Улстөр нийгэм
"Нийслэлийн цахим шилжилтийн төслүүд"-ийн талаарх мэдээллийг сонслоо
Монгол Улсын Их Хурлын Инновац, цахим бодлогын хөгжлийн дэд хорооны 2025 оны арванхоёрдугаар сарын 17-ны өдрийн хуралдаанаар “Нийслэлийн цахим шилжилтийн төслүүд”-ийн талаар нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн мэдээллийг сонслоо. Энэ талаар Нийслэлийн Засаг даргын нэгдүгээр орлогч Т.Даваадалай танилцуулсан.
Тэрбээр мэдээлэлдээ, Нийслэл Улаанбаатар хотод тулгамдаж буй асуудал, үйлчилгээ, түүний чанар, хүртээмжийг сайжруулах, авто замын түгжрэлийг бууруулах, гэмт хэрэг, зөрчил, зам тээврийн ослоос урьдчилан сэргийлэх, түүнтэй тэмцэх, таслан зогсоох, илрүүлэх замаар нийтийн хэв журмыг хамгаалах, олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах, амар тайван орчныг бүрдүүлэхэд мэдээллийн технологийн дэвшилтийг ашиглах, урт болон дунд хугацааны стратеги төлөвлөгөөг боловсруулан Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаар батлуулахаар, бэлтгэл ханган ажиллаж байна гэж байлаа.
Мөн нийслэлийн 2026 оны төсвийн хэлэлцүүлэгтэй уялдуулан 77 мянга гаруй иргэнээс санал авахад, гудамжны болон орчны камержуулалт нэг чухал гэж байсан. 2025 онд нийслэлийн “Теле камерын нэгдсэн төв” болон нутгийн захиргааны байгууллагын дэргэд есөн дүүргийн Засаг даргын дэргэд “Теле камерын хяналтын дэд төв”-ийг байгуулж ажилласан. Цаашлаад Улаанбаатар хотын 176 уулзвар, гарц, авто замыг иж бүрэн камержуулж, 10 төрлийн зөрчлийг хиймэл оюун ухаанд суурилсан систем ашиглан илрүүлэх боломжтой болгон ажиллаж байна гэж байлаа. Түүнчлэн нийслэлийн “Теле камерын нэгдсэн удирдлагын төв”-д авто замын хяналтын болон зөрчлийн камер, есөн дүүргийн теле камерын дэд хяналтын төв холбогдож, дүүргүүдийн нийтийн эзэмшлийн гудамж, талбай дахь хувийн болон төрийн эзэмшлийн хяналтын камеруудыг нэгдсэн системд холбох ажлуудыг хийж буйг мэдээлэлд дурдсан байв.
Теле камерын нэгдсэн систем болон дэд хяналтын төвөөс мэдээллийг тусгай чиг үүргийн байгууллагад хуульд заасан эрх зүйн орчны хүрээнд мэдээллийг авч, үндсэн чиг үүргийн дагуу ашиглах нөхцөлийг бүрдүүлж байгаагаараа өндөр ач холбогдолтой гэдгийг Нийслэлийн Засаг даргын нэгдүгээр орлогчоор Т.Даваадалай мэдээлэлдээ онцолсон.
Нийтийн тээврийн цахим системийн хүрээнд төлбөр тооцооны болон тээврийн удирдлагын системийг хөгжүүлж байна. Мөн 1100 автобусанд жолоочийн хяналтын камер, урд замын хяналтын камер, зорчигч тоологч, алкоголь мэдрэгч карт болон QR код уншигч, агаарын чанарын мэдрэгч гэх мэт төхөөрөмжүүдийг суурилуулан нэгдсэн байдлаар хянаж, мэдээллүүдийг авах боломжтой болгон, хөгжүүлэлтүүдийг хийж байна гэв. Төлбөр тооцооны системийг нэвтрүүлэх ажлын хүрээнд гар утсаараа нийтийн тээврийн төлбөрийг төлөх UB card аппликэйшн, шинэ төлбөрийн карт, иргэдэд үйлчлэх автомат машин буюу киоск болон бүх төрлийн банкны төлбөрийг унших боломжийг бүрдүүлсэн. UB card аппликэйшнийг дөрвөн удаагийн зорчилтыг мянган төгрөгөөр хийхээр, автобусны парк шинэчлэлтэй уялдуулснаар 2023, 2024 онд нийтийн тээврийн орлого 28, 31 тэрбум төгрөг хүрч байсан бол 2025 оны байдлаар тус орлого 65 тэрбум төгрөгийг давсан гэж байлаа.
