Улстөр нийгэм
“Евразийн аюулгүй байдал ба Монгол Улс” сэдэвт онол- практикийн бага хурал боллоо
Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо Монгол Улсын Их сургуультай хамтран “Евразийн аюулгүй байдал ба Монгол Улс” сэдэвт онол, практикийн бага хурлыг энэ сарын 05-ны өдөр Төрийн ордонд зохион байгууллаа.
Хурлыг Улсын Их Хурлын гишүүн тус байнгын хорооны дарга Г.Тэмүүлэн нээж үг хэлэв. Үндэсний аюулгүй байдлыг бүс нутаг болон олон улсын хэмжээнд баталгаажуулах, цаашлаад улс орны хөгжлийг бий болгоход гадаад харилцааны нөөц боломжийг бүрэн дүүрэн ашиглах нь Монгол Улсын гадаад бодлогын үндсэн зорилгын нэг гэдгийг тэрбээр тодотгов.
Өнөө цагт аль ч улс орон дангаараа аюулгүй байх боломжгүй нөхцөл байдалд хүрч, гадаад харилцааны уламжлалт харилцааны хөрс суурь өөрчлөгдсөн. Олон улсын ээдрээтэй, тодорхойгүй нөхцөл байдал урт хугацаанд үргэлжлэхээр байна. Нэгдүгээрт, олон улсын харилцаанд туйлшрах хандлага, үндсэрхэг үзэл, улс гүрнүүдийн сонирхлын зөрчил идэвхжиж, аюулгүй байдлын дэг журмын ирээдүй хэрхэх нь тодорхойгүй, шинэ том нэгдлүүд бий болж, хүчний шилжилт хөдөлгөөн, дахин хуваарилалтууд хийгдэж байна.
Ийм нөхцөл байдалд Монгол Улс “нээлттэй”, “олон талт”, “тэнцвэртэй” гадаад бодлогоо тууштай баримтлахын зэрэгцээ хоёр хөрштэйгөө нөхцөл байдлаа зохистой хэлбэрээр ойлголцож, ухаалаг бодлогоор эдийн засаг, хамтын ажиллагааны харилцаагаа өргөжүүлж бэхжүүлэх хэрэгцээ шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна хэмээлээ.
Өнөөдөр Улсын Их Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо эрхлэх асуудлынхаа хүрээнд өнөө цагт өөрчлөгдөж байгаа нөхцөл байдал, мэдээллийг цаг үетэйгээ нийцүүлэн илүү судалгаа тооцоотой, бодитойгоор дүгнэх, Монгол Улсын гадаад бодлогод тулгарч байгаа шинэ сорилт, тулгарч байгаа асуудлыг зөвөөр үнэлж, бодлогоо боловсруулахыг шаардаж буйг Байнгын хорооны дарга тэмдэглэсэн.
Энэ ч үүднээсээ онол практикийн эрдэм шинжилгээний бага хурлаар Монгол Улсын гадаад бодлогыг олон талаас нь хэлэлцэн түүний шинэ сорилт, ололтын талаар судлаачдын байр суурийг сонсож, хэлэлцэх боломж бүрдэнэ гэж харж байгаагаа тэрбээр илэрхийлээд, хурлын үйл ажиллагаанд амжилт хүслээ.
УИХ-ын гишүүн, Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгийн мэндчилгээг тус яамны Тусгай үүрэг гүйцэтгэгч элчин сайд Д.Мөнхтөр уламжлав.
Уг мэндчилгээнд, өмнөх бага хурлаас хойш бараг бүтэн жил өнгөрсөн нь түүхийн их эргэлтэд багахан хугацаа боловч дэлхий дахин, бүс нутагт олон үйл явдал болж өнгөрлөө. Ингэхдээ урьдын адил ээдрээтэй, цаашид хэрхэн өрнөж, ямар үр дагаварт хүрэх нь тодорхойгүй хэвээр байна. Дайн, зэвсэгт мөргөлдөөн, эдийн засаг санхүүгийн хүндрэл зэрэг сорилтууд үргэлжилж, ойрын ирээдүйд арилах, жигдрэх магадлал төдий л харагдахгүй байгааг судлаачид тэмдэглэж байна.
