Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Б.Батбаатар БНХАУ-д хийж буй албан айлчлалынхаа хүрээнд Бээжин хотод байрлах Или группын үйл ажиллагаатай танилцаж, тус группын төлөөлөн Удирдах зөвлөлийн дарга Ван Вэньбяотой албан уулзалт хийлээ.

Или групп Хөвчийн цөлд 6,253 км² талбайд экосистемийг нөхөн сэргээж, ургамлын бүрхэвчийг 3 хувиас 65 хувь хүртэл нэмэгдүүлсэн нь бүс нутгийн хэмжээнд бодит үр дүн болжээ. Тус компани дрон, роботжуулсан мод тарилт, ухаалаг усалгааны систем, ус хадгалах өндөр үр ашигтай үрийн технологи зэрэг орчин үеийн шийдлүүдийг амжилттай нэвтрүүлсэн байна.

Тухайлбал, “микро усан бууны арга”-аар өндөр даралттай усаар нүх гарган суулгацыг шууд суулгаж, усалгааг нэг дор шийдэх технологи нь 10 секундэд нэг мод тарих, амьдрах чадварыг 90–95 хувьд хүргэх боломж бүрдүүлжээ.

Мөн “салхины чиглэлд суурилсан дата аргачлал”-аар элсэн манхны салхины урсгал, байрлалд шинжилгээ хийж, манхны доод 2/3 хэсэгт мод, бут тарьснаар элсний хөдөлгөөнийг сааруулж, манхны өндрийг 60 гаруй хувиар бууруулсан бодит үр дүнг танилцууллаа. Үүний үр дүнд элсний нүүдэл 40 гаруй хувиар багасч, экосистемийн тогтвортой байдал мэдэгдэхүйц сайжирсан байна.

Түүнчлэн “Мод-Бут-Өвс (1:8:1)” экосистемийн загвараар ургамлын харьцааг оновчтой тогтоож, элсний тогтворжилт, чийг хадгалалт, биологийн олон янз байдлыг зэрэг сайжруулсан урт хугацаанд тогтвортой шийдлийг танилцуулав.

Мөн тус групп цөлжилттэй тэмцэх ажлыг дижитал хяналт, ухаалаг удирдлагын системээр бодит цагийн дата дээр үндэслэн удирдаж, олон жилийн өөрчлөлтийг шат дараатайгаар хянах ажлыг хийж байгаа аж. Үүнийг нарны эрчим хүч, ногоон санхүүжилт, био болон органик үйлдвэрлэл, цэвэр нүүрс-химийн технологид суурилсан төслүүдтэй уялдуулан хэрэгжүүлж буй нь онцлог байв.

Уулзалтын үеэр Или группын төлөөлөгч “Хөвчийн цөлд хуримтлуулсан 37 жилийн туршлага бол нэг компанийн амжилт бус, бүс нутгийн хамтын хөдөлмөрийн үр дүн юм. Бид энэ туршлага, технологио Монгол Улсад нутагшуулах, хамтарсан бодит төслүүдийг хэрэгжүүлэх бүрэн боломжтой” хэмээн онцоллоо.

Мөн албан уулзалтаар талууд Монгол Улсад цөлжилттэй тэмцэх, газрын доройтлыг бууруулах, экосистем сэргээх, ногоон санхүүжилт, технологийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх чиглэлээр дэлгэрэнгүй санал солилцов. Тухайлбал, хамтарсан төсөл хэрэгжүүлэх, туршлага солилцох хөтөлбөр бий болгох, олон улсын чуулган, үзэсгэлэнг хамтран зохион байгуулах боломжийн талаар хэлэлцлээ.

Талууд “Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөн, COP17, инновацад суурилсан цөлжилттэй тэмцэх шийдлүүд, нуур, усны экосистем сэргээх чиглэлээр хамтын ажиллагааг үргэлжлүүлэх, бодит хамтарсан төслүүдийг үе шаттай хэрэгжүүлэхэд санал нэгдлээ.

Түүнчлэн технологи дамжуулах, судалгаа–туршилтын төслүүд хэрэгжүүлэх, хувийн хэвшлийн оролцоог нэмэгдүүлэх замаар хамтын ажиллагааг урт хугацаанд тогтвортой хөгжүүлэх боломжтойг онцлов.

Төгсгөлд нь БОУАӨ-ийн сайд Б.Батбаатар Или группийн туршлага, технологид суурилсан загвар нь Монгол Улсын нөхцөлд бодитоор хэрэгжих бүрэн боломжтойг онцолж, энэ онд Монгол Улсад зохион байгуулах Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17)-ын хүрээнд хамтын ажиллагааг бодит түвшинд гүнзгийрүүлэх, туршлага солилцох, хамтарсан төслүүдийг олон улсын түвшинд танилцуулах боломжтойг илэрхийллээ гэж Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамнаас мэдээллээ. 

Нийслэлийн ерөнхий боловсролын сургуулиудын 2025-2026 оны хичээлийн жилийн хоёрдугаар улирал нэгдүгээр сарын 26-нд буюу өнөөдөр эхлэнэ. Хоёрдугаар улирлын бие даалтын долоо хоног гуравдугаар сарын 30-наас дөрөвдүгээр сарын 3-нд таарах бөгөөд залгуулаад улирлын амралт нь долоо хоног үргэлжлэх юм.