Түүнчлэн киоскоор нэг удаагийн тасалбар авах, карт авах, цэнэглэх боломжтой болгосон төдийгүй лед мэдээллийн самбарын тусламжтайгаар тухайн автобусны буудал дээр ирж буй чиглэлийн мэдээллийг зорчигчдод харуулах боломжтой болсныг мэдээлэлд дурдаж байлаа.
Нийслэлийн төрийн байгууллага, бизнес эрхлэгчид, иргэдийг холбосон өдөр тутмын хэрэглээний аппликэйшнүүдийг нэг дор багтаасан дижитал платфорыг нэвтрүүлэн ажиллаж байгаа бөгөөд өнөөдрийн байдлаар 195555 таталт хийгдэж, нийт 170234 иргэн ашиглаж байна гэсэн байв. Тухайлбал, хагас коксжсон шахмал түлшийг Хотула аппликэйшнээр дамжуулан олгож байгаагаас иргэд түлшний цэг, нөөц зэргийг харах боломжтой болсон төдийгүй аппликэйшний тусламжтайгаар төлбөр, тооцоо хийх, нийслэл хотын бүх үйлчилгээг авах, иргэд, төрийн захиргааны байгууллагад санал, хүсэлт гаргах, шийдвэрлэлтэд нь хяналт тавих зэрэг боломж бүрдэнэ. Мөн бид Хотула газрын зургийн систем дээр хаягийн систем, автобусны маршрут, зогсоолын мэдээлэл, цаг хугацаа, байршлыг харах боломжтой болгоно гэдгийг Нийслэлийн Засаг даргын нэгдүгээр орлогч мэдээлэлдээ онцлон тэмдэглэв.
Нийслэлийн нэгдсэн дата төвийг орчин үеийн модулийн шийдлээр байгуулж, олон улсын стандартын зогсуур, сервис, сүлжээний тоног төхөөрөмж, цахилгаан хангамж, хөргүүр, галын дохиолол, нэвтрэлтийн систем зэрэг өндөр хүчин чадал бүхий тоног төхөөрөмжүүдийг суурилуулан, нутгийн захиргааны байгууллагуудын мэдээллийн аюулгүй байдлыг бүрэн ханган ажиллаж байгааг мэдээлэлд дурдаж байлаа.
Тэрбээр цаашид хийх ажлын талаар товч танилцуулав. Тодруулбал, 2026 онд мэдээллийн технологийн чиглэлээр хийж хэрэгжүүлж байгаа үндсэн бодлогын хувьд Улаанбаатар хотын хэмжээнд программ хангамж, хөгжүүлэлтийн бүх байгууллагуудтай уулзаж, үр ашиггүй программ хангамжуудыг нэгтгэх, тодорхой ажлуудыг идэвхжүүлэх, үргэлжлүүлэхээр болжээ. Мөн 2026 онд нийслэлийн хэмжээнд ухаалаг AI систем дата өгөгдлийг ашиглан хэмнэж болох орон тоо, үйлдлүүдийг судлахыг үүрэг болгож, холбогдох төсвийг суулгасан гэж байлаа.
Өнгөрсөн онд хийсэн камержуулалтын ажлыг сайжруулж, ирэх 2026 оноос нийтийн аж ахуй аж ахуйд хяналтын камерын системийг ашиглах боломжийг бүрдүүлнэ. Үүнд хог хаягдлын цэгүүдийг камержуулах, нийтийн эзэмшлийн гудамж, талбай дахь тохижилт, хөрөнгийг хамгаалах болон цаашлаад, Улаанбаатар хотод байгаа гэрийн тэжээвэр амьтан, зэрлэг ан амьтдын аюулгүй байдал, үер, цас нийтийн замын цэвэрлэгээ гэх асуудалд AI систем болон камержуулалтыг нэвтрүүлж, иргэдийн хүрээлэн буй орчны аюулгүй байдлыг хангахаар ажиллаж буйг мэдээлэлд дурдсан байв.
Үргэлжлүүлэн Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын Мэдээлэл технологийн газрын дарга П.Нэргүй нэмэлт мэдээлэл өгсөн. Тэрбээр мэдээлэлдээ, Улс, нийслэлийн төсвийн хөрөнгө, гадаадын зээл тусламж, төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр 2020-2025 онд хэрэгжсэн мэдээлэл технологийн чиглэлийн төсөл, арга хэмжээний 35 жагсаал бүхий ажлаас одоогийн байдлаар нийслэлийн хэмжээнд ажиллаж байгаа 24 систем байгаа гэв. Мөн энэ оны сүүлээр тэдгээр 35 системийн талаарх нэгдсэн дүгнэлтийг албан ёсоор гаргана гэв. Харин гадаадын зээл, төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд хийсэн 5 төсөл, хөтөлбөр үргэлжилж байна гэж байлаа.
Мэдээлэлтэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Л.Соронзонболд, Ж.Золжаргал, Р.Батболд, Ч.Анар, С.Цэнгүүн нар асуулт асууж, үг хэлсэн. Тухайлбал, Улсын Их Хурлын гишүүн Л.Соронзонболд аливаа систем худалдан авах судалгаан дээр хариуцсан чиглэлийн яамнаасаа мэдээлэл авч, солилцож байж шийдвэрээ гарган, засаглалаа сайжруулах шаардлагатай байна гээд үүнтэй холбоотой эдийн засгийн тооцоогоо хянаж байх нь зүйтэй гэсэн санал хэлсэн. Харин Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Золжаргал таван жилийн хугацаанд 225 тэрбум төгрөгийн мэдээллийн технологийн худалдан авалт хийсний сүүлийн нэг жилийн зардал огцом өсөж байгаад анхаарах хэрэгтэй гээд үүнд тодорхой хяналт тавих шаардлагатай гэж байлаа. Мөн Улсын Их Хурлын гишүүн Ч.Анар үндэсний язгуур эрх ашиг гэж байх ёстой гээд Монгол Улсын дэд бүтэц, мэдээллийн аюулгүй байдал, иргэний аюулгүй байдал гэдэг нь Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал тул юун түрүүнд энэ асуудалд анхаарч ажиллах нь чухал гэсэн байр суурийг илэрхийллээ хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээллийн газраас мэдээлэв.
Улстөр нийгэм
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Баянзүрх дүүргийн иргэдтэй уулзлаа
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх өмнө нь баруун таван аймаг, нийслэлийн Налайх, Багануур дүүрэгт ажилласан бол өнөөдөр нийслэлийн Баянзүрх дүүргийн иргэдтэй уулзлаа.
Ерөнхийлөгч бодлого, үйл ажиллагаа, санаачлан хэрэгжүүлж байгаа “Хүнсний хувьсгал”, “Цагаан алт”, “Тэрбум мод, “Эрүүл монгол хүн”, “Илгээлт-2100” зэрэг үндэсний хөдөлгөөн, хөтөлбөр, гадаад харилцаа, нийгэм, эдийн засгийн байдал зэргийн талаар товч танилцууллаа.




Эдийн засаг 6.8 хувиар өсөж, худалдаа, хөрөнгө оруулалт нэмэгдэн, нэг хүнд ногдох Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 7,000 ам.доллар, гадаад валютын нөөц 7 тэрбум ам.доллар давж, Зээлжих зэрэглэл түүхэн дээд түвшинд хүрснийг хэлэв.
Олон орны төрийн тэргүүн, хаан айлчлан ирж, гадаад харилцаа шинэ шатанд гарахын хэрээр улсын нэр хүнд олон улсад өсөн бэхжиж, түүх, соёлоо дэлхий дахинд сурталчлан таниулж байгааг тэмдэглэлээ.



Баянзүрх дүүрэг шинжлэх ухаан, эрдэм шинжилгээ, батлан хамгаалах, Зэвсэгт хүчний анги, нэгтгэл, томоохон эмнэлэг, их сургууль, аж ахуйн нэгж, зах, худалдааны төв, түүх, соёлын дурсгал, усны ундарга, байгаль, экологийн үзэсгэлэн цогцолсон газар олонтой.
Эдгээртээ түшиглэн хамтын хүч, нэгдсэн зорилго, хариуцлагатай оролцоонд тулгуурлан иргэдийнхээ ая тухтай амьдралын орчинг бүрдүүлсэн дүүрэг болох зорилт тавьсныг Засаг дарга Г.Жаргалсайхан хэллээ.
Сүүлийн таван жилд улс, нийслэл, дүүргийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 14 цэцэрлэг, 2 сургууль, 5 эмнэлэг, ахмад настан, хүүхэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан төвүүд ашиглалтад орсон.
Мөн 80 гаруй километр авто зам тавьсан нь алслагдсан гэр хорооллын иргэдийн амьдрах орчин нөхцөл сайжрахад үр дүнгээ өгчээ.



“Тэрбум мод” хөдөлгөөний хүрээнд Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгээс гадна “Экстрем”, “Дарь-Эхийн цэцэрлэгт хүрээлэн”, “Олон улсын эко цэцэрлэгт хүрээлэн” зэрэгт мод тарьж, Мод үржүүлгийн газруудаа байгуулсан байна.
