсгөн үржүүлэх эдийн засгийн хөшүүргийг бий болгох.
3.Ботго, торомны ноос, ингэний сүүний үйлдвэрлэлийг тооцоо судалгаатай, үнэ цэнийн сүлжээгээр нь экспортын чиг баримжаатай хөгжүүлэх, Монгол Улсын онцлог, харьцангуй давуу талд түшиглэсэн брэнд бий болгох, брэнд бүтээгдэхүүнийг экспортлох эрх зүй, эдийн засгийн таатай орчныг бүрдүүлэх.
4.Тэмээ судлал, тэмээний аж ахуй, түүхий эд, бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн судалгаа, хөгжлийг дэмжих, залуу судлаачдыг бэлтгэх, зах зээлийн судалгаа хийх, маркетинг хэрэгжүүлэх, эрдэм шинжилгээ, судалгааны байгууллагуудын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх.
5.Монгол Улсын Худалдааг дэмжих төслийн хүрээнд “Сарлагийн хөөвөр, торомны ноосны кластер” байгуулсан туршлагад үндэслэн “Ингэний сүүний кластер” байгуулах, энэ хүрээнд судалгаа, эрдэм шинжилгээ, төр, хувийн хэвшил, олон улсын байгууллага, мэргэжлийн холбоодын хамтын ажиллагааг өрнүүлэх.
6.Ингэний сүүний хүний эрүүл мэндэд үнэтэй шимт чанарыг харгалзан, үйлдвэрлэлийг нь дэмжих зорилгоор ингэний сүүнд мөнгөн урамшуулал олгох.
7.Өмнөговь аймагт Тэмээний эмнэлэг, Тэмээ судлалын төв байгуулах санаачилгыг дэмжиж, төрөлжсөн мал эмнэлгийн үйлчилгээ, мэдлэг, арга туршлагыг бусад аймгуудад түгээн дэлгэрүүлэх.
8.Тэмээ маллах, ашиг шимийг боловсруулах зэрэг соёлын биет болон биет бус өв, уламжлалт мэдлэгийг бүртгэх, дэмжиж дэлгэрүүлэх.
9.Тэмээний уламжлалт соёлыг дотоод, гадаадад сурталчлан таниулах, тэмээн уралдаан, поло, тэмээний зан үйлд түшиглэсэн соёлын аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүн бий болгон хөгжүүлэх.
10.Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын техник туслалцааны төслийн хүрээнд Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд байгуулсан Ингэний сүүний загвар хоршоо, Ханхонгор суманд байгуулсан хагас эрчимжсэн аж ахуйг хөгжүүлж, дэвшилтэт арга туршлагыг бусад аймаг, сумдад түгээн дэлгэрүүлэх.
11.Байгаль, цаг уур, газар зүйн онцлогт тулгуурлан боломжит тэмээний үүлдэр, цөм сүргийн аж ахуй, ингэний сүү, торомны ноосны үйлдвэрлэлийг “Газарзүйн заалт” болон Дэлхийн хөдөө аж ахуйн уламжлалт өв соёлын бүртгэлд бүртгүүлэх асуудлыг судлах.
12.Ази тивийн сүүний түншлэлийн бүсийн хэлэлцүүлгээс 2022 онд дэвшүүлсэн Дэлхийн хос бөхт тэмээний холбоог Улаанбаатар хотод байгуулах санаачилгыг дэмжих, хос бөхт тэмээтэй улс орнууд хоорондын олон талт хамтын ажиллагааг бүх түвшинд хөгжүүлэх, Монгол Улсын тэмээний салбарыг дэлхийд сурталчлах.
13.Дэлхийн тэмээний өдрийг Монгол Улсад цаашид уламжлан тэмдэглэх, энэ өдрийн хүрээнд талууд хооронд үр дүнтэй хамтран ажиллах.
14.Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагаас 2024 оныг “Олон улсын тэмээний жил” болгон зарласантай холбогдуулан Монгол Улсад “Хос бөхт тэмээтэй орнуудын форум”-ыг зохион байгуулах, Олон улсын жилийг үр бүтээлтэй тэмдэглэн өнгөрүүлнэ.
Эх сурвалж: ХХААХҮЯ
Цаг үе
Нутгийн 60 гаруй хувьд бэлчээрийн ургамал цухуйгаагүй байна
Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгээс гаргасан мэдээгээр дөрөвдүгээр сарын 10-ны байдлаар нийт нутгийн 60 гаруй хувьд бэлчээрийн ургамал цухуйгаагүй буюу өмнө жилийн мөн үетэй харьцуулбал зарим нутгаар цухуйлт оройтож байна.
Бэлчээрийн ургамлын ургалтын байдал Дундговийн нийт, Ховд, Говь-Алтай, Завханы зарим, Увс, Баянхонгор, Архангай, Өвөрхангай, Төв аймгийн цөөн сумдын нутгаар муу, бусад нутгаар дунд зэрэг байна.
Өнгөрсөн арав хоногт агаарын температур ихэнх нутгаар дунджаас 1.1...9.6 градус дулаан, зүүн аймгуудын ихэнх нутгаар дунджийн орчим байв. Хур тунадасны хувьд нийт нутгийн 60 орчим хувьд дунджийн орчим буюу түүнээс бага орсон.
Салхины хурд тал хээр болон говийн нутгаар түр зуур 18-27 м/с буюу аюултай үзэгдлийн, Баянхонгорын Баянговьд 29 м/с, Ховдын Зэрэг, Говь-Алтайн Шарга, Баянхонгорын Богд, Баянцагаан, Өмнөговийн Цогт-Овоо, Манлайд 28 м/с буюу онц аюултай үзэгдлийн хэмжээнд хүрч салхилсан байна.