Ийм ээдрээ, сорилттой цаг үед гадаад бодлогын нэгдмэл байдлаа хадгалж, гадаад харилцаа ямар нэг удаашрал, сааталгүй, хэвийн үргэлжилж, Монгол төрийн Алтан аргамж бат бөх хэвээр байгааг нотлон хэлье.
Монгол Улсын энхийг эрхэмлэсэн, нээлттэй, олон тулгуурт, бие даасан гадаад бодлогын зарчмууд алсыг харсан, холч ухааны тусгал болох нь улам батлагдсаар байна. Эдгээрийг идэвхтэй, бүтээлч ажиллагаагаар тууштай хэрэгжүүлж байгаа.
Харилцаа, хамтын ажиллагааны эрчтэй өрнөл дунд Монгол Улсын гадаад бодлогын тэнцвэр хангагдаж байгааг онцолмоор байна. Энэ онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч ОХУ, БНХАУ-д ажлын айлчлал хийж, гурван улсын төрийн тэргүүний уулзалт гурван жил завсарлаад дахин зохион байгуулагдлаа. Турк улстай стратегийн түншлэл, Чех, Польш, Узбекистан, Киргизстантай иж бүрэн түншлэл тогтоов. Төв Азийн орнуудтай хэсэг хугацаанд орхигдуулсан харилцаагаа сэргээж буй нь гадаад бодлогын тэнцвэрийг хадгалах, үйл ажиллагааныхаа орон зайг тэлэх, бүс нутагтаа идэвхтэй байх зорилгоос үүдэлтэй. Идэвх гэдэг ойлголтыг гадаад бодлогоо хэрэгжүүлж буй нэг арга хэлбэр төдийгүй цаашид баримтлах зарчим болохуйц хэмжээнд хэлбэржүүлэхийг зорьж байна хэмээн дурджээ.
Улсын Их Хурлын гишүүн, Хууль зүйн байнгын хорооны дарга, Д.Цогтбаатар энэхүү бага хурлыг дэмжин оролцож байгаагаа илэрхийлээд Монголын МГИМО төгсөгч гэдгээ онцлов. Тэрбээр, жижиг улс орнуудын хувьд гадаад бодлого бүх асуудлуудын зангилаанд оршдог гэв. Евразийн аюулгүй байдал бол дэлхий нийтийн аюулгүй байдлын асуудал юм. Дэлхийн олон улсын харилцааны чиг хандлага томоохон өөрчлөлтөд орохоод олон сорилтуудтай учирч байна гэлээ.
Энэ өдрийн хурлын үндсэн илтгэлийн эхнийх нь Евразийн стратеги судлалын хүрээлэнгийн захирал, доктор Ц.Буянтогоогийн "Евразийн аюулгүй байдлыг геополитикийн үүднээс шинжлэх нь” сэдэвт илтгэл байв. Төрийн үзэл санааны парадигм, реализм, стратеги судлал, геополитикийн талаар тэрбээр тайлбарлаж, Еврази тивийн аюулгүй байдалд стратегийн онолоор хийсэн шинжилгээний талаар танилцуулж, манай улсын хувьд хөрш орнуудын стратегийг судлах зүйтэй гэж үзэж байгаагаа дурдлаа.
Дараа нь "Евразийн геополитик, аюулгүй байдлын шинэ орчин ба Монгол Улс" сэдвээр ШУА-ийн Бага чуулганы гишүүн, ҮАБЗ-ийн ССХ-гийн захирал, доктор Ж.Мэндээ, ҮАБЗ-ийн ССХ, Аюулгүй байдлын бодлого судлалын төвийн дарга Н.Соёлгэрэл нар илтгэл сонордуулсан бөгөөд илтгэлдээ Евразийн геополитик, аюулгүй байдлын орчин өнөөдөр их гүрнүүдийн өрсөлдөөн, бүс нутгийн бие даасан хандлага, технологийн хуваагдал, уур амьсгалын дарамтаар тодорхойлогдох түүхэн шилжилтийн үе шатанд байгааг онцлов. Тодруулбал, бүрэлдэж буй дэг журам нь хоёр туйлт ч биш, нэг туйлт ч биш харин олон төвт, хувьсамтгай бүтэцтэй байгаа нь Монгол Улсын хувьд энэ өөрчлөлт нэгэн зэрэг боломж бас эмзэг байдал авчирч байна гэв. Түүнчлэн манай улсын хувьд гадаад бодлогын зарчмаа ягштал баримтлан, эдийн засаг, түншлэлээ төрөлжүүлж, уламжлалт бус эрсдэлээс хамгаалах, тогтвортой байдлыг хослуулах шаардлагатай байна гэлээ.