Харин гуравдугаар улирлын хичээл нь дөрөвдүгээр сарын 13-нд эхлэх хуваарьтай байна.

Ташрамд дурдахад энэ хичээлийн жилийн хоёрдугаар улирлаас эхлэн нийслэлийн 1-5 дугаар ангийн 189,600 сурагчид долоо хоногт гурван өдөр үндэсний үйлдвэрүүдийн сүүг үдийн цайндаа уухаар болсон.

Цаг уурын байгууллагаас гаргадаг арав хоногт нэг удаа хийдэг хээрийн цасны хэмжилтийн мэдээгээр нэгдүгээр сарын 20-ны байдлаар нийт нутгийн 87 хувьд цастай байна.

Увс (Ховд, Цагаанхайрхан, Малчин, Хяргас, Өндөрхангайн хойд), Ховд (Үенч, Алтай), Завхан (Цэцэн-Уул, Баянтэс, Баянхайрхан, Нөмрөг, Түдэвтэй, Тэс, Асгат), Говь-Алтай (Тонхилын өмнөд), Хөвсгөл (Цэцэрлэг, Улаан-Уул), Булган (Баяннуур, Хангал), Сэлэнгэ (Ерөө, Орхонтуул, Орхон, Хушаат, Сайхан, Түшиг, Сант, Алтанбулаг, Хүдэр, Мандал, Зүүнбүрэн, Сүхбаатар, Цагааннуур, Баруунбүрэн, Баянгол, Шаамар, Жавхлант), Дархан-Уул (Шарынгол, Хонгор, Орхон, Дархан), Төв (Эрдэнэ, Мөнгөнморьт, Угтаалцайдам, Баянчандмань, Сүмбэр), Өвөрхангай (Сант, Зүүнбаян-Улааны зүүн, Тарагтын зүүн), Дорнод (Чойбалсангийн зүүн)-д 21 см-ээс дээш зузаан, 0.12-0.39 г/см3 нягттай.

Увс (Сагил, Тариалан, Баруунтуруун, Зүүнхангай, Түргэн, Тэс, Зүүнговь), Ховд (Булган), Завхан (Сонгино, Тосонцэнгэл, Алдархаан, Цагаанхайрхан, Их-Уул, Цагаанчулуут, Тэлмэн, Эрдэнэхайрхан), Баян-Өлгий (Сагсайн өмнө), Хөвсгөл (Алаг-Эрдэнэ, Ренчинлхүмбэ, Цагаан-Үүр, Цагааннуур), Баянхонгор (Жаргалант, Галуут), Булган (Тэшиг, Гурванбулаг, Сэлэнгэ, Бүрэгхангай, Дашинчилэн, Рашаант), Орхон (Баян-Өндөр, Жаргалант), Төв (Өндөрширээт, Лүн, Заамар, Цээл, Жаргалант, Борнуур, Батсүмбэр, Зуунмод), Өвөрхангай (Гучин-Ус, Баянгол, Төгрөг, Баян-Өндөр, Есөнзүйл, Өлзийт, Бүрд, Нарийнтээл, Хайрхандулааны өмнө), Дундговь (Сайхан-Овоогийн хойд), Хэнтий (Баян-Адрага, Өмнөдэлгэр, Дэлгэрхаан, Жаргалтхаан, Мөрөн, Цэнхэрмандал), Дорнод (Баяндун, Гурванзагал, Дашбалбар, Халхгол, Чулуунхороот, Сэргэлэн, Цагаан-Овоо)-д 11-20 см зузаан, 0.11-0.36 г/см3 нягттай, бусад нутгаар 10 см-ээс бага зузаан, 0.09-0.29 г/см3 нягттай байна. 

Цасны зузаан хамгийн их байгаа сумдыг дурдвал Увсын Ховд, Цагаанхайрхан, Завханы Цэцэн-Уул, Баянтэс, Тэс, Хөвсгөлийн Цэцэрлэг, Сэлэнгийн Ерөө, Орхонтуул, Орхон, Хүдэр, Цагааннуур, Мандал, Хушаатад 31-45 см байна. Цасан бүрхүүлийн хэмжээг өмнөх арван хоногтой харьцуулахад 10 хувиар нэмэгдсэн байна.

Өнгөрсөн арав хоногт ихэнх нутгаар хүйтэрч, хамгийн хүйтэн нь Завханы Тэс, Баянтэс, Цэцэн-Уул, Тосонцэнгэл, Их-Уул, Отгон, Увсын Зүүнговь, Тэс, Сэлэнгийн Ерөө, Зүүнбүрэн, Хушаат, Дархан-Уулын Орхон, Хөвсгөлийн Ренчинлхүмбэ, Цагааннуур, Баянхонгорын Гурванбулагт -47...-52 градус хүрсэн байгаа бол салхины хурд тал хээр болон говийн нутгаар түр зуур 16-27 м/с буюу аюултай үзэгдлийн, Ховдын Ховд, Чандмань, Өмнөговийн Булганд 28-30 м/с буюу онц аюултай үзэгдлийн хэмжээнд хүрч салхилсан байна.

Эх сурвалж:  Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэн Хөдөө аж ахуйн цаг уурын судалгааны хэлтэс