Цаг үе
Татвар, торгуулиа төлөөгүй жолооч нарыг камераар илрүүлж байна
Нийслэлийн замын хөдөлгөөний хяналтын газраас хяналтын камерыг ашиглан гудамж замын хяналт шалгалтыг үе шаттай хэрэгжүүлж байна. Тодруулбал, өнгөрсөн гуравдугаар сарын 30-наас дөрөвдүгээр сарын 12-ны өдрүүдэд жолоочийн хариуцлагын албан журмын даатгалд хамрагдаагүй 1785 хүнд холбогдох арга хэмжээг авч ажиллалаа. Мөн тээврийн хэрэгслийн техникийн хяналтын үзлэг, оношилгоонд хамрагдаагүй 2574 хүнд холбогдох арга хэмжээг авч, Автотээврийн болон өөрөө явагч хэрэгслийн албан татварыг хуульд заасан хугацаанд төлөөгүй 517 тээврийн хэрэгслийн татварыг нөхөн төлүүллээ.
Иргэн Автотээврийн болон өөрөө явагч хэрэгслийн албан татварыг хуульд заасан хугацаанд төлөх үүрэгтэй. Хэрвээ татвараа хуульд заасан хугацаанд төлөөгүй бол Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19 дүгээр зүйлд зааснаар төлбөл зохих татварыг нөхөн төлүүлж, нөхөн төлүүлэх татварын 10 хувьтай тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох зохицуулалттай.
Түүнчлэн Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт зөрчсөнтэй холбогдуулан оногдуулсан торгох шийтгэлийг хуульд заасан хугацаанд биелүүлээгүй бол Зөрчлийн тухай хуулийн 3.4 дүгээр зүйлийн 8 дахь хэсэгт зааснаар “Тээврийн хэрэгсэл жолоодох эрхийн үнэмлэх авах, сунгах, ангилал нэмэх, өөрчлөх, нөхөн авах, тээврийн хэрэгслийн эзэмшлийн шилжилт хөдөлгөөн хийх эрхийг хязгаарлана.
Мөн торгох шийтгэлийг хуульд заасан хугацаанд биелүүлээгүй бол цагдаагийн алба хаагч тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг торгох шийтгэлийг биелүүлж дуусах хүртэл хугацаанд хязгаарлана. Энэ тохиолдолд тээврийн хэрэгслийг хуульд заасан журмын дагуу тусгай талбайд хүргэх, эсхүл холбогдох хууль тогтоомжид заасан бусад аргаар хөдөлгөөнийг нь хязгаарлах” хуулийн зохицуулалт хэрэгждэг байна. Иймд жолооч та бүхнийг тээврийн хэрэгслийн албан татвар, торгуулиа хугацаанд нь төлж байхыг уриалж байна.
Цаг үе
Ирэх 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан төлөв
2026 оны дөрөвдүгээр сарын 13-наас
2026 оны дөрөвдүгээр сарын 23-ныг хүртэлх
10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан төлөв
Ойрын өдрүүдэд нутгийн хойд хэсгээр хур тунадас орж, салхитай, сэрүүхэн байна.
Хур тунадас: 13-нд Хангай, Хөвсгөлийн уулархаг нутгаар, 14-нд баруун аймгуудын ихэнх нутаг, төвийн аймгуудын нутгийн баруун болон хойд хэсгээр, 15-нд төв болон зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, 16-нд нутгийн хойд хэсгээр, 17-нд Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр, 18-нд баруун болон төвийн аймгуудын нутгийн зарим газраар, 19-нд төв болон зүүн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр, 20-нд зүүн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр, 21-нд төв болон зүүн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр бороо, нойтон цас, цас орно.
Салхи: 14-нд баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар, 15-нд тал, хээрийн нутгаар, 16-нд Алтайн салбар уулс болон Арц-Богдын өвөр хоолойгоор, 17,18-нд Алтайн салбар уулсаар, 19-нд говь, тал, хээрийн нутгаар секундэд 16-18 метр хүрч ширүүсэж, шороон шуурга шуурна.
Агаарын температур: Дархадын хотгор, Завхан голын эх, Хүрэнбэлчир, Идэр, Тэс голын хөндий, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутгаар шөнөдөө 9-14 градус, өдөртөө 1-6 градус, Алтай, Хангайн уулархаг нутаг, Хараа, Ерөө, Туул, Тэрэлж голын хөндийгөөр шөнөдөө 4-9 градус хүйтэн, өдөртөө 5-10 градус, Их нууруудын хотгор, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр шөнөдөө 4-9 градус, өдөртөө 20-25 градус, говийн бүс нутгийн хойд хэсгээр шөнөдөө 1-6 градус, өдөртөө 13-18 градус дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө 1-6 градус хүйтэн, өдөртөө 9-14 градус дулаан байна. 14-нд баруун аймгуудын нутгаар, 15-нд ихэнх нутгаар сэрүүхэн байна.
Улаанбаатар хот орчмын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан төлөв
Хур тунадас: 15, 19-нд хур тунадас орно.
Салхи: Ихэнх хугацаанд секундэд 5-10 метр, 15,19-нд баруун өмнөөс хойш эргэж секундэд 12-14 метр хүрч ширүүснэ.
Агаарын температур: Шөнөдөө 1-6 градус хүйтэн, өдөртөө 9-14 градус дулаан байна. 15-нд сэрүүхэн байна.
