Бидэнтэй нэгдэх

Цаг үе

“Та Докду арлын талаар сонсож байсан уу?”

Огноо:

,

Солонгос улсад Аялал зуучлалын докторантад сурдаг миний бие харийн улсыг зорьсон зорилгоо биелүүлэхийн тулд Өдөр бүрийг үр бүтээлтэй өнгөрөөж, өөрийгөө хөгжүүлэхийн төлөө хичээн зүтгэж байна.

Тиймээс эрдэм шинжилгээний хурал, гадуур зохиогдож байгаа үйл ажиллагаануудад чадахаараа идэвхтэй оролцож илүү суралцаж, мэдлэгээ тэлэхийг зорьдог. Энэ удаа “Дэлхийн Докдугийн сурвалжлагч” хөтөлбөрөөр олон орны оюутнуудтай мөр зэрэгцэн Солонгосын үзэсгэлэнт арал болох Докду аралтай танилцан, түүх соёлыг судлах ховор боломж надад тохиосон юм. Тус хөтөлбөрийн гол зорилго нь Докду арлын үнэ цэнийг дэлхий нийтэд таниулах явдал билээ.

2025 оны арваннэгдүгээр сард би Уллындо(Ulleungdo) арлаар дамжин усан онгоцоор Докду арал руу аялсан юм. Багаасаа аялалд дуртай байсан болоод ч тэрүү сүүлийн жилүүдэд Олон улс уруу аялсан түүх бүтээж чадсан нь миний докторт суралцах үйл явц болон судалгаа хийхэд ч гэсэн том нөлөөллийг үзүүлж байгаа гэж хардаг. Энэ удаагийн аялал маань усан онгоцны аялал байсан тул урьдны бүх аяллаас илүү догдлом, хүлээлттэй, сэтгэл хөдөлгөм байлаа.

Докду арал нь Солонгос улсаас 217 км, Япон улсаас 220 км зайд, Зүүн тэнгисийн хамгийн зүүн хэсэгт байрладаг. Галт уулын дэлбэрэлтээс үүссэн хоёр том хадархаг арал, хэд хэдэн шүрэн хаднаас бүрдэх бөгөөд олон төрлийн далайн амьтан, ховор шувуудын өлгий нутаг, далайн экосистемийн судалгаанд онцгой ач холбогдолтой газар юм.

 Сүүлийн үед Солонгос, Японы хооронд газар нутгийн маргаан хэвлэл мэдээллээр их гарах болсон бөгөөд энэхүү газар нутгийн маргааны төв болсон сэдэв бол Докду арлын газрын маргаан зүй ёсоор ордог. Докду арал бол өглөөний нарыг хамгийн түрүүнд үзэж болох байгалийн үзэсгэлэнгээрээ гайхагдахын зэрэгцээ газрын гүндээ асар их байгалийн баялагтай гэгддэг хосгүй үзэсгэлэнт байгалийн бүтэцийг харуулсан арал юм.

Япон улс Докдуг өөрийн газар нутаг гэж үздэг бол Солонгосын Засгийн газар Докду нь эртнээс Солонгосчуудын эзэмшил нутаг гэдгийг баталгаажуулах, дэлгэрүүлэхэд анхаарч байна. Түүхэн баримтуудаар ч Солонгосчууд энэхүү аралд эртнээс суурьшиж ирсэн нь нотлогддог бөгөөд өнөөдөр ч тус арал дээр Солонгос иргэд амьдарч, хамгаалж байдаг. Докду бол Солонгосын ард түмний хувьд дайны үеийн хүнд цаг үеийг санагдуулдаг, гашуун дурсамж тээсэн ариун газар юм.

Солонгосчууд Докдуг зорихдоо ихэвчлэн нулимстайгаар дурсгалын зураг даруулж, газар нутгийн үнэ цэн, бахархлаа илэрхийлдэг. Мөн үе үеийн уран бүтээлчид Докдугийн тухай олон дуу, шүлэг, өгүүлэл туурвисан байдаг.  Солонгост ирсний дараа би ‘Докду бол манай газар’ хэмээн дуулж буй бага ангийн хүүхдүүдийг хараад энэ арал ямар утга учир, түүхэн үнэ цэн агуулж байгаа болоод хүүхдүүд хүртэл ингэж дуулдаг билээ гэж ихэд сонирхон интернетээс хайж байсан үе саяхан. Хайлт хийсний дараа ийм их үнэ цэнээр олдсон учир түүнийгээ алдахгүйн тулд хойч үедээ хүртэл өвлүүлэхийн төлөө хичээж байгаа сэтгэлийг нь ойлгосон.