Сүүлийн таван жилд 420,000 ширхэг мод, бут, сөөг тарьж ургуулан нэг хүнд ноогдох ногоон байгууламжийн хэмжээг нэмж чаджээ.
“Хүнсний хувьсгал”, “Цагаан алт”, “Эрүүл монгол хүн”, “Ерөнхийлөгчийн илгээлт-2100” хөтөлбөрийн хүрээнд “Намрын ногоон өдрүүд”, “Сүү” хөтөлбөр, “Эрт илрүүлэг”, “Жижиг, дунд үйлдвэр, үйлчилгээг дэмжих хөтөлбөр”, “Бидний ирээдүй”, “Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн жил”, “Айл бүрийн хашаанд 10 мод” аян өрнүүлээд байна.


Дүүргийн төр, захиргаа, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллага, иргэд бодлого, үйл ажиллагаа, санаачилсан хөдөлгөөн, хөтөлбөрийг эхнээс нь дэмжин, хувь нэмрээ оруулж байгаад Ерөнхийлөгч талархал илэрхийллээ.
Ерөнхийлөгчийн санаачилга, дэмжлэгээр “Чингис хаан” үндэсний музей, Улсын хоёрдугаар төв эмнэлгийн Эрхтэн шилжүүлэн суулгах төв, Хаягдал ус боловсруулах үйлдвэр ашиглалтад орсныг дурдлаа.
Удахгүй Хавдар судлалын үндэсний хоёрдугаар төв, Уламжлалт анагаах ухааны үндэсний төв, Сувилахуйн сургалт, судалгааны төв, Байгалийн шинжлэх ухааны үндэсний музейн бүтээн байгуулалт ид өрнөж, Шинжлэх ухааны хүрээлэнгүүдийн нэгдсэн цогцолбор, Ус гүн цэвэршүүлэх үйлдвэр ашиглалтад орох гэж байна.
“Ерөнхийлөгчийн илгээлт 2100” тэтгэлэгт хөтөлбөрийн хүрээнд 21 улсад 1,055 оюутан суралцаж байгаагийн 62 нь Баянзүрх дүүргийнх юм.
Эдгээр хүүхэд сургуулиа төгсөж ирээд орон нутаг, улсынхаа хөгжил дэвшил, ирээдүйн сайн сайхны төлөө хүчин зүтгэх үндэсний сэхээтэн, манлайлагчид болно гэдэгт итгэл төгс байгаагаа Ерөнхийлөгч хэллээ.
Цаашид төр, засаг, түмэн олноороо ололт, амжилтаа бататгаж, эвийг эрхэмлэн, зөвийг тэтгэж, ёсыг сахиж, улс орноо хөгжүүлэхийн төлөө үндэстнээрээ хамтран зүтгэхийг уриаллаа.



Ерөнхийлөгч иргэдтэй уулзах үеэрээ Нийслэлийн Ерөнхий боловсролын 21 дүгээр сургуулийн зөвлөх багш Намсрайн Маяа, “Маргаашийн одод” цэцэрлэгийн эрхлэгч Лүндэнгийн Бямбаахүү, Нийслэлийн Ерөнхий боловсролын 48 дугаар сургуулийн захирал Борын Эрдэнэчимэг нарт Гавьяат багш, “Ачитсайхан” өрхийн эрүүл мэндийн төвийн дарга, хүүхдийн эмч Товуудоржийн Аваргад Хүний гавьяат эмч, “Хүрэн цаст” мал эмнэлгийн захирал, Хөдөө аж ахуйн ухааны доктор Далхын Дэлэгнямд Гавьяат мал зүйч цол хүртээлээ.
Мөн нэр бүхий эрхмүүдийг төрийн дээд одон, медалиар шагналаа.


Улстөр нийгэм
УИХ-ын дарга С.Бямбацогт “Сэргээгдэх эрчим хүч” үзэсгэлэн, хэлэлцүүлэгт оролцлоо
Баруун бүсийн тулгуур төв Ховд аймагт дөрөвдүгээр сарын 27-ны өдөр зохион байгуулагдсан “Сэргээгдэх эрчим хүч” үзэсгэлэн, хэлэлцүүлэгт УИХ-ын дарга С.Бямбацогт оролцож, эрчим хүчний салбарын бодлого, зорилтын талаар байр сууриа илэрхийллээ.