ҮАБЗ-ийн ССХ, Аюулгүй байдлын бодлого судлалын төвийн дарга Н.Соёлгэрэл өөрийн үнэт зүйлд суурилсан нэр хүнд, дипломат төвийг сахисан байдал, геоэдийн засгийн чадавхдаа тулгуурлан Евразийн шинэ орчинд бүтээлч, хариуцлагатай үүрэг гүйцэтгэх боломж байгааг мөн дурдав. Динамик буюу харилцан хамаарал өндөртэй бүс нутагт Монгол Улсын амжилт стратегийн урьдчилсан хараа, институцийн дасан зохицох чадвар, бүх хөрш, түншүүдтэйгээ тэнцвэртэй, ухаалаг харилцах бодлогоос хамаарах болно гэдгийг тэрбээр онцлон тэмдэглэв.
Үүний дараа нь "Уламжлалт бус аюулгүй байдал ба Еврази" сэдвээр ОБЕГ-ын Гамшиг судлалын хүрээлэнгийн зөвлөх, Шинжлэх ухааны доктор, профессор, хошууч генерал О.Үржин илтгэл танилцууллаа. Тэрбээр аюулгүй байдлын онол, үзэл баримтлалд гарч буй өөрчлөлтийн талаар онцолсон бөгөөд хүн төрөлхтөн уламжлалт цэрэг, дайны аюулын зэрэгцээ уламжлалт бус аюулын асуудалд анхаарах шаардлага бий болсон нь хүний өдөр тутмын амьдралын орчинд үүсэж буй ээдрээтэй олон хүчин зүйлсээс эхлээд уур амьсгалын өөрчлөлт зэрэг ноосферын аюулгүйн орчинг хамарсан даяар хүчин зүйлсээр дамжин илрэн гарч байна гэв.
ШУА-ийн Бага чуулганы гишүүн, ШУ-ы доктор, профессор ХИС-ийн ОУХНСС-ийн захирал Д.Уламбаяр Их Евразийн түншлэлийн сорилт ба Монгол Улс" сэдвээр, Гавьяат эдийн засагч, доктор, ахмад дипломатч Ж.Гөлгөө "Евразийн эдийн засгийн аюулгүй байдлын орчин ба нөлөө" сэдвээр, ШУА-ийн ОУСХ-гийн судлаач, ШУ-ы доктор А.Даваасүрэн "Евразийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны санаачилга ба ОХУ" сэдвээр, ШУТИС-ийн Нийгэм, хүмүүнлэгийн сургуулийн дэд профессор, доктор Д.Сэрдарам, Евразийн стратеги судлалын хүрээлэнгийн захирал, доктор Ц.Буянцогтоо "Монгол-БНАСАУ-ын шинэ үеийн харилцаа ба Евразийн аюулгүй байдал" сэдвээр, МУИС-ийн Ази судлалын тэнхимийн профессор, доктор С.Баттулга "Еврази дахь ЗХА-ийн хүчин зүйл: Хятад-Японы харилцаан дахь "Шинэ хүйтэн" үе" сэдвээр тус тус илтгэл хэлэлцүүллээ.
Бага хурал үдээс хойш панел хэлэлцүүлгээр үргэлжилж, оролцогч эрдэмтэн судлаачид, аюулгүй байдлын шинжээч, дипломатч, судлаачид өөрсдийн байр сууриа илэрхийлж, санал солилцлоо. Тус бага хурлаас гарсан зөвлөмж, үр дүн шийдвэр гаргах үндэс болно гэдгийг Байнгын хорооны дарга Г.Тэмүүлэн хурлын өмнө онцолсон юм.
Улстөр нийгэм
Долоо дахь ээлжийн 40 тусгай зориулалтын машин механизмыг хүлээн авлаа
Улаанбаатар хотын цэвэр цэмцгэр, ая тухтай орчныг бүрдүүлэх, иргэдийн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бий болгох зорилгоор хот, нийтийн аж ахуйн салбарт парк шинэчлэлтийн ажлыг үе шаттай хийж байна.