Арал дээр хөл тавьсан мөчид миний сэтгэлд гүн сэтгэгдэл төрсөн. Догдлол, сониуч зан зэрэгцэн хөдөлж, аралд очсон тэр мөчид энэ бүхэн улам хүчтэй мэдрэгдсэн юм. Үгээр илэрхийлэхийн аргагүй үзэсгэлэнт энэ арал хязгаар үгүй далайн дунд орших нэгэн гайхамшиг байлаа. Ийм үзэсгэлэнтэй газар тул өөр улс орнууд ч анхаарлаа хандуулж, шунан дурлах нь аргагүй мэт санагдсан. Байгалийн гоо үзэсгэлэнг бишрэхийн зэрэгцээ аяллын хөтөлбөрийн үеэр танилцсан түүхэн баримт, соёлын өв, арлын тухай өгүүлэмжүүд нь энэ газар бол зүгээр нэг арал бус  Солонгосын ард түмний түүх, өв соёлын амьд гэрч гэдгийг улам тод харуулсан. Энэ бүхнийг биеэр мэдэрсний дараа би энэхүү гайхамшигт арлыг дэлхий дахинд таниулж, түүний үнэ цэнийг олон нийтэд хүргэх хүсэл тэмүүллээр дүүрсэн юм.

Мэргэжлийн үүднээс харахад, Докдугийн байгалийн болон газарзүйн онцлог нь эко аялал жуулчлалын нөөц болох боломжийг тодорхой харуулдаг. Байгальд хор хөнөөл учруулахгүйгээр хүмүүст танин мэдэх, суралцах боломж олгох тогтвортой аялал жуулчлалын жишиг загвар болж хөгжих бүрэн потенциалтай. Ийм байгалийн өвийг дайн, маргааны төв болгож биш, харин энх тайвны бэлгэдэл болгон хамгаалах нь хүн төрөлхтний үүрэг гэж бодож байна.

Энэхүү хөтөлбөрт оролцсоноор би Докду арлын үнэ цэнэ, нийгмийн эв нэгдлийн чухлыг гүнзгий ойлгосон. Цаашид өөрийн эх орондоо ч байгалийн болон түүхийн үнэ цэнтэй газруудаа хамгаалж, танин мэдүүлэх үйлсэд хувь нэмрээ оруулахыг зорьж байна.

Мөн "Дэлхийд Докдуг таниулах сурвалжлагч" хүний хувьд миний мэдэрсэн бас нэг чухал зүйл бол Докду нь Өмнөд Солонгос, Японы хооронд газар нутгийн маргаантай байгаа нь бүрэн эрхт байдлын зөрчил үргэлжилсээр, цаашлаад дэлхийн амар тайван алдагдахвий гэсэн айдас байлаа. Солонгосчуудын хувьд Докду арал энх тайван байх нь дэлхийн энх тайвны бэлгэ тэмдэг гэж үзэхүйц хэмжээнд том ач холбогдол өгч байгаа ба үүнээс улбаалан дэлхийг амар тайван бус байлгахыг хүсэхгүй байгаа учраас өөрсдийн гэсэн газар нутаг дээрээ маргаанаа дуусгахыг хүсч байгаа байр суурьтай байгаа юм.

Иймээс Докду арлыг зөвхөн газар нутгийн маргааны төв бус, харин дэлхий нийтэд энх тайвныг бэлгэдэх ариун газар хэмээн ойлгох хэрэгтэй гэж үзэж байна.

Докторант Ганбатын Эрдэнэсувд
Гангненг Их Сургууль

Дэлгэрэнгүй унших
АНХААРУУЛГА: УИХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуулийн хуулийн холбогдох заалтын хүрээнд тус сайтын сэтгэгдэл хэсгийг түр хугацаанд хаасан болно.