Тэрбээр Монгол Улс эрчим хүчний асар их нөөц боломжтой хэдий ч баруун бүсийн аймгууд ОХУ, БНХАУ-аас цахилгаан эрчим хүч импортолж байгаа нь анхаарах асуудал хэвээр байгааг дурдсан. Иймээс импортын хараат байдлыг бууруулж, өсөн нэмэгдэж буй хэрэглээг дотоодоос хангах нь улс орны тусгаар тогтнолтой холбоотой чухал зорилт гэдгийг онцлов.
Мөн УИХ-ын 2025 оны 119 дүгээр тогтоолын хүрээнд айл өрхүүд 20 кВт хүртэлх хүчин чадалтай сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэр суурилуулж, төвийн сүлжээнд холбогдон илүүдэл эрчим хүчээ борлуулах боломж бүрдсэн талаар танилцуулсан байна. Ингэснээр иргэд зөвхөн хэрэглэгч биш, мөн эрчим хүч үйлдвэрлэгч болж, өрхийн орлого болон улсын эрчим хүчний системд бодит хувь нэмэр оруулах нөхцөл бүрдэхийг онцолжээ.
Түүнчлэн Ховд аймгийн Мянгад суманд 19.8 мегаваттын нарны цахилгаан станц, 4 мегаватт хүчин чадалтай, 8 мегаватт.цагийн батарей хуримтлуурын систем байгуулах төслийг Азийн хөгжлийн банктай хамтран эхлүүлснийг мэдээллээ. Цаашид баруун бүсэд нийтдээ 115 мегаваттын нарны цахилгаан станц, 65 мегаватт хүчин чадалтай, 237 мегаватт.цагийн хуримтлуурын систем бий болгохоор ажиллаж байгаа юм байна.
Мөн Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станц нь баруун бүсийн эрчим хүчний найдвартай эх үүсвэр болж, цаашдын сэргээгдэх эрчим хүчний төслүүдийг хөгжүүлэх стратегийн дэд бүтэц болохыг онцлон дурдсан.
“Сэргээгдэх эрчим хүч” үзэсгэлэн, хэлэлцүүлгийг орон даяар цувралаар зохион байгуулж байгаа бөгөөд Ховд аймаг 12 дахь нь болж байгааг УИХ-ын гишүүн М.Энхцэцэг танилцуулсан байна. Тус үзэсгэлэнд нийслэл болон орон нутгийн 20 орчим аж ахуйн нэгж оролцож байна.
Улстөр нийгэм
“Милк фестиваль-2026” болно
ХХААХҮЯ-ны Хүнсний үйлдвэрийн бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газраас “Сүүний салбарт хэрэгжиж буй бодлого үйл ажиллагаа болон цаашид хэрэгжүүлэх болон тулгамдаж буй арга хэмжээний талаарх уулзалт, хэлэлцүүлгийг энэ сарын 23-ны өдөр зохион байгууллаа.
Тус уулзалтад Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам, Боловсролын яам, Эрүүл мэндийн яам, Боловсролын ерөнхий газар, нийслэлийн Хүнс, хөдөө аж ахуйн газар, Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төв, Хүнсний эрдэм шинжилгээ судалгааны хүрээлэн, Нийслэлийн эрүүл мэндийн газар, Мэргэжлийн холбоод, Сүү, сүүн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчид оролцов.
Уулзалтаар сүүний салбарын өнөөгийн байдал, төрөөс хэрэгжүүлж буй бодлого арга хэмжээ, “Өдөр бүр нэг аяга сүү хөтөлбөр”-ийн хэрэгжилт, цаашид авах арга хэмжээ, Монгол Улс, Евроазийн эдийн засгийн холбооны гишүүн орнуудын хоорондын худалдааны түр хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх бэлтгэл ажлыг хангах, жил бүрийн зургаадугаар сарын 01-ний өдөр “Дэлхийн сүүний өдөр”-ийн хүрээнд зохион байгуулдаг “Милк фестиваль-2026” арга хэмжээний зохион байгуулалт зэрэг асуудлыг хэлэлцлээ.
Уулзалт хэлэлцүүлгийн үр дүнд “Милк фестиваль-2026” арга хэмжээг Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд зохион байгуулах, сургуулийн хүүхдийн сүүний стандартыг боловсруулах ажлын хэсгийг Хүнс, хөдөө аж ахуй хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас хариуцан байгуулж ажиллахаар шийдвэрлэлээ.
-
Улстөр нийгэм2020/04/28
УИХ-ын байнгын хороод өнөөдөр хуралдана
-
Цаг үе2024/01/18
Улаанбаатарт өдөртөө 14 хэм хүйтэн
-
Улстөр нийгэм2024/07/23
УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан Говь-Алтай аймгийн Тайшир сумын 100 жилийн ойн баяр...
-
Улстөр нийгэм2022/04/15
Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төс...