Энэ онд “Гадаад даян” ХХК гэрээний дагуу нийт 91 ширхэг тусгай зориулалтын тээврийн хэрэгсэл нийлүүлнэ. Өнөөдрийн байдлаар 60 ширхэг тусгай зориулалтын техникийг нийлүүлээд байна.
Хотын аж ахуйн ажил үйлчилгээнд шаардлагатай тоног төхөөрөмжийг худалдан авах гэрээний дагуу нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын даргын 2025 оны А/115 дугаар тушаалаар байгуулагдсан ажлын хэсэг нийт 40 ширхэг тусгай зориулалтын машин механизмыг хүлээн авлаа.
Мөн машин механизмыг холбогдох байгууллагуудад хүлээлгэн өгөх ажлыг зохион байгуулан ажиллаж байна. Өнөөдөр хүлээн авсан тусгай зориулалтын техник хэрэгслүүдэд хайс, хашлага угаах төхөөрөмжтэй угаагч машин, авто помп болон бохир усны шугам угаалгын машин зэрэг шинэ техник хэрэгсэл нийлүүлсэн юм. Дээрх хүлээн авсан тоног төхөөрөмжүүдийг нийслэлийн есөн дүүрэг, Геодези, усны барилга байгууламжийн газар, Хот тохижилтын газар, Ус сувгийн удирдах газар болон холбогдох чиг үүргийн байгууллагуудад хүлээлгэн өгч, хотын аж ахуйн ажилд ашиглана. Үлдэгдэл 31 ширхэг техник, хэрэгслийг тавдугаар сард багтаан нийлүүлэхээр бэлтгэл ажлыг хангаж буйг онцлов.
Улстөр нийгэм
Яармагийн авто замаас Эрчим хүчний гудамжны уулзварын зүүн талд байрлах 312-р сургууль, цэцэрлэг хүртэл авто зам барина
Хан-Уул дүүргийн 4 дүгээр хороо, Наадамчдын зам буюу Яармагийн авто замаас Эрчим хүчний гудамжны уулзварын зүүн талд байрлах 312-р сургууль, цэцэрлэг хүртэл авто зам барихаар төлөвлөсөн.
Тодруулбал, хоёр эгнээ бүхий 695 метр авто зам барих гүйцэтгэгчийг тавдугаар сарын 20-нд шалгаруулж, гэрээ байгуулснаар бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлнэ.
Энэ талаар НЗХГ-ын Зам барилгын хяналтын хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Б.Түшиг-Эрдэнэ “Авто замын ажлын хүрээнд хоёр талдаа 2 метр өргөн явган хүний зам, гэрэлтүүлэг барихаас гадна борооны ус зайлуулах шугамын ажлыг хийнэ. Тус авто замыг ашиглалтад оруулснаар 312-р сургууль, цэцэрлэг рүү зорчиж буй иргэдийн хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах ач холбогдолтой” гэлээ.
Улстөр нийгэм
Сүхбаатар дүүрэг 2026 оныг “Хүүхдийн хөгжлийг дэмжих жил” болгон зарлажээ
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх Сүхбаатар дүүргийн иргэдтэй уулзаж, бодлого, үйл ажиллагаа, “Хүнсний хувьсгал”, “Цагаан алт”, “Тэрбум мод, “Эрүүл монгол хүн”, “Илгээлт-2100” зэрэг үндэсний хөдөлгөөн, хөтөлбөрийн хэрэгжилт, гадаад харилцаа, нийгэм, эдийн засгийн байдал зэргийн талаар товч танилцууллаа.
Дүүргийн төр, захиргаа, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллага, иргэд төрийн тэргүүний бодлого, үйл ажиллагаа, санаачилсан хөдөлгөөн, хөтөлбөрийг дэмжин, хувь нэмрээ оруулж байгаад Ерөнхийлөгч талархал илэрхийллээ.
Сүхбаатар дүүрэг нь орон сууц, гэр хороолол, зуслангийн бүс хосолсон газар нутагтай, төр, захиргаа, шинжлэх ухаан, боловсрол, эрүүл мэнд, соёл, урлаг, худалдаа, үйлчилгээний олон байгууллага төвлөрсөн дүүрэг юм.