Цаг үе

"Хөнгөлөлттэй эм"-ийн мэдээллийг хялбар авах боломжтой болжээ

Огноо:

,

Даатгуулагч та 1818.mn цахим системийн "Хөнгөлөлттэй эм" цэсэнд хандаж, ангиллаар болон эмийн нэрээр хайх, нөөцтэй эмийн санг ялган харах, эмийн тоо ширхэгээр нийт үнийг тооцоолох боломжтой боллоо. 

Түүнчлэн ЭМД-аас хариуцах болон даатгуулагчаас төлөх төлбөрийн мэдээлэл авах зэргээр хөнгөлөттэй эмтэй холбоотой бүх төрлийн мэдээллийг нэг дороос харах боломжтой.

Мөн “Надтай ойр” хэсгийг ашигласнаар таны байршилд суурилан ойролцоох эмийн сангуудыг хурдан хайж, шаардлагатай эмээ цаг алдалгүй авах боломж бүрдэнэ гэж Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газраас мэдээллээ. 

Дэлгэрэнгүй унших

Цаг үе

Ц.Идэрбат: Монгол, Беларусь улсын засгийн газар хоорондын комиссын VIII хуралдааны хүрээнд БНБУ-д ажиллалаа

Огноо:

,

Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат Монгол, Беларусийн Засгийн газар хороондын комиссын VIII хуралдааны хүрээнд Бүгд Найрамдах Беларусь Улсад энэ өдрүүдэд албан айлчлал хийж байна.

 Тэрбээр айлчлалын хүрээнд хоёр улсын хөдөө аж ахуй, хүнс, хөнгөн үйлдвэрийн салбарын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, худалдаа, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, техник, технологийн шинэчлэлийг эрчимжүүлэх чиглэлээр Беларусь улсын төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудтай уулзалт, хэлэлцээ хийж байна.

Айлчлалын бүрэлдэхүүнд Монгол Улсаас Улсын Их Хурлын Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны дарга Б.Бейсен, Улсын Их Хурлын гишүүн, УИХ дахь Монгол - Беларусын парламентын бүлгийн гишүүн Ц.Даваасүрэн, Улсын Их Хурлын гишүүн М.Ганхүлэг болон Гадаад харилцааны яам, Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны холбогдох албан тушаалтнууд, ААН-үүдийн төлөөлөл оролцож байна.

Төлөөлөгчид өнөөдөр Беларусийн хөдөө аж ахуйн машин механизмын тэргүүлэх үйлдвэрлэгч Минскийн тракторын үйлдвэр (МТЗ), Минскийн автомашины үйлдвэр (МАЗ) зэрэг томоохон үйлдвэрүүдийн үйл ажиллагаатай танилцаж, үйлдвэрлэлийн туршлага, технологийн шийдлийг судаллаа.

Мөн хоёр улсын хүнс, хөдөө аж ахуйн салбарын хамтын ажиллагааг шинэ шатанд гаргах, техник тоног төхөөрөмжийн нийлүүлэлт, инженер техникийн боловсон хүчин бэлтгэх, инновац, технологийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх чиглэлээр санал солилцов.

Минскийн тракторын үйлдвэр нь 1946 оны 5-р сарын 29-нд байгуулагдсан. Төв байр нь Бүгд Найрамдах Беларусь Улсын Минск хотод байрладаг. 80 жилийн түүхэнд тус үйлдвэр 4 сая гаруй трактор үйлдвэрлээд байна. Жилд 45 мянга орчим машин үйлдвэрлэдэг бөгөөд бүтээгдэхүүний 90 гаруй хувь дэлхийн 125 оронд экспортлогддог нь дэлхийн тракторын зах зээлийн 8-10 хувийг эзэлж байна. Үйлдвэрт 15 мянган гаруй хүн ажилладаг.

МТЗ нь Монголтой хамтран ажиллаж ирсэн арвин түүхтэй. 1986 онд үйлдвэр нь Монгол Улсын "Алтангадас" одонгоор шагнагджээ.

ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбатын айлчлалын хүрээнд Монгол Улсад трактор нийлүүлэх угсралтын үйлдвэр байгуулах асуудлыг хэлэлцэн эхлүүлэхээр боллоо. Тухайлбал, Минскийн тракторын үйлдвэр” (МТЗ)-ийн Ерөнхий захирлын орлогч А.А.Казакевичтэй уулзан Беларусь талаас МТЗ, ХХААХҮЯ-ны харьяа “Хөдөө аж ахуйн корпораци” ТӨХХК-тай хамтын ажиллагааны санамж бичиг байгуулахаар болсон юм.

Минскийн автомашины үйлдвэр нь Зүүн Европ дахь ачааны машин, автобус, тусгай техникийн хамгийн том үйлдвэрлэгч. 1944 оны 8-р сарын 9-нд Минск хотод байгуулагдаж, анх засварын газар болж ажиллаж эхэлсэн. Үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаагаа 1947 онд анхны МАЗ-200 ачааны машиныг угсарч эхэлсэнээр эхлүүлсэн түүхтэй.

Одоогийн байдлаар МАЗ нь хүнд даацын ачааны машин, тусгай зориулалтын машин, автобус, троллейбус, чиргүүл техник үйлдвэрлэдэг. 500 гаруй загвар, 3000 гаруй модификаци бүхий өргөн хүрээний автотехникийг үйлдвэрлэж байна. 2024 онд 15,000 ширхэг техник үйлдвэрлэсэн бөгөөд борлуулалт 1.2 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Үйлдвэрлэсэн техникийнхээ 70 гаруй хувийг экспортлодог бөгөөд экспортын 62 орчим хувь нь ОХУ-д нийлүүлэгддэг. Өнөөдрийн байдлаар нийт экспортын хэмжээ 1.5 тэрбум ам.доллараас даваад байна.

Монгол Улс, Беларусь Улс 1992 онд дипломат харилцаа тогтоосноос хойш улс төр, худалдаа, эдийн засаг, хөдөө аж ахуй, шинжлэх ухаан, боловсролын салбарт хамтын ажиллагаагаа тогтвортой хөгжүүлж ирсэн. Өнөөдөр хоёр улсын иргэд харилцан 90 хүртэл хоног визгүй зорчиж, худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны эрх зүйн орчин бүрэн бүрдээд байна.

 Монгол Улсын Засгийн газрын 2021 оны 310 дугаар тогтоолоор баталсан “Экспортын зээлийн ерөнхий хэлэлцээр”-ийн хүрээнд хэрэгжүүлсэн төслүүдийн үр дүнд онцгой байдал, нийтийн үйлчилгээ болон хөдөө аж ахуйн салбарын техник, тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл эрчимжиж, салбаруудын чадавх нэмэгдсэн.

 Тухайлбал, Монгол Улсын Засгийн газрын 2021 оны 310 дугаар тогтоолоор “Экспортын зээлийн ерөнхий хэлэлцээр”-ийн хүрээнд хэрэгжүүлэх төслийн жагсаалтыг баталснаар дараах төслүүдийг амжилттай хэрэгжүүлсэн.
 Үүнд, ОБЕГ-т гал унтраах 73 автомашин , Минскийн автомашины үйлдвэрийн замын засвар, цэвэрлэгээний 42 автомашин, хөдөө аж ахуйн салбарт трактор 117 МТЗ трактор, 417 техник нийлүүлсэн юм.

Энэхүү айлчлалын ач холбогдлыг Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Беларусь Улсын уламжлалт найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхийн зэрэгцээ хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэрлэлийн салбарын харилцан ашигтай түншлэлийг өргөжүүлэхэд чухал алхам болно гэж талууд үзэж байна гэж Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас мэдээллээ.

Дэлгэрэнгүй унших

Цаг үе

Ирэх саруудад цаг агаар ямар байх вэ

Огноо:

,

Цаг уур орчны шинжилгээний газраас гаргасан ирэх саруудын буюу улирлын мэдээгээр баруун аймгуудын нутгаар хур тунадас харьцангуй бага, халуун өдрүүд олон хоног үргэлжлэх төлөвтэй байгаа тул ард иргэд эрүүл мэнддээ анхаарч, харшил, зүрх судасны өвчлөл, наршилтаас урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах, малчид малын бэлчээрлэлт, усны нөөцөд анхаарах шаардлагатай байна.