Сүүлийн таван жилд иргэдийн ая тухтай, аюулгүй амар тайван ажиллаж, амьдрах орчныг сайжруулах, тохижилт, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх, хүүхдүүдийн сурч хөгжих таатай орчныг бүрдүүлэх зорилгоор 800 гаруй төсөл, хөтөлбөр бүхий цогц ажил хийжээ.
Тухайлбал, улс, нийслэл, дүүргийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 16 сургууль, цэцэрлэгийн шинэ барилга, өргөтгөл барьж, дүүргийн хөрөнгөөр Ахмадын хөгжлийн төвийг ашиглалтад оруулсан байна.
2026 оныг “Хүүхдийн хөгжлийг дэмжих жил” болгон зарлаж, таван хороонд 800 хүүхдийн ортой цэцэрлэг, жилийн турш үйл ажиллагаа явуулах “Хүүхэд хөгжлийн төв” барихаар төлөвлөснийг Засаг дарга М.Алтангэрэл хэллээ.
Ерөнхийлөгчийн санаачилсан “Эрүүл монгол хүн” хөтөлбөрийн хүрээнд улсын хэмжээнд анх удаа орон нутгийн хөрөнгөөр 200 ор, 100 автомашины зогсоол, ногоон байгууламж бүхий Сэлбэ нэгдсэн эмнэлэг барьж байна.
Энэ эмнэлэг дүүргийн 140 гаруй мянган иргэнээс гадна Чингэлтэй, Баянзүрх дүүргийн, төвөөс алслагдсан хорооны иргэдэд эрүүл мэндийн тусламж, эмчилгээ үзүүлнэ.
“Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөний хүрээнд “Богд Зонхова”, “Гүнжийн булаг” зэрэг газарт 60 гаруй мянган мод тарьж ургуулсан байна.
Дүүрэг иргэдийнхээ амралт, чөлөөт цагаа өнгөрөөх, хүүхэд, залуусыг нийтийн биеийн тамираар хичээллэж, эрүүл, зөв хүн хандлагатай болж төлөвшихөд зориулж 3 га талбайд цэцэрлэгт хүрээлэн бүхий Спорт цогцолборыг дүүргийн хөрөнгөөр барьж энэ онд ашиглалтад оруулна.
“Ерөнхийлөгчийн илгээлт 2100” тэтгэлэгт хөтөлбөрийн хүрээнд 21 улсад 1,055 оюутан суралцаж байгаагийн 41 нь Сүхбаатар дүүргийнх юм.
Тэд 11 улсын их, дээд сургуульд мэдээллийн технологи, инженер, барилга архитектур, байгалийн ухаан, эдийн засгийн чиглэлээр суралцаж байна.
Эдгээр хүүхдүүд сургуулиа төгсөж ирээд орон нутаг, улс эх орныхоо хөгжил дэвшил, ирээдүйн сайн сайхны төлөө хүчин зүтгэх үндэсний сэхээтэн, манлайлагчид болно гэдэгт эргэлзэхгүй байгаагаа Ерөнхийлөгч хэллээ.
Цаашид ололт, амжилтаа бататгаж, эвийг эрхэмлэн, зөвийг тэтгэж, ёсыг сахиж, улс орноо хөгжүүлэхийн төлөө үндэстнээрээ хамтран зүтгэхийг уриаллаа.
Ерөнхийлөгч мөн салбарын ахмад ажилтан Сүнрэвийн Бямбажав, “Бага насны хүүхдийн хөгжлийг дэмжих төв” ТББ-ын сургагч багш Адъяагийн Нарангэрэлд Гавьяат багш, цагдаагийн хурандаа Дугаржавын Майсүрэнд Гавьяат хуульч, төр, захиргааны ахмад ажилтан Тогтохын Шархүүд Үйлчилгээний гавьяат ажилтан, АШУҮИС-ийн Мэс заслын тэнхимийн багш, доктор, профессор Дүнгэрдоржийн Зоригт Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан цол хүртээлээ. Мөн нэр бүхий эрхмүүдийг төрийн одон, медалиар шагналаа.