Төвийн аймгуудын нутгаар: 7 болон 8 дугаар саруудад агаарын температур дунджаас дулаан байх хэдий ч хур тунадасны хувьд дунджийн орчим байх төлөв ажиглагдаж байгаа ба түр зуурын усархаг аадар бороо, аянга цахилгаан, нөөлөг салхины аюултай үзэгдлийн эрсдэл нэмэгдэж, голын усны түвшин нэмэгдэх нөхцөл бүрдэж болзошгүй байна.

Түүнчлэн говь болон зүүн аймгуудын нутгаар хур тунадас ихтэй, сэрүүн, салхитай байх төлөвтэй байгаа тул болзошгүй байгалийн гамшигт үзэгдлээс урьдчилан сэргийлж, сонор сэрэмжтэй байхыг анхааруулж байна.

Долоодугаар сард агаарын дундаж температур Дорнод, Сүхбаатар, Дорноговийн нутаг, Өмнөговь болон Хэнтийн зүүн хэсгээр олон жилийн дунджийн орчим, бусад нутгаар дунджаас дулаан байх төлөвтэй байгаа бол сарын нийлбэр хур тунадас Баян-Өлгий, Увс, Ховд, Завхан, Говь-Алтайн нутгаар олон жилийн дунджаас бага, Дорноговийн нутаг, Өмнөговийн зүүн, Сүхбаатарын өмнөд хэсгээр олон жилийн дунджаас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим орох төлөвтэй байна.

Наймдугаар сард агаарын дундаж температур Өмнөговь, Дорноговийн ихэнх хэсгээр олон жилийн дунджийн орчим, бусад нутгаар дунджаас дулаан байх төлөвтэй байгаа бол нийлбэр хур тунадас Баян-Өлгий, Увс, Ховдын нутаг, Завханы ихэнх, Говь-Алтайн баруун хойд хэсгээр олон жилийн дунджаас бага, Өмнөговь, Дорноговь, Дорнод, Сүхбаатарын нутаг, Хэнтийн зүүн, Дундговийн зүүн өмнөд хэсгээр олон жилийн дунджаас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим орох төлөвтэй байна.

Есдүгээр сард агаарын дундаж температур нийт нутгаар олон жилийн дунджийн орчим байх төлөвтэй байгаа бол нийлбэр хур тунадас Дорноговь, Дорнод, Сүхбаатарын нутаг, Өмнөговийн ихэнх, Дундговийн өмнөд, Хэнтийн зүүн хэсгээр олон жилийн дунджийн орчим, бусад нутгаар дунджаас бага орох төлөвтэй байна.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Цаг үе11 цаг 50 минут

"Хөнгөлөлттэй эм"-ийн мэдээллийг хялбар авах боломжтой болжээ

Цаг үе12 цаг 1 минут

Ц.Идэрбат: Монгол, Беларусь улсын засгийн газар хоорондын комиссын V...

Цаг үе12 цаг 20 минут

Ирэх саруудад цаг агаар ямар байх вэ

Шударга мэдээ12 цаг 25 минут

Хуучин гараашуудыг буулгаж, чөлөөлсөн талбайг нийтийн зориулалтаар т...

Цаг үе12 цаг 28 минут

Илэрсэн зөрчлийг газар дээр нь арилгуулах арга хэмжээг хэрэгжүүлэх з...

Цаг үе12 цаг 48 минут

Зарим гол, мөрний усны төвшин 10-25 см-ээр нэмэгдсэн байна

Үзэл бодол13 цаг 1 минут

Л.Чинбат: Хүн сонирхож, сэтгэл зүрхээ зориулсан зүйлдээ л амжилт гар...

Цаг үе13 цаг 37 минут

Эйч эс эйч эс ХХК, Атилла гоулд ххк, Ирмүүн босго ХХК-ийн үйл ажилла...

Цаг үе2026/05/29

Ухаалаг камерын системийг найман чиглэлээр ашиглаж байна

Шударга мэдээ2026/05/29

1072 хувьцааг өвлүүлэн шилжүүлэхтэй холбоотой 3 төрлийн сервис хөгжү...

Санал болгох